Dergiler / Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları (HÜTAD) / 2008 / Sayı: 9

DEDEM KORKUT’UN KURDU

Yaşar Kalafat(HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ)
Sayfa
309–324
Yayın Tarihi
2008-12-01
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Dedem Korkut’un kurdu Türk mitolojik âlemindeki kurt miti ve eski Türk İnanç Sistemi’ndeki inanç algılama biçimi ile bütünlük arz etmektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Dede Korkut Kitabı’nda yer alan Türk halk kültürünün kült oluşturmuş inanç unsurlarından birisi de kurttur.
📊
Temel Bulgular & Veri:Kurtla ilgili inançlar; Türk kültür coğrafyasında sadece Ortadoğu, Kafkasya ve Uluğ Türkistan’da değil, Ural-Altay ve Balkanlar’da da Türk kültürlü halkların kültür köprülerinden birisini oluşturmuştur. ‘Dedem Korkut’un Kurdu’ isimli bu çalışma, Türk kültürlü halkların halk inançlarında kurdun yerini ve işlevini belirlemeğe çalışan bir seri araştırmanın bir parçasıdır.
💡
Sonuç & Katkı:Dedem Korkut’un kurdu Türk mitolojik âlemindeki kurt miti ve eski Türk İnanç Sistemi’ndeki inanç algılama biçimi ile bütünlük arz etmektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:kurt · don/şekil değiştirme · Dede Korkut

Özet

Dede Korkut Kitabı’nda yer alan Türk halk kültürünün kült oluşturmuş inanç unsurlarından birisi de kurttur. Kurtla ilgili inançlar; Türk kültür coğrafyasında sadece Ortadoğu, Kafkasya ve Uluğ Türkistan’da değil, Ural-Altay ve Balkanlar’da da Türk kültürlü halkların kültür köprülerinden birisini oluşturmuştur. ‘Dedem Korkut’un Kurdu’ isimli bu çalışma, Türk kültürlü halkların halk inançlarında kurdun yerini ve işlevini belirlemeğe çalışan bir seri araştırmanın bir parçasıdır. Projenin bu bölümünde; B. Ögel, M.C. Özönder ve F. Bayat’ın çalışmalarında yer alan kurt içerikli bilgilere Dede Korkut Destanı esas alınarak ağırlık verilmiştir. Yazı metninde kurt ve inanç konusu incelenirken, yukarıda belirtilmiş olan esaslar dâhilinde; kurtun uluması; kurt ile bağlı yer ve insan isimleri alma geleneği; don değiştirme/şekil değiştirme gibi inanç içerikli hususların kurt bağlantısına yer verilmiştir. Dağ, su, ateş ve gök gibi objelerin kurtla ilgili inanç boyutları ve bu çerçevede atalar ruhu ve kurban inançları irdelenmiş; Şamanizm, Tengricilik ve Totemizm gibi inanç sistemlerindeki kurt ile konunun bağlantısı üzerinde durulmuştur. Araştırmada varılan sonuca göre, Dedem Korkut’un kurdu, kut bulmuş müjdeleyici bir mittir. Ancak eserde, kurt merkezli açıklamalarda teşhis net olarak yansımamakla birlikte, destanda yer almış olan kutsal dağlar, kutsal sular gibi hususlar inanç sisteminin diğer öğeleri ile birlikte düşünülünce, gerektiğinde ‘Yüzü Mübarek Kurt’ ve ‘Ağzı Kanlı Kurt’ da ölebilmektedir. Bu özelliği ile dedem Korkut’un kurdu müjdeleyen, aydınlığa çıkarabilen, uyaran ve cezalandırabilen kurt da olabilmektedir. Dedem Korkut’un kurdu Türk mitolojik âlemindeki kurt miti ve eski Türk İnanç Sistemi’ndeki inanç algılama biçimi ile bütünlük arz etmektedir.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Kalafat, Y. (2008). DEDEM KORKUT’UN KURDU. Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları (HÜTAD), Sayı: 9, 309–324. https://ajindex.com/articles/762687

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (18)

  1. BAYAT, Fuzuli, (2003). Köroğlu, Şamandan Âşika, Alptan Erene, Ankara: Ak Çağ Yayınları.
  2. BAYAT, Fuzuli, (2007). Mitolojiye Giriş, İstanbul.
  3. ERGUN, Metin, (1997). Türk Dünyası Efsanelerinde Değişme Motifi I- II,, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  4. FIRAT, M. Ş, (1985). Doğu İlleri Varto Tarihi, Etimoloji-Din Etnografya-Dil ve Ermeni Mezalimi, Ankara: Türk Kültürü Araştırma Enstitüsü.
  5. KAFESOĞLU, İbrahim, (1977). Türk Milli Kültürü, Ankara: Türk Kültürü Araştırma Enstitüsü.
  6. KALAFAT, Yaşar, (1998a). “Giresun Yöresi Örnekleri İle Türk Halk Sufizmi” Giresun Kültür Sempozyumu (30–31 Mayıs 1998) Bildirileri, İstanbul.
  7. KALAFAT, Yaşar, (1998). “Ufa Uluslar arası Türkiyat Kurultayı ve İdil Ural, Altay Türk İnançları”, Türk Dünyası Araştırmaları.
  8. KALAFAT, Yaşar, (2006). “Doğu Anadolu’da Eski Türk İnançlarının İzleri”, Ebabil, Ankara: s. 164–165
  9. KALAFAT, Yaşar, (2007). Türk Kültürlü Halklarda Halk İnançları I, Türk Halk İnançlarında Kurt, Lalezar, Ankara.
  10. KALAFAT, Yaşar, (2007a). “Doğu Anadolu Halk Kültüründe Kurt”, I. Uluslar arası Ağrı Dağı ve Nuh’un Gemisi Sempozyumu - 07–11 Eylül 2005, Doğubayazıt,, İstanbul: s.563–567.
  11. KALAFAT, Yaşar, (2007b). Balkanlar’dan Uluğ Türkistan’a Türk Halk İnançları V-VI, Ankara: Berikan Yayınları
  12. ÖZEN, Kutlu, (2001). Sivas Efsaneleri, Sivas
  13. ÖZÖNDER, M.C, (1982). “Türkiye’deki Kazak Göçmenlerin Dini Yapıları ve Şamanlık Bakiyeleri”, II. Milletlerarası Türk Folklor Kongresi Bildirileri, Gelenek,Görenek ve İnançlar, IV. C. s. 419–427, Ankara.
  14. SEYİRCİ, Musa - TOPBAŞ, Ahmet, (1992). Afyonkarahisar Yöresi Türkmen Mezar Taşları, Arkeoloji ve Sanat Yayınları.
  15. ŞİRİN, Hatice, (2005). “Türkçede Hayvan Ongunlarından Devlet Sembollerine” TİKA I.Uluslararası Türkoloji Sempozyumu, Kırım-Ukrayna, 2005, s.312–320.
  16. URMANÇEYEV, (1983), “Orta Asya Türk Tarihi ve Folklorunda Boz/Ak Kurt”, Kardeş Edebiyatlar, Erzurum.
  17. ERGUN, Metin, (1997). Türk Dünyası Efsanelerinde Değişme Motifi I- II,, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  18. KALAFAT, Yaşar, (2007a). “Doğu Anadolu Halk Kültüründe Kurt”, I. Uluslar arası Ağrı Dağı ve Nuh’un Gemisi Sempozyumu - 07–11 Eylül 2005, Doğubayazıt,, İstanbul: s.563–567.