Dergiler / Türkiyat Mecmuası / 2022 / Cilt: 32 - Sayı: 1

Türk Musikisi Kaynaklarında “Bülbül” İsmiyle Anılan Peşrevler

Peşrevs Called “Bülbül” in Turkish Music Sources

Sayfa
117–149
Yayın Tarihi
2022-06-30
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu çalışma, “Bülbül Peşrevi” ve benzeri isimlerle kayıtlara girmiş musiki eserlerini bir vaka şeklinde analiz ederek, bu eserlere dair bilgi birikimini Türk musikisinin birincil kaynakları üzerinden ortaya koymayı hedeflemektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Çeşitli arşiv ve koleksiyonlarda yer alan notalar, “Bülbül” adının “peşrev” terimine bağlanarak isimlendirildiği farklı musiki eserlerinin varlığına işaret etmektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:İlk örnekleri 17. yüzyılda Ali Ufkî’nin hazırladığı musiki yazmalarında görülen bu peşrevler, 18. yüzyılda Kantemiroğlu Edvarı ve Kevserî Mecmuası gibi Türk musikisinin bu yüzyıllardaki önemli kaynaklarına da intikal etmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Bu çalışma, “Bülbül Peşrevi” ve benzeri isimlerle kayıtlara girmiş musiki eserlerini bir vaka şeklinde analiz ederek, bu eserlere dair bilgi birikimini Türk musikisinin birincil kaynakları üzerinden ortaya koymayı hedeflemektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Peşrev · Bülbül Peşrevi · Bülbül Peşrefi

Özet

Çeşitli arşiv ve koleksiyonlarda yer alan notalar, “Bülbül” adının “peşrev” terimine bağlanarak isimlendirildiği farklı musiki eserlerinin varlığına işaret etmektedir. İlk örnekleri 17. yüzyılda Ali Ufkî’nin hazırladığı musiki yazmalarında görülen bu peşrevler, 18. yüzyılda Kantemiroğlu Edvarı ve Kevserî Mecmuası gibi Türk musikisinin bu yüzyıllardaki önemli kaynaklarına da intikal etmiştir. Bununla birlikte, 19. yüzyılda Giuseppe Donizetti’nin hazırladığı bir nota defterinde ve daha sonraki yıllarda Notacı Hacı Emin Efendi’nin yayımladığı perakende notalar arasında da “Bülbül Peşrevi” başlıklı notalara tesadüf edilmiştir. Ayrıca, çeşitli arşiv ve koleksiyonlarda yer alan el yazması ve matbu notalar, 20. yüzyıla uzanan bir zaman dilimi içerisinde benzer isimlerle anılan musiki eserlerinin varlığını ortaya koymaktadır. Anadolu’da gerçekleştirilen saha çalışmaları da, benzer isimlerle anılan musiki eserlerinin halk kültürü içerisinde bulunduğuna işaret etmektedir. Bu çalışma, “Bülbül Peşrevi” ve benzeri isimlerle kayıtlara girmiş musiki eserlerini bir vaka şeklinde analiz ederek, bu eserlere dair bilgi birikimini Türk musikisinin birincil kaynakları üzerinden ortaya koymayı hedeflemektedir.

Abstract

The notes in various archives and collections point toward the existence of different musical pieces, for which the name “Bülbül” is linked to the term peşrev. These peşrevs, the first examples of which were seen in the musical manuscripts prepared by Ali Ufkî in the 17th century, were also transferred to the important sources of Turkish music in these centuries, such as Kantemiroğlu Edvarı and Kevserî Mecmuası in the 18th century. However, notes titled “Bülbül Peşrevi” were found in a music book prepared by Giuseppe Donizetti in the 19th century and among the retail notes published by Notacı Hacı Emin Efendi in the following years. In addition, manuscripts and printed notes in various archives and collections reveal the existence of musical pieces with similar names in a period extending to the 20th century. Field studies carried out in Anatolia also indicate that musical pieces with similar names are found in folk culture. This study aims to analyze the musical works recorded under the name of “Bülbül Peşrevi” and similar names as a case and to reveal new information regarding these works through the primary sources of Turkish music.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

