KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Dilbilim Araştırmaları Dergisi / 2019 / Cilt: 30 - Sayı: 1

Türkçe Eşanlamlılar Seti Sadece, Yalnızca ve Yalnız’ın Derlem-çıkışlı Sözcüksel Profilleri

Corpus-driven Lexical Profiles of the Turkish Synonym Set Sadece, Yalnızca and Yalnız

Muhammet Fatih ADIGÜZEL
Sayfa
1–41
Yayın Tarihi
2022-10-11
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Belirteçlerin bağlı dizinlerinden, bağlam-bağımlı anlambilimsel, edimbilimsel ve sözdizimsel özellikleri, eşdizim eğilimleri, ve eş anlamlılık seviyeleri tespit edilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma, Genişletilmiş Sözcükbirim Modeli (Stubbs, 2002) çerçevesinde Türkçedeki sınırlayıcı belirteçlerden olan sadece, yalnızca ve yalnız potansiyel eşanlamlılar setinin sözcük profillerini belirlemek için Türkçe Ulusal Derlemine (TNCv3.0) dayanan derlem çıkışlı bir çalışmadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Araştırmada sadece ve yalnızcanın yüksek ölçüde bağlamsal ve eşdizimsel denkliğe sahip olduğu ve tamamen birbirleriyle değiştirilebilir olduğu ve Lyons’ın (1981) ölçütlerine göre yalnızcanın daha seyrek kullanılması dışında sadece ve yalnızcanın tam eşanlamlı oldukları görülmüştür.
💡
Sonuç & Katkı:Belirteçlerin bağlı dizinlerinden, bağlam-bağımlı anlambilimsel, edimbilimsel ve sözdizimsel özellikleri, eşdizim eğilimleri, ve eş anlamlılık seviyeleri tespit edilmiştir.
🔬Tür:Modelleme & Sayısal Simülasyon
📍Kapsam:2002 Verileri
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Bu çalışma, Genişletilmiş Sözcükbirim Modeli (Stubbs, 2002) çerçevesinde Türkçedeki sınırlayıcı belirteçlerden olan sadece, yalnızca ve yalnız potansiyel eşanlamlılar setinin sözcük profillerini belirlemek için Türkçe Ulusal Derlemine (TNCv3.0) dayanan derlem çıkışlı bir çalışmadır. Belirteçlerin bağlı dizinlerinden, bağlam-bağımlı anlambilimsel, edimbilimsel ve sözdizimsel özellikleri, eşdizim eğilimleri, ve eş anlamlılık seviyeleri tespit edilmiştir. Araştırmada sadece ve yalnızcanın yüksek ölçüde bağlamsal ve eşdizimsel denkliğe sahip olduğu ve tamamen birbirleriyle değiştirilebilir olduğu ve Lyons’ın (1981) ölçütlerine göre yalnızcanın daha seyrek kullanılması dışında sadece ve yalnızcanın tam eşanlamlı oldukları görülmüştür. Yalnız sözcüğü ise birden çok anlama ve işleve sahip olup yalnızca sadece anlamındayken yalnızca ve sadece belirteçleriyle anlam eş anlamlılığı ilişkisine sahiptir. Yalnız sözcüğünün, sadece anlamında bile, diğer iki belirtecin oluşturduğu kalıplaşmış sözcük örüntülerinde seyrek kullanıldığı saptanmıştır. Ayrıca yalnızın konu değiştirici işlevi olduğu da belirlenmiştir. Yalnızın sadece anlamına geldiği bağlamlarda üç belirtecin de bilişsel eşanlamlı (Cruse, 1986) olduğu anlaşılmıştır.

Abstract

This is a corpus-driven study based on the TNCv3.0 to identifylexical profiles of the synonym set of Turkish exclusive adverbials sadece,yalnızca and yalnız within the framework of the Model of Extended LexicalUnits (Stubbs, 2002). From the concordances of the adverbials, their contextdependent semantic, pragmatic and syntactic properties, co-occurrencetendencies, and synonymity levels were identified. It was found that sadeceand yalnızca have a high contextual and collocational equinormality and arecompletely intersubstitutable and complete synonyms (Lyons, 1981) withyalnızca used less frequently. Yalnız is polysemous and multifunctional andhas a sense synonymy relation with the others only when it means only. Evenin the sense of only, yalnız was found to be rarely used in certain lexicalbundles the other adverbials form. Yalnız was also found to have a topicshifter function. In contexts in which yalnız means only, the three adverbialsare cognitive synonyms (Cruse, 1986).

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ADIGÜZEL, M. F. (2022). Türkçe Eşanlamlılar Seti Sadece, Yalnızca ve Yalnız’ın Derlem-çıkışlı Sözcüksel Profilleri. Dilbilim Araştırmaları Dergisi, Cilt: 30 - Sayı: 1, 1–41. https://ajindex.com/articles/488402

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (13)

  1. Adıgüzel, F. (2018). Corpus-driven lexical profiles of Turkish fear verbs and metaphorical profiles of somatic fear idioms in Turkish (Unpublished Doctoral Dissertation), Mersin University, Mersin. Aksan, Y., Duran, N., Ersen, D., Hızarcı, Ç., Korkmaz, S., Sever, B. & Sezer, T. (2008). Türkçede yakın anlamlı sözcükler: Bir derlem çalışması. 22. Ulusal Dilbilim Kurultayı Bildirileri, Van. 558-567
  2. Aksan, D. (1972). Eşanlamlılık sorunu ve Türk yazı dilinin eskiliğinin saptanmasında eşanlamlılardan yararlanma. Türk Dili Bilimsel Kurultayı. 27-29
  3. September, Ankara.
  4. Aksan, Y. (2011). Derlem temelli sözcük anlambilimi çalışmalarının Türkçenin eğitimine katkısı. Türkçenin eğitimi-öğretiminde kuramsal ve uygulamalı araştırmalar. Die Blaue Eule, Esen. Aksan, Y. (2018). Küsmek, darılmak, gücenmek: Derlem çıkışlı sözcük profilleri. In Aksan, Y. & Aksan, M. (Eds), Türkçede yapı ve işlev (pp.1-30). Ankara:
  5. BilgeSu Yayıncılık. Baker, R., Hardie, A. & McEnery, T. (2006). A glossary of corpus linguistics. Edinburgh: Edinburgh University Press.
  6. Bednarek, M. (2008). Semantic preference and semantic prosody re-examined. Corpus Linguistics and Linguistic Theory, 4 (2), 119–39.
  7. Cruse, D. A. (1986).
  8. Lexical semantics. CUP, Cambridge. Cruse, D. A. (2000). Meaning in language: an introduction to semantics and pragmatics, OUP, Oxford. Divjak, D. (2010). Structuring the Lexicon: A Clustered Model for Near Synonymy. Berlin: Mouton de Gruyter Doğan, N. (2011). Türkiye Türkçesi fiillerinde eş anlamlılık.” Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi. 4 (19), 78-88.
  9. Edmonds, P. and Hirst, G. (2002). Near synonyms and lexical choice. Computational Linguistics, 28 (2), 105-144.
  10. Ersoylu, H. (2011). Eş anlamlılık mı, yabancı kaynaklı karşılık oluş mu? Türk Dili, Mart, TDK Yay. Ankara, 250-256.
  11. Firth, J., R. (1957). Modes of meaning. Papers in Linguistics, Oxford: Oxford University Press.
  12. Göksel, A., & Kerslake, C. (2005). Turkish: A comprehensive grammar. Routledge. Gries, St. Th., & Otani, N. (2010). Behavioral profiles: A corpus-based perspective on synonymy and antonymy. ICAME Journal, 34, 121-150. Hoey,M. (2005). Lexical Priming: a new theory of words and language. London and New York: Routledge. Hunston, S. (2002). Corpora in Applied Linguistics. Cambridge: CUP. Lee, D. (1987). The semantics of just. Journal of Pragmatics, 11, 377-398.
  13. Leech, G.N. (1985). Semantics. The study of meaning. Hamnondsworth, Penguin. Louw, B. (2000). Contextual Prosodic Theory: bringing semantic prosodies to lif