KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Türkbilig / 2026 / Cilt: 2026 Sayı: 52

Tuvacanın Öğretimi: Kimlik İnşası ve Kültürel Aktarım

The Teaching of Tuvan: Identity Construction and Cultural Transmission

Uğur Altundaş(HARRAN ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-7762-0211
Sayfa
349–369
Yayın Tarihi
2026-10-12
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Böylece Tuvacanın öğretimi, dilsel sürekliliğin yanı sıra kültürel hafızanın korunmasına da katkı sağlamaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Tuvalar, esas olarak Rusya Federasyonu’na bağlı özerk Tuva Cumhuriyeti’nde yaşayan bir Türk halkıdır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bir başka deyişle Tuvalar dili sadece bir iletişim aracı olarak değil, aynı zamanda halkın tarihini, düşünce yapısını ve dünya görüşünü yansıtan bir değer olarak görür.
💡
Sonuç & Katkı:Böylece Tuvacanın öğretimi, dilsel sürekliliğin yanı sıra kültürel hafızanın korunmasına da katkı sağlamaktadır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Tuvalar · Tuvaca · dil öğretimi

Özet

Tuvalar, esas olarak Rusya Federasyonu’na bağlı özerk Tuva Cumhuriyeti’nde yaşayan bir Türk halkıdır. Tuva Cumhuriyeti dışında Tuvalar Moğolistan’ın Bayan-Ölgiy ve Çin’in Sincan Uygur Özerk bölgesinde yaşamaktadır. Tuvalar, tarih boyunca göçebe yaşam tarzını benimsemiş ve bu yaşam tarzının getirdiği kültürel özellikleri korumaya çalışmıştır. Bu sebeple özellikle Tuva Cumhuriyeti’nde yaşayan Tuvaların büyük çoğunluğu Tuva dilini bilmekte ve ana dillerini korumak için çeşitli önlemler almaktadır. Rusça ise özellikle resmi işlerde yaygın olarak kullanılmaktadır. Dil, bireylerin ve toplulukların kimlik inşasında temel bir unsurdur. Tuva halkı, dillerini bir “varoluş dili” olarak görür. Bir başka deyişle Tuvalar dili sadece bir iletişim aracı olarak değil, aynı zamanda halkın tarihini, düşünce yapısını ve dünya görüşünü yansıtan bir değer olarak görür. Dilin temel işlevlerinden biri de kültürel aktarımdır. Bir toplumun gelenekleri, değerleri, tarihi, inançları ve yaşam biçimi dil yoluyla nesilden nesile aktarılır. Dil kaybı, o dili konuşan toplumun kültürel mirasının ve kimliğinin de yok olması anlamına gelir. Bu sebeple dilin korunması ve öğretimi, kimliğin inşası ve korunması ile birlikte kültürel sürekliliğin sağlanmasında önemli bir rol oynar. Bu çalışmada Tuvacanın öğretimi üzerine yapılan çalışmalar ve kaynaklar, kimlik ve kültürel aktarım kavramları çerçevesinde ele alınmıştır. Bu bağlamda, Tuvaca öğretim materyalleri yalnızca dilin yapısal yönlerini öğretmekle kalmayıp aynı zamanda Tuva kimliğinin ve kültürel değerlerinin aktarımında da önemli bir işlev üstlenmektedir. Ana dili öğretimine yönelik ders kitapları, Tuva toplumunun tarihî, toplumsal ve geleneksel unsurlarını yansıtarak dil ile kimlik arasındaki güçlü bağı pekiştirmektedir. Böylece Tuvacanın öğretimi, dilsel sürekliliğin yanı sıra kültürel hafızanın korunmasına da katkı sağlamaktadır.

