Dergiler / İslam Medeniyeti Araştırmaları Dergisi / 2021 / Cilt: 6 - Sayı: 2

Anadolu'da Bir Sadrazam Müessesesi: Kütahya Rüstem Paşa Medresesi

AN INSTITUTION OF THE GRAND VIZIER IN ANATOLIA: KÜTAHYA RUSTEM PASHA MADRASAH

Sayfa
445–480
Yayın Tarihi
2021-12-31
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu makalede, Osmanlı’nın en kudretli sadrazamlarından biri ve aynı zamanda Kanûnî’nin damadı olan Rüstem Paşa’nın ilgili medresesinin vakfiyesi, tarihçesi ve personeli gibi birçok yönü incelenerek Anadolu’daki bir Osmanlı eğitim kurumu gün yüzüne çıkarılmaya çalışılmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Islahatçılığıyla Osmanlı Devleti’nin siyasî ve malî gelişmesine önemli katkılarda bulunan ve dönemindeki iktidar mücadelelerinde aktif rol alması gibi sebeplerle de eleştirilen Kanûnî Sultan Süleyman devri sadrazamlarından Rüstem Paşa, kurduğu vakıflarla Hırvatistan, Macaristan, Balkanlar, Rumeli, İstanbul, Anadolu, Mısır, Medine ve Kudüs gibi Osmanlı’nın farklı coğrafyalarında birçok hayır eseri yaptırmıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Onun yaptırdığı eserlerden biri de Kütahya Rüstem Paşa Medresesi’dir. 945-946 (1538-1539) tarihleri arasında merkezi Kütahya olan Anadolu beylerbeyiliği görevinde de bulunan Rüstem Paşa bu medreseyi, kısa süreli bu görevi esnasında değil de daha sonra birinci sadrazamlığı devrinde yaptırmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Bu makalede, Osmanlı’nın en kudretli sadrazamlarından biri ve aynı zamanda Kanûnî’nin damadı olan Rüstem Paşa’nın ilgili medresesinin vakfiyesi, tarihçesi ve personeli gibi birçok yönü incelenerek Anadolu’daki bir Osmanlı eğitim kurumu gün yüzüne çıkarılmaya çalışılmıştır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Rüstem Paşa · Kütahya Rüstem Paşa Medresesi · Kütahya

Özet

Islahatçılığıyla Osmanlı Devleti’nin siyasî ve malî gelişmesine önemli katkılarda bulunan ve dönemindeki iktidar mücadelelerinde aktif rol alması gibi sebeplerle de eleştirilen Kanûnî Sultan Süleyman devri sadrazamlarından Rüstem Paşa, kurduğu vakıflarla Hırvatistan, Macaristan, Balkanlar, Rumeli, İstanbul, Anadolu, Mısır, Medine ve Kudüs gibi Osmanlı’nın farklı coğrafyalarında birçok hayır eseri yaptırmıştır. Onun yaptırdığı eserlerden biri de Kütahya Rüstem Paşa Medresesi’dir. 945-946 (1538-1539) tarihleri arasında merkezi Kütahya olan Anadolu beylerbeyiliği görevinde de bulunan Rüstem Paşa bu medreseyi, kısa süreli bu görevi esnasında değil de daha sonra birinci sadrazamlığı devrinde yaptırmıştır. Kütahya’da başka hayır eserleri de yaptıran Rüstem Paşa’nın bu medresesi, 957 (1550) tarihinde İstanbul’daki medresesiyle aynı yılda inşa edilmiştir. Açık avlulu klasik Osmanlı mimarisiyle inşa edilen ve toplam on hücre ile bir dershaneden oluşan medrese, geçirdiği bazı restorasyonlarla günümüze ulaşmıştır. Mimar Sinan’ın mimarbaşı olarak imparatorluğun her yanındaki yapılardan sorumlu olduğu bir dönemde inşa edilen bu medrese, Mimar Sinan tezkirelerinde ve ona ait olduğu düşünülen isimsiz risalede geçmemektedir. Bu makalede, Osmanlı’nın en kudretli sadrazamlarından biri ve aynı zamanda Kanûnî’nin damadı olan Rüstem Paşa’nın ilgili medresesinin vakfiyesi, tarihçesi ve personeli gibi birçok yönü incelenerek Anadolu’daki bir Osmanlı eğitim kurumu gün yüzüne çıkarılmaya çalışılmıştır.