CÖMERT, E. (2022). Türk Musikisi Kaynaklarında “Bülbül” İsmiyle Anılan Peşrevler. Türkiyat Mecmuası, Cilt: 32 - Sayı: 1, 117–149. https://ajindex.com/articles/707240

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (11)

  1. [Ezgi], Suphi. Nazarî, Amelî Türk Musikisi. 3. Cilt. İstanbul: İstanbul Konservatuvarı, t. y. Ali Ufkî [Albertus Bobovius], Hâzâ Mecmû’a-i Sâz ü Söz, British Library, MS Sloane 3114. —. [İsimsiz Defter], Paris, Bibliothèque nationale de France, Turc 292. —. “BnF. Département Des Manuscrits. Turc 292.” BnF Gallica. Bibliothèque nationale de France. Erişim 4 Eylül 2021. https://gallica.bnf.fr/view3if/ga/ark:/12148/btv1b84150086.
  2. Aracı, Emre. “Hans Christian Andersen’in Anılarında Giuseppe Donizetti’nin Müziği.” Andante, no. 111 (Ocak 2016): 40–45. —. Donizetti Paşa: Osmanlı Sarayının İtalyan Maestrosu. 3. baskı. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 2020.
  3. Baloğlu, Bekir Şahin. “Türk Müziğinde Nazire Geleneği ve Tanburî Cemil Bey’in Nazire Besteleri.” International Social Sciences Studies Journal 6, no: 63 (2020): 2253-2265. http://dx.doi.org/10.26449/sssj.2336
  4. Behar, Cem. Saklı Mecmua: Ali Ufkî’nin Bibliothèque Nationale de France’taki [Turc 292] Yazması. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 2008.
  5. Berberoğlu, İbrahim [Silleli İbrahim]. Bülbül Peşrevi. CD. TRT Arşivi, CD No. 95 Track No. 8. Konya, 1940.
  6. Bülbül, Ahmet. “Tarihten Bugüne Türk Makam Müziğinde Kullanılan Nota Yazım Teknikleri ve Udi Ahmed Rıfat’ın Miftah-ı Nota’sı (Tahkik ve Transliterasyon).” Yüksek Lisans tezi, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İslâm Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı, 2017.
  7. Cevher, M. Hakan. “Ali Ufkî Bey ve Hâzâ Mecmû’a-i Sâz ü Söz (Transkripsiyon, İnceleme).” Doktora tezi, Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı, 1995.
  8. Coşkun Elçi, Armağan. Muzaffer Sarısözen: Hayatı, Eserleri ve Çalışmaları. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları, 1997.
  9. Çağatay, Ali Rifat. Mûsikî Yazıları. Hazırlayan: Nilgün Doğrusöz & Celal Volkan Kaya. İstanbul: Vakıfbank Kültür Yayınları, 2021.
  10. Çopur, İsmail [Çopur İsmail]. Bülbül Peşrevi. CD. TRT Arşivi, CD No. 97 Track No. 10. Konya, 1940. Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi (DABOA), TRT Müzik Dairesi Defterleri (TRT.MD.d.), 0005.028; 0005.029 —, TRT Müzik Dairesi Defterleri (TRT.MD.d.), 0053.012 —, TRT Müzik Dairesi Defterleri (TRT.MD.d.), 0291.187 —, TRT Müzik Dairesi Defterleri (TRT.MD.d.), 0321.233 Duran, Tolga. “Millet Kütüphanesi, Ali Emiri, Manzum Nr. 759/1’e Kayıtlı Güfte Mecmuasının İncelenmesi.” Yüksek Lisans tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2005.
  11. Ekinci, Mehmet Uğur, “Kantemiroğlu Notalarının Bilinmeyen Bir Nüshası”, Musikişinas 13 (2015):75-125. —. Kevserî Mecmuası: