Dergiler / Türkbilig / 2011 / Cilt: 0 - Sayı: 21

Çağdaş Türk lehçelerinde bir tekrar fiili yapma eki: - Gıla- / -kıla-

A Frequentative verb suffix in modern Turkic dialects: -Gila- / -kila-

Sayfa
73–86
Yayın Tarihi
2022-11-03
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu çalışmada, belirli lehçe gruplarındaki fiil yapılarından seçilen örneklere dayanarak ekin benzer morfolojik şekil ve işleve sahip diğer eklerden ayırt edilmesi amaçlanmaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu makalede, çağdaş Türk lehçelerinde belirli bir kullanım sıklığına sahip olan -GILA-/-KILA- ekinin kökeni, ek üzerinde meydana gelen ses hadiseleri sonucu ortaya çıkan allamorflar ve fonomorfemlerin belirlenmesi ve ekin fiil tabanlarına kattığı anlam özellikleri meselesi incelendi. -GILA-/-KILA-eki, tekrar fiili türeten bir ektir ve fiile değişik anlam incelikleri katar.
📊
Temel Bulgular & Veri:Fiil tabanlarının eki kabul etme veya reddetme düzeyi lehçeler arasında farklılıklar göstermekle birlikte -GILA-/-KILA- ekine hemen hemen bütün Türk lehçelerinde rastlanır.
💡
Sonuç & Katkı:Bu çalışmada, belirli lehçe gruplarındaki fiil yapılarından seçilen örneklere dayanarak ekin benzer morfolojik şekil ve işleve sahip diğer eklerden ayırt edilmesi amaçlanmaktadır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Bu makalede, çağdaş Türk lehçelerinde belirli bir kullanım sıklığına sahip olan -GILA-/-KILA- ekinin kökeni, ek üzerinde meydana gelen ses hadiseleri sonucu ortaya çıkan allamorflar ve fonomorfemlerin belirlenmesi ve ekin fiil tabanlarına kattığı anlam özellikleri meselesi incelendi. -GILA-/-KILA-eki, tekrar fiili türeten bir ektir ve fiile değişik anlam incelikleri katar. Fiil tabanlarının eki kabul etme veya reddetme düzeyi lehçeler arasında farklılıklar göstermekle birlikte -GILA-/-KILA- ekine hemen hemen bütün Türk lehçelerinde rastlanır. Bu çalışmada, belirli lehçe gruplarındaki fiil yapılarından seçilen örneklere dayanarak ekin benzer morfolojik şekil ve işleve sahip diğer eklerden ayırt edilmesi amaçlanmaktadır.

Abstract

This article examines the etymology of -GILA-/-KILA- suffix that has a certain frequency in use in the modern Turkic dialects, the identifications of the allamorphs and phonomorphems emerging from sound interactions that occur on the suffix and the semantic features added to the verb base by the suffix -GILA-/-KILA.. -GILA-/-KILA- is a frequantative verb derivational suffix and adds different shades of meaning to the verb. Although the ways the base of the verb allows or rejects the suffix considerably changes among the dialects, the use of the suffix -GILA-/-KILA- is found in many of the Turkic dilaects. Based on the examples of verbs selected from different Turkic dialects, this study aims to distinguish this suffix from the other suffixes with similar morphological features and functions.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ÇELİKBAY, A. (2022). Çağdaş Türk lehçelerinde bir tekrar fiili yapma eki: - Gıla- / -kıla-. Türkbilig, Cilt: 0 - Sayı: 21, 73–86. https://ajindex.com/articles/620510

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (6)

  1. ABDUVALİYEV, İ., (2003),
  2. Kırgız Tili, JÇK, Bişkek: Ayat. AŞMARİN, N. İ., (1898), Materialı dlya İzsledovaniya Çuvaşskago Yazıka, Kazan: Tipo- Litografiya İmperatorskago Universiteta. Azerbaycanca-Rusca Luget, (1941), (Editör: H. Hüseynov), Baki: SSRİ Elmder Akademiyası Azerbaycan Filialının Neşriyatı. BALAKAYEV M., KORDABAYEV T., HASENOVA A., ISKAKOV A., (1967),
  3. Kazak Tilinin Grammatikası I, Morfologiya, Almatı: Ğılım. BANGUOĞLU, T., (1956), “Türkçede Tekerrür Fiilleri”, TDAY Belleten, Ankara:
  4. TDK. BASKAKOV, N. A., (1972), Severnıe Dialektı Altayskogo /Oyrotskogo/Yazıka, Dialekt Kumandintsev /Kumandı-Kiji/, Grammatiçeskiy Oçerk, Tekstı, Perevodı i Slovar, Moskva: İzdatel’stvo Nauka. BASKAKOV, N. A., (1978), “Mexanizm Agglyutinatsii i Protsessı Grammatikalizatsii Samostoyatel’nıx Slov v Tyurkskix Yazıkax” Voprosı Yazıkoznaniya, 1978, No: 6, Moskva: İzdatel’stvo Nauka. BASKAKOV, N. A.; XAMZAYEV, M. Ya. Ve ÇARIYAROV, B., (1970), Grammatika Turkmenskogo Yazıka, ç. I, Fonetika i Morfologiya, Aşhabad: İzdatel’stvo Ilım. BASKAKOV, N.A., İNKİJEKOVA-GREKUL, (1953),
  5. Xakassko-Russkiy Slovar, Xakasskiy Yazık (Fonetiçeskaya Struktura, Slovarnıy Sostav i Grammatiçeskiy Stroy), Moskva: Gosudartstvennoye İzdatel’stvo İnostrannıx i Natsional’nıx Slovarey. Başkirsko-Russkiy Slovar’, (1958), (Hazırlayanlar: K. Z. Axmerov, T. G. Baişev, A. M. Bikmurzin, U. M. Kayumova, B. C. Sayargaleyev, R. N. Telegulova), Moskva: Gosudarstvennoe İzdatel’stvo İnostrannıx i Natsionalnıx Slovarey. BÖHTLİNGK, O., (1851), Über die Sprache der Jakuten, 1. Teil: Einleitung, Jakutischer Text, Jakutische Grammatik, St. Petersburg: Kaiserliche Akademie der Wissenschaften. BROCKELMANN, C., (1954), Osttürkische Grammatik der İslamischen Litteratursprachen Mittelasiens, Leiden: E. J. Brill. CLAUSON, Gerard., (1972), An Etymologycal Dictionary of Pre-Thirteenth-Century Turkish, London: Oxford Universty Press,
  6. Ely House. ÇELİKBAY, A., (2000), Göroğlinin Tugilişi Destanı-Özbek Varyantı (İnceleme-Metin-Çeviri-Dizin-Ek), Ankara: Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Çuvaşsko-Russkiy i Russko-Çuvaşskiy Slovar’, (2003), (Hazırlayanlar: M. İ. Skortsov, A. V. Skortsova), Çeboksarı: Çuvaşskoe Knijnoe İzdatel’stvo. DIRENKOVA, N.P., (1941), Grammatika Şorskogo Yazıka. İzdatel’stva Akademii Nauk SSSR: Moskva-Leningrad. DIRENKOVA, N.P., (1963), “Tofalarskiy Yazık”, Tyurkologiçeskie İssledovaniya, Moskva- Leningrad: İzdatel’stva Akademii Nauk SSSR. DMİTRİYEV N. K., (1948),