Dergiler / Yerbilimleri / 2021 / Cilt: 42 - Sayı: 1

Çerçi ve Murt Deresi (Fethiye-Muğla) Taşkın Duyarlılık Alanlarının CBS ile Çok Kriterli Karar Verme Analizi Kullanılarak Haritalanması

Flood Susceptibility Mapping of Çerçi and Murt River (Fethiye-Muğla) Using MultiCriteria Decision Analysis and GIS

Sayfa
121–143
Yayın Tarihi
2022-11-06
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Taşkına çok yüksek duyarlı alanlar da çalışma alanın güneybatısındaki Fethiye yerleşim merkezindeki alanları içermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Dünyada ve Türkiye’de en önemli doğal tehlikelerden biri olan taşkınlar doğal ya da insan müdahalesi sonucu, şiddetine ve oluşum şartlarına bağlı olarak az veya çok olumsuz etki yaratarak afetlere yol açmaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Taşkına duyarlı alanların haritalanmasında konumsal analiz çalışmaları sırasında ArcGIS 10 programı ve alt modül olan Spatial Analysis modülünden yararlanılmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Taşkına çok yüksek duyarlı alanlar da çalışma alanın güneybatısındaki Fethiye yerleşim merkezindeki alanları içermektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Çerçi Deresi (Fethiye) · taşkın duyarlılık analizi · jeoloji

Özet

Dünyada ve Türkiye’de en önemli doğal tehlikelerden biri olan taşkınlar doğal ya da insan müdahalesi sonucu, şiddetine ve oluşum şartlarına bağlı olarak az veya çok olumsuz etki yaratarak afetlere yol açmaktadır. Bu çalışmada, Muğla İli Fethiye yerleşim alanı içerisinde yer alan Çerçi Deresi’nin taşkın analizi yapılarak, dere yatağının da bulunduğu çalışma alanı için taşkın duyarlılık haritası hazırlanmıştır. İnceleme alanı için Çerçi Deresi etrafında taşkına duyarlı alanların haritalanmasında bölgeye ait jeolojik, jeomorfolojik, sedimantolojik ve hidrolojik verilerden yararlanılmıştır. Çalışma alanı zeminlerinin fiziksel özellikleri incelenmiş ve ince kum, silt ve kil boyutundaki sedimanların yoğunlukta olduğu görülmüştür. Alınan örnekler ile yapılan zemin deneyleri neticesinde hakim zemin sınıfının orta plastisiteli inorganik kil (CL) olduğu belirlenmiştir. Taşkına duyarlı alanların haritalanmasında konumsal analiz çalışmaları sırasında ArcGIS 10 programı ve alt modül olan Spatial Analysis modülünden yararlanılmıştır. Çalışma alanının eğim, yükseklik, akarsuya yakınlık, jeoloji, arazi kullanımı ve bakı gibi kriterlere ait altlık haritaları oluşturulmuş ve ağırlıklı çakıştırma yöntemi kullanılarak taşkın duyarlılık analizi ArcGIS programı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Sonuçta, çalışma alanına ait taşkın duyarlılık haritası elde edilmiştir. Oluşturulan bu duyarlılık haritasına göre çalışma alanının %17,64’ü taşkına yüksek duyarlı alanlar içerisinde yer almaktadır. Taşkına çok yüksek duyarlı alanlar da çalışma alanın güneybatısındaki Fethiye yerleşim merkezindeki alanları içermektedir.

Abstract

Floods are one of the most important natural hazards in the world and in Turkey, and depending on their severity and formation conditions, they can cause disasters by creating diverse negative impacts sources from natural effects or human intervention. In this study, flood susceptibility map was prepared by conducting flood analysis of Çerçi River in Fethiye District of Mugla Province, Turkey. While determining the flood susceptibility of Çerçi River, the geologic, geomorphologic, sedimentological, and hydrological data of the region were used. The physical properties of the study area were investigated, and it was observed that the fine sand, silt, and clay sediments were dominant. As a result of the soil tests performed with the samples, it was determined that the dominant soil class was medium plasticity inorganic clay (CL). For performing spatial analyses, the ArcGIS 10 software from ESRI Inc. and its module Spatial Analysis were used to map susceptible areas to floods. Different maps of the study area, such as slope, elevation, proximity to the rivers, geology, land use and aspect were employed in ArcGIS software using the weighted overlay method. As a result, the flood susceptibility map of the study area was obtained. Based on this susceptibility map, 17.64% of the study area is located in high susceptible areas. Very high susceptible areas include the parts of Fethiye District located in the southwest of the study area.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

