Dergiler / BELLETEN / 2022 / Cilt: 86 - Sayı: 306

Antalya Kaleiçi Panhagia Kilisesi ve Câmi-i Cedid

Sayfa
533–566
Yayın Tarihi
2022-08-11
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Ayrıca, kaynakların yetersiz olduğu koşullarda, yapının kentin dinî manzarası içindeki yerinden ve kentin nüfus yapısından hareketle câminin tarihi ve ona atfedilen önem yorumlanmaya çalışılmıştır

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bizans döneminde piskoposluk merkezi olan Antalya Kaleiçi Panaghia Kilisesi, câmiye dönüştürüldüğü XVI. yüzyılın başlarına kadar Hristiyan cemaatinin ibadetine açık kaldı.
📊
Temel Bulgular & Veri:Ne var ki İslam egemenliği döneminde uzun süre kullanılan ve Rum nüfusun meskûn olduğu bir semtte bulunan kilisenin câmiye dönüştürülmesi, kentin demografik yapısında yaşanan değişimin de etkisiyle bir süre sonra cemaatler arası çekişmelere neden oldu.
💡
Sonuç & Katkı:Ayrıca, kaynakların yetersiz olduğu koşullarda, yapının kentin dinî manzarası içindeki yerinden ve kentin nüfus yapısından hareketle câminin tarihi ve ona atfedilen önem yorumlanmaya çalışılmıştır
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Panhagia Kilisesi · Câmi-i Cedid · demografik yapı

Özet

Bizans döneminde piskoposluk merkezi olan Antalya Kaleiçi Panaghia Kilisesi, câmiye dönüştürüldüğü XVI. yüzyılın başlarına kadar Hristiyan cemaatinin ibadetine açık kaldı. Kilise, Sultan II. Bayezid’in emriyle câmiye çevrildikten sonra Câmi-i Cedid (Yeni Câmii) adını almıştı. Ne var ki İslam egemenliği döneminde uzun süre kullanılan ve Rum nüfusun meskûn olduğu bir semtte bulunan kilisenin câmiye dönüştürülmesi, kentin demografik yapısında yaşanan değişimin de etkisiyle bir süre sonra cemaatler arası çekişmelere neden oldu. Panaghia Kilisesi câmiye dönüştürüldükten sonra yaklaşık dört asır boyunca ibadethane işlevi görmüş, XIX. yüzyılın sonunda yanarak tahrip olmuş, daha sonra da terk edilmiştir. Bu makale Panaghia Kilisesi’nin ve dönüştürüldükten sonraki adıyla Câmi-i Cedid’in Osmanlı dönemindeki dönüşümünü ve terk edilmesiyle sonuçlanan sürecin nedenlerini anlamayı amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda konuya ilişkin mevcut literatür eleştirel bir analize tabi tutulmuş, tarihi kaynaklar yeniden değerlendirilmiştir. Ayrıca, kaynakların yetersiz olduğu koşullarda, yapının kentin dinî manzarası içindeki yerinden ve kentin nüfus yapısından hareketle câminin tarihi ve ona atfedilen önem yorumlanmaya çalışılmıştır

Abstract

Antalya Kaleiçi Panagia Church, the Episcopal center in the Byzantine period, remained open to the Christian community for worship until the sixteenth century, when it was converted into a mosque. After the church was turned into a mosque by Sultan Bayezid II’s order, it was named New Mosque (Câmi-i Cedid). The church’s conversion into a mosque, which was used as a church for a long time during the period of Islamic rule and was mainly inhabited by the Christian Orthodox population, caused contentions between the two communities with the effect of the changes in the demographic structure of the city. After the church was converted into a mosque, it served as a place of worship for about four centuries. At the end of the nineteenth century, it was burned and abandoned. This article aims to understand the transformation of Panaghia Church and New Mosque as it was called in the early twentieth century in the Ottoman period and the process that resulted in its abandonment. The existing literature was subjected to a critical analysis to understand this process, and historical sources were re-evaluated. In addition, under conditions of insufficient resources, the mosque’s importance in different periods was tried to be revealed, based on the mosque’s position in the city religioscape and demographic structure of the city.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