Abstract

Rustem Pasha, one of the grand viziers of the reign of Suleiman the Magnificent, who made significant contributions to the political and financial development of the Ottoman Empire with his reformism and was criticized for his active role in the power struggles of his time, established many foundation works in different parts of Ottoman Empire such as Croatia, Hungary, the Balkans, Rumelia, Istanbul, Anatolia, Egypt, Medina and Jerusalem. One of the works he had built is the Kütahya Rustem Pasha Madrasah. Rustem Pasha, who was also the governor of Anatolia, whose enter was in Kütahya between 945-946 (1538-1539), did not built this madrasah during his short-term duty. He built this madrasah later during his first grand viziership. This madrasah built by Rustem Pasha having other charitable works built in Kütahya, was built in the same year as his madrasah in Istanbul in 957 (1550). The madrasah, which was built in classical Ottoman architecture with an open courtyard and consists of ten rooms and a classroom, has survived with some restorations. This madrasah, which was built when Mimar Sinan was responsible for the buildings all over the empire as the chief architect, is not mentioned in the tazkiras of Mimar Sinan and the anonymous pamphlet that is thought to belong to him. In this article, an Ottoman educational institution in Anatolia was tried to be brought to light by examining many aspects such as the foundation charter, history and staff of the relevant madrasah of Rustem Pasha, the son-in-law of Kanuni, one of the most powerful grand viziers of the Ottoman Empire.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ÇİFTÇİ, M. (2021). Anadolu'da Bir Sadrazam Müessesesi: Kütahya Rüstem Paşa Medresesi. İslam Medeniyeti Araştırmaları Dergisi, Cilt: 6 - Sayı: 2, 445–480. https://ajindex.com/articles/675715

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (4)

  1. 1301 Sene-i Hicriyesine Mahsus Salnâme-i Hüdavendigâr. [Bursa]: Ferâizcizâde Matbaası, ts. 1302 Sene-i Hicriyesine Mahsûs Salnâme-i Hüdavendigâr. [Bursa]: Ferâizcizâde Matbaası, ts. 1307 Tarihli Hüdâvendigâr Vilâyeti Salnâmesi. [Bursa]: Matbaa-i Vilâyet, ts. 1310 Tarihli Hüdâvendigâr Vilâyeti Salnâmesi. [Bursa]: Matbaa-i Vilâyet, ts. 1324 Tarihli Hüdâvendigâr Vilâyeti Salnâmesi. Bursa: Matbaa-i Vilâyet, ts. Afyoncu, Erhan. “Rüstem Paşa”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. Erişim 19 Aralık 2020. https://islamansiklopedisi.org.tr/rustem-pasa Ahmed Cevdet Paşa. Târîh-i Cevdet
  2. Cilt (iki cilt bir arada). İstanbul: Matbaa-i Osmaniye, İkinci Baskı, 1309. Aksoy, Hasan. “Kınalızâde Ali Efendi”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. Erişim 28 Aralık 2020. https://islamansiklopedisi.org.tr/kinalizade-ali-efendi Altun, Ara. “Kütahya’da Rüstem Paşa Medresesi Hakkında Kısa Notlar”. Sanat Tarihi Yıllığı [İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sanat Tarihi Enstitüsü] 11 (1981), 1-11. Altun, Ara. “Kütahya’nın Türk Devri Mimarisi”. Atatürk’ün Doğumunun 100. Yılına Armağan: Kütahya. 171-700. İstanbul 1981-1982. Arıkan, Refik. Tanzimat Döneminde Kütahya. Sakarya Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2010. Atâî, Nev’îzâde (Nev’îzâde Atâullah Efendi). eş-Şekâiku’n-Nu‘mâniye ve Zeyilleri: Hadâiku’l-hakâik fî tekmileti’ş-Şekâik. nşr. Abdülkadir Özcan
  3. Cilt. İstanbul: Çağrı Yayınları, 1989. Aydın, Asuman-Öntuğ, M. Murat. “Osmanlı Dönemi Kütahya’daki Eğitim Kurumları (XVIII. Yüzyıl)”. Karatay Sosyal Araştırmalar Dergisi 2 (Bahar 2019), 13-41. Baltacı, Cahid. XV-XVI. Yüzyıllarda Osmanlı Medreseleri. 2 Cilt. İstanbul: Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları, 2005. BOA, Osmanlı Arşivi. Bâbıâlî Evrak Odası Belgeleri [BEO]. No. 155-11559/1; No. 1905/142818. BOA, Osmanlı Arşivi. Cevdet Maârif [C.MF.]. No (Kutu). 133, Gömlek No. 6617. BOA, Osmanlı Arşivi. Dâhiliye Sicill-i Ahvâl Defterleri [DH. SAİDd]. No (Kutu). 102, Gömlek No
  4. BOA, Osmanlı Arşivi. Şûrâ-yı Devlet [ŞD]. No (Kutu). 158, Gömlek No. 156 (Belge Tarihi: H-06-05-1320). Çiftçi, Mehdin. “Dönemin Genel Özellikleri, XVII. Asırda Kütahya (Dinî-Sosyal ve Tarihî Yap)”. Kütahyalı Bilge Şair Sun‘ullah-ı Gaybî ve Dönemi Sempozyumu [1-3 EKİM 2015]. 67-88. Kütahya, 2016. Çiftçi, Mehdin. “Dönemin Genel Özellikleri”. Ahterî ve Dönemi Bilgi Şöleni-Bildiriler (7-9 Kasım 2013, Kütahya). 33-51. Ankara: TDK Yayınları, 2018. Çiftçi, Mehdin. Süleymaniye Dârülhadisi. İstanbul: Kitabevi Yayı