KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / History Studies / 2013 / Cilt: 5 - Sayı: 3

Osmanlı devleti’nde padişahın emriyle (siyaseten) katledilmiş şeyhülislamlar

İsmail KATGI
Sayfa
85–115
Yayın Tarihi
2022-10-18
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Ahmed zamanında padişahın fermanı ile katledilmişlerdir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:17. yüzyıl ile birlikte ilmiye teşkilatındaki bozulmalar şeyhülislâmlık kurumunu da olumsuz etkilemiş; bazı şeyhülislâmlar, kuruluş misyonlarının dışına çıkarak ve giderek siyasete müdahil bir konum alarak, kurumun yozlaşmasına zemin hazırlamışlardır.
📊
Temel Bulgular & Veri:İslam Hukuku devlet başkanına ölüm cezasına hükmetmek yetkisini tanımıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Ahmed zamanında padişahın fermanı ile katledilmişlerdir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

17. yüzyıl ile birlikte ilmiye teşkilatındaki bozulmalar şeyhülislâmlık kurumunu da olumsuz etkilemiş; bazı şeyhülislâmlar, kuruluş misyonlarının dışına çıkarak ve giderek siyasete müdahil bir konum alarak, kurumun yozlaşmasına zemin hazırlamışlardır. Bu durum onların sık sık azledilmelerine ve hatta katledilmelerine sebep olmuştur. İslam Hukuku devlet başkanına ölüm cezasına hükmetmek yetkisini tanımıştır. Osmanlı padişahları ise örfi tasarruflarına dayanarak bu yetkiyi kullanmışlar ve çoğu zaman da ulemanın fetvasına başvurmuşlardır. Osmanlı Devleti‟nin tek ve mutlak hakimi olan padişahın meşruiyetini sorgulamak ya da onu tahttan indirmeye teşebbüs etmek açık bir siyaseten katl sebebidir. Maktûl şeyhülislâmların da bu tür bir girişim sonucu katledildikleri görülmektedir. Osmanlı Devleti‟nde padişahın emriyle katledilmiş üç şeyhülislam vardır. Bunlardan Ahîzâde Hüseyin Efendi (ö. 1634) IV. Murad zamanında, Hocazâde Mes‟ud Efendi (ö. 1656) IV. Mehmed zamanında ve Feyzullâh Efendi (ö. 1703) III. Ahmed zamanında padişahın fermanı ile katledilmişlerdir.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

KATGI, İ. (2022). Osmanlı devleti’nde padişahın emriyle (siyaseten) katledilmiş şeyhülislamlar. History Studies, Cilt: 5 - Sayı: 3, 85–115. https://ajindex.com/articles/537216

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (25)

  1. Abdi Tarihi: 1703 Patrona İhtilali Hakkında Bir Risale, haz. Faik Reşit Unat, TTK yay., Ankara, 1999.
  2. Abdurrahman Abdi Paşa, Vekayiname, haz. F. Ç. Derin, Çamlıca yay., İstanbul, 2008.
  3. Abdurrahman Şeref Efendi, Osmanlı Devleti Tarihi, haz. Musa Duman, Gökkubbe yay., İstanbul, 2005.
  4. ABOU EL-HAJ, Rifa‟at Ali, 1703 Rebellion and Structure Of The Ottoman Politicks, İstanbul, 1984.
  5. ABOU EL-HAJ, Rıfa‟at Ali, Modern Devletin Doğası, çev. Oktay Özel-Canay İahin, İmge yay., Ankara, 2000.
  6. ADIVAR, A. Adnan, Osmanlı Türklerinde İlim, Remzi Kitabevi, İstanbul, 1970.
  7. Ahmet Rasim, Osmanlı Tarihi, II, haz. Metin Hasırcı, Emre yay., İstanbul, 2002. Ahmed Rif‟ad, Devhat‟ün- Nükeba, Esad Matbaası, İstanbul, 1283/1866-7.
  8. AKBULUT, İlhan “İslam Hukukunda Suçlar Ve Cezalar”, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 52, Sayı: 1, 2003, 167-181.
  9. AKDAĞ, Mustafa, “Genel Çizgileriyle XVII. Yüzyıl Türkiye Tarihi”, Tarih Araştırmaları Dergisi, IV, İstanbul, 1966, 241-247.
  10. AKGÜNDÜZ, Murat, Osmanlı Devleti‟nde Şeyhülislamlık, Beyan yay., İstanbul, 2002.
  11. AKMAN, Mehmet, Osmanlı Devleti‟nde Ceza Yargılaması, Eren yay., İstanbul, 2004.
  12. AKSUN, Ziya Nur, Osmanlı Tarihi, II, Ötüken yay., İstanbul, 1994.
  13. ALDERSON, A. P., Osmanlı Hanedanı‟nın Yapısı, İz yay., İstanbul, 1998.
  14. EYİCE, Semavi, “Şüheda Camii”, VII, Dünden Bugüne İstanbul Ansiklopedisi, Kültür Bakanlığı Ve Tarih Vakfı Ortak yay., İstanbul, 1994, 188. FAROQHI, Suraiya, Osmanlı Kültürü Ve Gündelik Yaşam, Tarih Vakfı Yurt yay., İstanbul, 2000.
  15. Feyzullah Efendi, Fetava-yı Fevziye, haz. Süleyman Kaya, Klasik yay., İstanbul, 2009.
  16. FREELY, John, Osmanlı Sarayı: Bir Hanedanlığın Öyküsü, çev. Ayşegül Çetin, Remzi Kitabevi, İstanbul, 1999.
  17. GENÇ, Mehmet, Osmanlı İmparatorluğunda Devlet Ve Ekonomi, Ötüken yay., İstanbul, 2007.
  18. GÖKBİLGİN, Tayyip, “Ulema”, İA, XIII, MEB yay., İstanbul, 1993, 23-26.
  19. HALAÇOĞLU, Yusuf, XIV. Ve XVII. Yüzyıllarda Osmanlılarda Devlet Teşkilatı Ve Sosyal Yapı, TTK yay., Ankara, 2007.
  20. HAMMER, J. Von, Devlet-i Osmaniye Tarihi, II, haz. Mümin Çevik, Üçdal yay., İstanbul, 2010.
  21. Hazerfen Hüseyin Efendi, Telhisü‟l- Beyan Fi Kavanin-i Ali Osman, haz. Sevim İlgürel, TTK yay., Ankara, 1998.
  22. HEYD, Uriel, “Eski Osmanlı Ceza Hukukunda Kanun Ve İeriat”, trc. Selahaddin Eroğlu, AÜİFD, XXVI, (1983), 633-652.
  23. IMBER, Colin, Şeriattan Kanuna: Ebussuud Ve Osmanlı‟da İslami Hukuk, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, İstanbul, 2004.
  24. ITZKOWITZ, Norman, Osmanlı İmparatorluğu Ve İslami Gelenek, Babıali yay., İstanbul, 2006.
  25. İNALCIK, Halil, Osmanlı