Abstract

Tuvans are a Turkic people living mainly in the autonomous Republic of Tuva, which is part of the Russian Federation. Outside of the Republic of Tuva, Tuvans live in the Bayan-Ölgiy region of Mongolia and the Xinjiang Uyghur Autonomous Region of China. Throughout history, the Tuvans have adopted a nomadic lifestyle and have strived to preserve the cultural characteristics associated with this way of life. For this reason, the vast majority of Tuvans living in the Tuva Republic speak the Tuvan language and take various measures to protect their mother tongue. Russian, on the other hand, is commonly used in official contexts. Language is a fundamental element in the construction of individual and collective identity. The Tuvan people regard their language as a “language of existence.” In other words, the Tuvans see their language not merely as a tool of communication but as a bearer of their history, worldview, and way of thinking. One of the core functions of language is cultural transmission. The traditions, values, history, beliefs, and way of life of a society are passed down from generation to generation through language. Language loss, therefore, entails the disappearance of a community’s cultural heritage and identity. Thus, the preservation and teaching of a language play a crucial role not only in the construction and maintenance of identity but also in ensuring cultural continuity. This study will examine the teaching of the Tuvan language and the relevant instructional materials within the framework of identity and cultural transmission. In this context, Tuvan language teaching materials not only serve to teach the structural aspects of the language but also play a significant role in transmitting Tuvan identity and cultural values. The textbooks designed for native language instruction reflect the historical, social, and traditional elements of Tuvan society, thereby strengthening the deep connection between language and identity. Thus, the teaching of Tuvan contributes not only to linguistic continuity but also to the preservation of cultural memory.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Altundaş, U. (2026). Tuvacanın Öğretimi: Kimlik İnşası ve Kültürel Aktarım. Türkbilig, Cilt: 2026 Sayı: 52, 349–369. https://doi.org/10.59257/turkbilig.1752123

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (57)

