Dergiler / Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi / 2022 / Cilt: 63 - Sayı: 1

Başlangıçtan 19. Yüzyıla İslam Ahlak Düşüncesine Bütüncül Bir Bakış: Konu-Problem (Mevḍūʿ-Mesāʾil) Ayrımı Temelli Bir Literatür Tasnifi

A Holistic View of Islamic Ethical Thought up to the 19th Century: Classifying the Literature Based on Topic-Issue (Mawḍūʿ-Masāʾil) Distinction

Sayfa
81–120
Yayın Tarihi
2022-05-31
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu makale nihayetinde literatürün kapsamını sorgulayarak İslam ahlak düşüncesi çalışmalarının daha geniş bir zaviyeden yapılması gereğini vurgulamaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:İslam ahlak düşüncesi üzerine yazılan modern Arapça, Türkçe ve İngilizce araştırmalarda ahlak (el-aḫlāḳ, ethics); edep, tasavvuf, felsefe ve kelamı içerecek şekilde, teorik, pratik, analitik, normatif ve benzeri yaklaşımlardaki tüm literatürleri kapsayan üst terim olarak kullanılmakta ve bu kullanım, genel bir kabule mazhar olmaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Literatürü başlangıçtan 19. yüzyıla kadarki dönemi kuşatacak şekilde ele aldık.
💡
Sonuç & Katkı:Bu makale nihayetinde literatürün kapsamını sorgulayarak İslam ahlak düşüncesi çalışmalarının daha geniş bir zaviyeden yapılması gereğini vurgulamaktadır.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:İslam Ahlak Düşüncesi · Pratik Felsefe · Tasavvuf

Özet

İslam ahlak düşüncesi üzerine yazılan modern Arapça, Türkçe ve İngilizce araştırmalarda ahlak (el-aḫlāḳ, ethics); edep, tasavvuf, felsefe ve kelamı içerecek şekilde, teorik, pratik, analitik, normatif ve benzeri yaklaşımlardaki tüm literatürleri kapsayan üst terim olarak kullanılmakta ve bu kullanım, genel bir kabule mazhar olmaktadır. Ancak bu çalışmalarda İslam düşüncesinde ahlakın neyi kapsadığı ve neyi dışarıda bıraktığı ve daha ziyade bunun hangi ilkelere göre belirlendiği tam olarak cevabını bulamamıştır. Bu makalede İslam ahlak düşüncesi alanında ortaya konulan ve genel kabul gören literatür tasniflerini sorgulamakta ve bir tasnif teklifinde bulunmaktayız. Literatürü başlangıçtan 19. yüzyıla kadarki dönemi kuşatacak şekilde ele aldık. Bu makale nihayetinde literatürün kapsamını sorgulayarak İslam ahlak düşüncesi çalışmalarının daha geniş bir zaviyeden yapılması gereğini vurgulamaktadır.

Abstract

In modern Arabic, Turkish and English studies on Islamic ethical thought, ethics (al-akhlāq) is used as an umbrella term covering all literature in theoretical, practical, analytical, normative, and similar approaches, including ādāb, sufism, philosophy, and theology. This usage has been commonly held. However, these studies do not properly explain what is or is not the scope of ethics, above all, according to which criteria the scope of ethics are determined. This essay challenges the generally accepted classifications of the literature in Islamic ethical thought and suggests another classification of that literature. Based on certain reasons, we have handled the literature in a way that covers the period from the beginning to the 19th century. This article ultimately questions the scope of the literature and highlights the need to conduct studies on Islamic ethical thought from a broader perspective.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ARICI, M. (2022). Başlangıçtan 19. Yüzyıla İslam Ahlak Düşüncesine Bütüncül Bir Bakış: Konu-Problem (Mevḍūʿ-Mesāʾil) Ayrımı Temelli Bir Literatür Tasnifi. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Cilt: 63 - Sayı: 1, 81–120. https://ajindex.com/articles/490717

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (16)

  1. Açıl, Berat. “Osmanlı’da Estetik ve Poetika: Kelam, Mucize ve Zorunluluk.” İLEM Konferanslar Serisi 11, içinde 5-31. İstanbul: İlem, 2018.
  2. Adamson, Peter. “Abū Bakr al-Rāzī on Animals,” Archiv für Geschichte der Philosophie 94:3 (2012): 249-273.
  3. Adamson, Peter. “The Ethical Treatment of Animals.” The Routledge Companion to Islamic Philosophy. Ed. Richard C. Taylor ve Luis Xavier López-Farjeat, içinde 371-382.
  4. New York, NY: Routledge, 2016.
  5. Aka, İsmail. “Hândmîr.” DİA, 15:550-552.
  6. Akasoy, Anna ve Fidora, Alexander, The Arabic Version of the Nicomachean Ethics. Brill: Boston, Leiden, 2005.
  7. Altaş, Eşref. “Hikemiyât Literatürü ve Ahlâk.” İslâm Ahlâk Literatürü: Ekoller ve Problemler. Ed. Ömer Türker ve Kübra Bilgin, içinde 103-138. Ankara: Nobel, 2016. el-Amāsı̄, ʿAlāʾuddīn Çelebī ʿAlı̄ b. Ḥuseyn. Tācu’l-Edeb, Süleymaniye Kütüphanesi-Yazma Bağışlar, no. 2476, 1b-62b. Arıcı, Mustakim. “Ahlâk Neyi Bilmektir? Bir İlim Olarak Ahlâk.” İslâm Ahlâk Literatürü: Ekoller ve Problemler. Ed. Ömer Türker ve Kübra Bilgin Tiryaki, içinde 43-78. Ankara: Nobel, 2016.
  8. Arıcı, Mustakim. “İlimler Tasnifi Literatüründe Ahlâk İlmi.” Mukaddime 7:1 (2016): 1-29.
  9. Arıcı, Mustakim. “Kutbuddin Şîrâzî’ye Göre Tababet Sanatı ve Hekimlik Ahlâkı.” Kutadgubilig: Felsefe-Bilim Araştırmaları 22 (2012): 45-71.
  10. Arıcı, Mustakim. “12-16. Yüzyıllarda Ahlak ve Siyaset Literatürü.” İslam Düşünce Atlası 2. bs. (yayın aşamasında). Arıcı, Mustakim. İnsan ve Toplum: Taşköprîzâde’nin Ahlâk ve Siyaset Düşüncesi. Ankara: Nobel Yayınları, 2016.
  11. Arpaguş, Safi ve Kübra Betül Baydar. “Tasavvuf’ta Âdâb ve Erkan Risaleleri.” Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi 15:30 (2017): 285-315. al-Attar, Mariam. Islamic Ethics: Divine Command Theory in Arabo-Islamic Thought. New York: Routledge, 2010.
  12. Ayni, Mehmed Ali, Türk Ahlâkcıları. İstanbul: Marifet Basımevi, 1939.
  13. Balcı, Musa. “İslâm Öncesi Fars Öğüt Edebiyatı.” Doktora Tezi, Atatürk Üniversitesi, Erzurum, 2013.
  14. Başer, Hacı Bayram. Şeriat ve Hakikat: Tasavvufun Teşekkül Süreci. İstanbul: Klasik, 2021.
  15. Bircan, Hasan Hüseyin. “Ahlâk: Mutluluk ve Erdem.” İslâm Felsefesi: Tarih ve Problemler. Ed. M. Cüneyt Kaya, içinde 655-684, Ankara: İSAM, 2018.
  16. Bozkurt, Ömer. “İslam Felsefesinde Vasiyet Kültürü: İslam Filozoflarının Vasiyetleri.” Toplum Bilimleri Dergisi 8:15 (2014): 57-84. Bursalı Meḥmed Ṭāhir. Aḫlāḳ Kitaplarımız, İstanbul: Necm-i İstiḳbāl Matbaası, 1325/1907. el-Cābirı̄, Muḥammed ʿĀbid. el-ʿAḳlu’l-Aḫlāḳiyyu’l-ʿArabī. Beyrūt: Merkezu’d-Dirāsā