KARACA, Ö., TÜZGEN, G. A. (2022). Çerçi ve Murt Deresi (Fethiye-Muğla) Taşkın Duyarlılık Alanlarının CBS ile Çok Kriterli Karar Verme Analizi Kullanılarak Haritalanması. Yerbilimleri, Cilt: 42 - Sayı: 1, 121–143. https://ajindex.com/articles/647073

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (14)

  1. Akar, I. ve Maktav, D., 2008. Taşkın araştırmalarında çok kriterli karar verme analizi ve hidrolojik modellemelerin uzaktan algılama ve CBS entegrasyonu ile karşılaştırılması. 2. Uzaktan Algılama ve CBS Sempozyumu, Kayseri, Türkiye. Akın Tüzgen, G., 2016. Çerçi Deresi (Fethiye-Muğla) Taşkın Duyarlılık Alanlarının Çok Kriterli Karar Verme Analizi ve CBS Kullanılarak Haritalanması. Yüksek Lisans Tezi, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Çanakkale (yayımlanmamış). Arca, D., 2012. Afet yönetiminde coğrafi bilgi sistemi ve uzaktan algılama. Karaelmas Sci. Eng. J., 2(2), 53–61.
  2. Chang, N., Parvathinathan, G. ve Breeden, J., 2008. Combining GIS with fuzzy multicriteria decision-making for landfill siting in a fast-growing urban region. J. Environ. Manag., 87(1), 139–153.
  3. Chen, H., Ito, Y., Sawamukai, M. ve Tokunaga, T., 2015. Flood hazard assessment in the Kujukuri plain of Chiba prefecture, Japan, based on GIS and multicriteria decision analysis. Nat. Hazards, 78(1), 105–120.
  4. Davraz, A., Karagüzel, R. ve Soyaslan, İ. İ., 2003. The importance of hydrogeological and hydrological investigations in the residential area: a case study in Burdur, Turkey. Environmental Geology, Springer, 44(7), 852-861.
  5. Dölek, İ., 2015. Sungu beldesi ve yakın çevresinde (Muş) sel ve taşkına duyarlı alanların belirlenmesi. Marmara Coğrafya Dergisi, 31, 258-280.
  6. Dölek, İ. ve Avcı, V., 2017. Muş ilinin sel ve taşkın duyarlılık haritalarının oluşturulması. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 5(44), 190-204.
  7. Elsheikh, R.F.A., Ouerghi, S. ve Elhag, A.R., 2015. Flood risk map based on GIS, and multi criteria techniques (case study terengganu malaysia). Journal of Geographic Information System, 7, 348-357.
  8. Ersoy, Ş., 2013.
  9. Afet Raporu Dünya ve Türkiye, Yıldız Teknik Üniversitesi,
  10. Doğa Bilimleri Araştırma Merkezi, İstanbul.
  11. Fernandez, D.S. ve Lutz, M.A., 2010. Urban flood hazard zoning in Tucumán Province, Argentina, using GIS and multicriteria decision analysis. Eng. Geol., 90–98.
  12. Kandilioti, G. ve Makropoulos, C., 2012. Preliminary flood risk assessment: the case of Athens. Nat. Hazards, 61(2), 441–468.
  13. Karaca, Ö., 2007. Fethiye Yerleşim Alanı Zeminlerinin Mühendislik Özelliklerinin Belirlenmesi ve Jeoteknik Haritalarının Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) Kullanılarak Haritalanması. Doktora Tezi, Süleyman Demirel Üniversitesi,
  14. Türkiye. Karaca, Ö., Karagüzel, R. ve Ertunç, A., 2008. Uzaktan algılama yöntemi kullanılarak Fethiye ve çevresinin jeolojik özelliklerinin belirl