  1. Aldın-ool, A. A., İrgit, A. D. ve İrgit, S. Ç. (2020). Boduñ nomçu 1. Kızıl: Tıvanıñ Nom Ündürer Çeri.
  2. Aldın-ool, A. A., Mart-ool, K. B. ve Damba, N. Ç. (2016). Üjüglel. Kızıl: Natsional Şkola Högjülder İnstitut.
  3. Alekseyeva, N. A. (2010). Mifı, legendı, predaniya Tuvintsev. Novosibirsk: Nauka.
  4. Altundaş, U. (2021). Tuva yolculuğu. Kardeş Kalemler, 168-169, 76-89.
  5. Altundaş, U. (2023). Tuva Cumhuriyeti’nde iki dillilik: Toplum dilbilimsel bir inceleme. V. Uğur (Ed.), Günce Filoloji ve Sosyal Bilimler Çalışmaları I içinde (s. 563-588). Muğla: Günce Yayınları.
  6. Anderson, B. (1991). Imagined communities: Reflections on the origin and spread of nationalism. London: Verso.
  7. Balkız, B. ve Öğütle, V. S. (2012). Peter L. Berger ve Thomas Luckmann’ın “Gerçekliğin sosyal inşâsı” teorisi ve eleştirisi. Sosyoloji Dergisi, 27, 33-49.
  8. Berger, P. L. ve Luckmann, T. (1966). The social construction of reality: A treatise in the sociology of knowledge. Garden City, NY: Anchor Books.
  9. Biçeldey, K. A. (2012). Pogovorim po-Tuvinski (Tıvalap çugaalajıılıñar). Kızıl: Tıvanıñ Nom Ündürer Çeri.
  10. Billig, M. (1995). Banal nationalism. London: SAGE Publications.
  11. Bucholtz, M. ve Hall, K. (2005). Identity and interaction: A sociocultural linguistic approach. Discourse Studies, 7(4–5), 585–614.
  12. Canale, M. ve Swain, M. (1980). Theoretical bases of communicative approaches to second language teaching and testing. Applied Linguistics, 1(1), 1–47.
  13. Chambers, J. K. ve Trudgill, P. (1998). Dialectology (2nd ed.). Cambridge: Cambridge University Press.
  14. Dyer, J. (2007). Language and Identity. Carmen Llamas, Louise Mullany, Peter Stockwell (Ed.), The routledge companion to sociolinguistics içinde (s.101-108). London: Routledge.
  15. Ergil-ool, İ. Ç., Damba, N. Ç. ve Ondar, N. M. (2020). Tıva Dıl 2. Kızıl: Tıvanıñ Nom Ündürer Çeri.
  16. Fishman, J. A. (1991). Reversing language shift: Theoretical and empirical foundations of assistance to threatened languages. Clevedon: Multilingual Matters.
  17. Foster, S. J. ve Crawford, K. A. (2006). What shall we tell the children? international perspectives on school history textbooks. Charlotte, NC: Information Age Publishing.
  18. Gellman, M. (2024). Misrepresentation and silence in United States history textbooks: The politics of historical oblivion. London/New York: Palgrave Macmillan. DOI: 10.1007/978-3-031-50353-5.
  19. Grosjean, F. (1982). Life with two languages: an introduction to bilingualism. MA:Harvard University Press.
  20. Hobsbawm, E. J. ve Ranger, T. O. (Ed.) (1983). The invention of tradition. Cambridge: Cambridge University Press.
  21. Holmes, J. (2013). An introduction to sociolinguistics. (4th Ed). London: Routledge.
  22. Hymes, D. (1972). On communicative competence. J. B. Pride ve J. Holmes (Ed.), Sociolinguistics: Selected readings içinde (s. 269–293). London: Penguin
  23. İshakov, F. G. ve Pal’mbah, A. A. (1961). Grammatika Tuvinskogo yazıka fonetika i morfologiya. Moskova: İzdatel’stvo Vostoçnoy Literaturı.
  24. Joseph, J. E. (2004). Language and identity: National, ethnic, religious. London/New York: Palgrave Macmillan.
  25. Kara-ool, L. C. (2020). Literaturalıg nomçulga 2. Kızıl: Tıvanıñ Nom Ündürer Çeri.
  26. Koçoğlu Gündoğdu, V. (2008). Tuva Türklerinin kullandıkları alfabeler ve bazı imla özellikleri, Turkish Studies, 3(7), 442-456.
  27. Koçoğlu Gündoğdu, V. (2023). Tuvaların dilin ve kültürün korunmasıyla ilgili aldığı önlemler ve son gelişmeler. F. Ağca (Ed.), 1. Uluslararası Türk Kültürü Sempozyumu Bildirileri içinde (s. 344–347). Ankara: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü Yayınları.
  28. Krueger, J. (1977). Tuvan manual: area handbook, grammar, reader and glossary, bibliography. Bloomington: Indiana University.
