Bu makalede, bölge devletlerinin tezleri de göz önüne alınarak Hazar Denizi’nin uluslararası hukuk çerçevesinde göl mü, deniz mi yoksa özel bir su havzası mı olduğu değerlendirilecek ve 2018’de imzalanan Hazar Denizi’nin Hukuki Statüsüne İlişkin Sözleşme incelenecektir.
📌 3 Maddede Bu Makale
🎯
Amaç & Hipotez:Hazar Denizi, altında bulunan petrol ve doğalgaz kaynakları ile mevcut stratejik konumundan dolayı hem küresel hem de bölgesel güçlerin ilgisine odak teşkil eden jeopolitik bir önem arz etmektedir. 1991’den önce sadece Sovyetler Birliği ile İran’ın kontrolünde bulunan Hazar Denizi, 1991’de Sovyetler Birliği dağıldıktan sonra Azerbaycan, Kazakistan ve Türkmenistan’ın da kıyıdaş olmasıyla beş devletin ortak kullanımına açıldığından burada güç mücadeleleri yaşanmaya başlamıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Hukuki statüsü ve ne şekilde bölüneceği belirlenemediğinden Hazar Denizi’nin paylaşım sorunu 2018’e kadar devam etmiştir. 2018 yılına kadar özellikle hukuki statüsünün belirlenememesi, Hazar Denizi’ndeki mevcut enerji kaynaklarına yeterli şekilde ulaşılıp uluslararası pazarlara arzının istenilen şekilde sağlanmasına engel teşkil etmiştir. 2018’de ise kıyıdaş beş devlet tarafından Hazar Denizi Sözleşmesi imzalanarak denizin hukuki statüsü belirlenmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Bu makalede, bölge devletlerinin tezleri de göz önüne alınarak Hazar Denizi’nin uluslararası hukuk çerçevesinde göl mü, deniz mi yoksa özel bir su havzası mı olduğu değerlendirilecek ve 2018’de imzalanan Hazar Denizi’nin Hukuki Statüsüne İlişkin Sözleşme incelenecektir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:2018 Verileri
⚙️Değişkenler:Hazar Denizi’nin Hukuki Statüsüne İlişkin Sözleşme · Göl · Deniz
Özet
Hazar Denizi, altında bulunan petrol ve doğalgaz kaynakları ile mevcut stratejik konumundan dolayı hem küresel hem de bölgesel güçlerin ilgisine odak teşkil eden jeopolitik bir önem arz etmektedir. 1991’den önce sadece Sovyetler Birliği ile İran’ın kontrolünde bulunan Hazar Denizi, 1991’de Sovyetler Birliği dağıldıktan sonra Azerbaycan, Kazakistan ve Türkmenistan’ın da kıyıdaş olmasıyla beş devletin ortak kullanımına açıldığından burada güç mücadeleleri yaşanmaya başlamıştır. Güç mücadelelerin başlamasıyla birlikte Hazar Denizi’nin paylaşım sorunu da ortaya çıkmıştır. Hukuki statüsü ve ne şekilde bölüneceği belirlenemediğinden Hazar Denizi’nin paylaşım sorunu 2018’e kadar devam etmiştir. 2018 yılına kadar özellikle hukuki statüsünün belirlenememesi, Hazar Denizi’ndeki mevcut enerji kaynaklarına yeterli şekilde ulaşılıp uluslararası pazarlara arzının istenilen şekilde sağlanmasına engel teşkil etmiştir. 2018’de ise kıyıdaş beş devlet tarafından Hazar Denizi Sözleşmesi imzalanarak denizin hukuki statüsü belirlenmiştir. Bu makalede, bölge devletlerinin tezleri de göz önüne alınarak Hazar Denizi’nin uluslararası hukuk çerçevesinde göl mü, deniz mi yoksa özel bir su havzası mı olduğu değerlendirilecek ve 2018’de imzalanan Hazar Denizi’nin Hukuki Statüsüne İlişkin Sözleşme incelenecektir.
MERDAN, A. S., KAHRAMAN, F. Ş. (2020). Hazar Denizi'nin Hukuki Statüsü. Kafkas Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Cilt: 11 - Sayı: 21, 434–468. https://ajindex.com/articles/682282
Abdullayev, C. (1999). Uluslararası hukuk çerçevesinde hazarın statüsü ve doğal kaynaklarının işletilmesi sorunu. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 48 (1-4), 255-290.
Aliyev, H. (1997). Azerbaycan nefti dünya siyasetinde cıı. Bakü: Azerbaycan Neşriyatı. Aliyeva, S. (2018). Caspian sea status. The long-awaited convention. Think Bridge, 1 (4), 18-22. 25 Mayıs 2019 tarihinde http://prismua.org/wp-content/uploads/2018/10/ ETB_4_2018_en-2.pdf adresinden erişildi. Amanzholova, Z. (2018). Caspian sea legal status: From disassociation to collaboration. The Astana Times. 2 Mayıs 2019 tarihinde https://astanatimes.com/2018/08/caspian-sea-legal-status-from-disassociation-to-collaboration/ adresinden erişildi. Barylski, R. (1995). Russia, the west and the caspian energy hub. Middle East Journal, 2 (2), 217-232.
BBC News. (2018). Caspian sea: Five countries sign deal to end dispute. 25 Mayıs 2019 tarihinde https://www.bbc.com/news/world-45162282 adresinden erişildi. Bilici, A. (1998). Petrolü, doğalgazı, havyarı var; statüsü yok, Aksiyon, 30 Mayıs-5 Haziran, 42-44.
Bovt, G. (1995). Russia, ıran agree that rules on caspian sea and affair of littoral states, none of which should take unilateral steps. Current Digest of the Soviet Press, 47 (44), 14-15.
Bölükbaşı, S. (1999). Türkiye ve hazar denizi petrolleri. M. B. Altunışık (Ed.) Türkiye ve ortadoğu içinde (ss.219-248). İstanbul:
Boyut Yayınları.
Clawson, P. (1997-98). Iran and caspian basian oil and gas. Perceptions, 2 (4), 353-367.
Cohen, A. (1996). Yeni büyük oyun: Avrasya’da boru hatları siyaseti. Avrasya Etüdleri, 3 (1), 2-15. Convention on the legal status of the caspian sea. (2018). 6 Mayıs 2019 tarihinde http://en.kremlin.ru/supplement/5328 adresinden erişildi. Croıssant, C., & Croıssant, M. (1996-97). Hazar denizi statüsü sorunu: İçeriği ve yansımaları. Avrasya Etüdleri, 3 (4), 23-40.
Çolakoğlu, S. (1998). Uluslararası hukukta hazar’ın statüsü sorunu. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, 53 (1-4), 107-122.
Dabiri, M. R. (1994). A new approach to the legal regime of the caspian sea as a basis for peace and development. The Iranian Journal of International Relations, 6 (1-2), 26-39.
Dion, R. (1998). Cutting up the caspian. The World Today, 54 (3), 80-82.
Efegil, E., & Özsavaş, S. (2013). Hazar havzası enerji kaynaklarının jeo-stratejik önemine genel bakış: Türkiye, avrupa birliği ve uluslararası petrol şirketleri. Kastamonu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 1