DAYAR, E. (2022). Antalya Kaleiçi Panhagia Kilisesi ve Câmi-i Cedid. BELLETEN, Cilt: 86 - Sayı: 306, 533–566. https://ajindex.com/articles/474068

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (9)

  1. Ali Emiri Mahmud I (AE. SMHD. I): 28-1679. Antalya Şer’iyye Sicilleri (AŞS): 5. Bâb-ı Ali Evrak Odası (BEO): 2930-219718. Bâb-ı Asafî Mühimme Defterleri (A. {DVNSMHM. d): 52; 82. Bâb-ı Defterî Mevkufat Kalemi (D. MKF. d.): 29752. Cevdet Evkâf (C. EV): 334-16980; 528-26655. Dâhiliye Nezareti Mektûbi Kalemi (DH. MKT): 530-38. Evkâf Defterleri (EV. d): 9785; 38601. Kamil Kepeci (KK. d): 3357. Maliyeden Müdevver (MAD. d): 14. Maarif Nezareti Mektûbi Kalemi (MF. MKT): 1167-15. Meclis-i Vâlâ (MVL): 517-62; 521-40; 700-6; 705-97; 710-63. Sadaret Mühimme Kalemi Evrakı (A. MKT. MHM): 569-8. Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı (TS. MA. e): 866-52. Yıldız Hususi Maruzat (Y. A. HUS): 335-66. Yabancı Arşivler Bulgaristan Arşivi (YB. 04): 1-38. Ali Emiri Mahmud I (AE. SMHD. I): 28-1679. Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü Defterleri (TKGM. d.): 187. Tapu Tahrir Defteri (TT. d.): 166. Anonýmou, “Perigrafí tis Póleos Attaleías”, Periodikó Xenofánis E’, 1907-1908 (Ανωνύμου, “Περιγραφή της Πόλεως Ατταλείας”, Περιοδικό Ξενοφάνης Ε’, 1907-1908), s. 244-259.
  2. Aran, Berge, “Antalya Cumanun Câmii”, Anadolu Araştırmaları, C III, 1970, s. 60- 81. Armağan, A. Latif, “XVI. Yüzyıl’da Antalya’da Dini-Sosyal Yapılar ve Şehrin Demografik Durumu Üzerine Bir Araştırma”, Tarih Araştırmaları Dergisi, C 23, S. 36, 2004, s. 11-34.
  3. Ballance, Michael H., “Cumanun Câmii at Antalya-A Byzantine Church”, Papers of British School at Rome, C XXIII, 1955, s. 99-114.
  4. Baykara, Tuncer, “Osmanlı Devrinde Antalya Belgeleri I, XVIII. Yüzyıl”, Adalya, S. IV, 1999-2000, s. 293-300.
  5. Buch, Wilfried, “14./15. Yüzyılda Küdüs’e Giden Alman Hacılarının Türkiye İzlenimleri”, çev. Yüksel Baypınar, Belleten, C XLVI/S. 184, Temmuz 1982, s. 509-533.
  6. Burckhardt, Johann Ludwig, Travels in Nubia, John Murray, London 1819. Chatzıpetrou, Panag. P., Istoria Tis Attaleias Tis Mikras Asias Apo Tis Ktiseos Afti Mechri Tou 1922, Athinai 1969 (Χατζηπέτρου, Παναγ. P., Ιστορία της Ατταλείας της Μικράς Ασίας από της κτίσεως αυτής μέχρι του 1922, Αθήναι 1969).
  7. Cuinet, Vital, La Turquie d’Asie, Géographie Administrative: Statistique, Descriptive et Raisonnée de Chaque Province de l’Asie Mineure, Paris 1892. Danieloğlu, D. E., 1850 Yılında Yapılan Bir Pamphylia Seyahati, çev. Ayşe Özil, Suna İnan Kıraç Akdeniz Medeniyetleri Araştırma Enstitüsü Yayınları, İstanbul 2010.
  8. Dayar, Evren, “Mancarcık Kuyusu Cinayeti: 19. Yüzyılda Antalya’da Hovardalar, Azatlı Köleler ve Rakkase Kadınlar”, Cihannüma, C 4/S. 2, 2018, s. 61-81.
  9. Dayar, Evren, “1815 Harit