  29. Lässig, S. (2009). Textbooks and beyond: Educational media in context(s). Journal of Educational Media, Memory, Mainy, Sh. B., Damba, N. C., Küjüget, Sh. Y., Ondar, A. B., Monguş, Ch. N., Mombey-ool, S. M. ve Monguş,
  30. D. Sh. (2018). Traditional festive culture of Tuva: Semantics and transformation. Opción, 34(15), 1045–1070.
  31. Meyerhoff, M. (2018). Introducing sociolinguistics (2nd ed.). London: Routledge.
  32. Mijit, L. S. (2009). Troystvennıe obrazı v mifologii i folklore Tuvintsev, novıe issledovaniya Tuvı. 4, 173-188.
  33. Monguş, D. A. (1980). Russko-Tuvinskiy slovar’ (Orus-Tıva Slovar’). Moskva: Russkiy Yazık.
  34. Norton, B. (1997). Language, identity, and the ownership of English. TESOL Quarterly, 31(3), 409–429.
  35. Otyzbay, Zh. (2019). Çağdaş Tuva yazılı edebiyatının gelişimi. Folklor / Edebiyat, 25(99), 567–576.
  36. Pal’mbah, A. (1955). Tuvinsko-Russkiy Slovar’ (Tıva-Orus Slovar’). Moskva: Gosudarstvennoe izdatel'stvo inostrannyh i natsional'nyh slovarey.
  37. Pingel, F. (2010). UNESCO Guidebook on textbook research and textbook revision (2nd revised and updated edition). Paris: UNESCO.
  38. Richards, J. C. ve Schmidt, R. (2010). Longman dictionary of language teaching and applied linguistics. London/New York: Pearson Education.
  39. Salzıñmaa, E. B. (1967/1991). Orus-Tıva Çugaa Nomu (Russko Tuvinskiy Razgovornik), Kızıl: Tıvanıñ Nom Ündürer Çeri.
  40. Sançaa, G. B. ve Salzıñmaa, E. B. (1972). Tuvinsko-Mongol’sko-Russkiy Razgovornik (Tıva-Mool-Orus Çugaa Nomu). Kızıl: Tıvanıñ Nom Ündürer Çeri.
  41. Sat, Ş. Ç. ve Salzıñmaa, E. B. (1988). Amgı Tıva Literaturalıg Dıl, Kızıl: Tıvanıñ Nom Ündürer Çeri.
  42. Seden-Huurak, A. B. (2003). English-Tuvan Phrasebook (Tıva Çugaa Nomu). Kızıl: Tıvanıñ Nom Ündürer Çeri.
  43. Sereedar, N. Ch. (2018). Tuvinskiy yazık kak sredstvo obşeniya Tuvintsev: Problemı i perspektivı. Novıe İssledovaniya Tuvı 1, 4-19.
  44. Smith, A. D. (1991). National identity. NV: University of Nevada Press.
  45. Sunduy, G. D. (2003). Ulusçu Ujurlar 1-2. Kızıl: Tıvanıñ Nom Ündürer Çeri.
  46. Tatarintsev, B. İ. (2000/2002/2004/2008). Etimologiçeskiy Slovar’ Tuvinskogo Yazıka, C.1-2-3-4, Novosibirsk: Nauka.
  47. Tatarintsev, B. İ. (2000). Etimologiçeskiy slovar’ Tuvinskogo yazıka. C. 1. Novosibirsk: Nauka.
  48. Tatarintsev, B. İ. (2002). Etimologiçeskiy slovar’ Tuvinskogo yazıka. C. 2. Novosibirsk: Nauka.
  49. Tatarintsev, B. İ. (2004). Etimologiçeskiy slovar’ Tuvinskogo yazıka. C. 3. Novosibirsk: Nauka.
  50. Tatarintsev, B. İ. (2008). Etimologiçeskiy slovar’ Tuvinskogo yazıka. C. 4. Novosibirsk: Nauka.
  51. Tenişev, E. R. (1968). Tuvinsko-Russkiy Slovar‘. Moskva: İzdatel’stvo Sovyetskaya Ensiklopediya.
  52. Tosun, İ. (2023). Tuva Cumhuriyeti’nde terim çalışmaları. Ayşe İlker (Ed.) Türk Dünyasında Terim Çalışmaları içinde (s. 411-444). Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  53. Tyutrina, K. S. (2010). Şagaa – traditsionnıy prazdnik sovremennıh Tuvintsev, Novıe İsledovaniya Tuvı, 1, 212-228.
  54. Umnova, I. A. ve Aleshkova, I. A. (2014). Konstitutsionnoe pravo Rossiiskoi Federatsii. Moskva: Rossiiskaia Akademiia Pravosudiia.
  55. Wardhaugh, R. ve Fuller, J. M. (2015). An introduction to sociolinguistics (7th ed.). Chichester, West Sussex: Wiley-Blackwell.
  56. Wei, L. (2000). Dimensions of bilingualism. L. Wei (Ed.), The bilingualism reader içinde (s. 3–25). London: Routledge.
  57. Wodak, R., de Cillia, R., Reisigl, M. ve Liebhart, K. (2009). The discursive construction of national identity (2nd ed.). Edinburgh: Edinburgh University Press. Wright, S. (2004). Language policy and language planning: from nationalism to globalisation. London/New York: Palgrave Macmillan.