Dergiler / BELLETEN / 2021 / Cilt: 85 - Sayı: 303

Andreas Vesalius’un De Humani Corporis Fabrica’sı ve/veya Juan Valverde’nin Historia De La Composicion Del Cuerpo Humano’su Osmanlı İmparatorluğu’nda Anatomi Bilgisini Gerçekten Etkiledi mi? Şemsü’ddīn ʿİtāḳī’nin Teşriḥü’l-Ebdān’ı Üzerine Bir Ön Çalı

Did Andreas Vesalius’s De Humani Corporis Fabrica and/or Juan Valverde’s Historia De La Composicion Del Cuerpo Humano Really Influence the Anatomy Knowledge in the Ottoman Empire? A Preliminary Study on Shams al-Dīn ʿItāqī’s Tashrīh al-Abdān*

Sayfa
545–575
Yayın Tarihi
2022-10-11
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu çalışmanın amacı Teşhrīḥü’l-Ebdān ve Tercemān-ı Ḳıbāle-i Feylesūfān’da yer alan şekilleri ve bazı açıklamaları göz önüne alarak Vesalius ve Valverde’nin Şemsü’d-dīn ʿİtāḳī’yi etkileyip etkilemediğini belirlemektir. ʿİtāḳī’nin kitabının resimli nüshalarının açıklamaları ve şekilleri incelenmiş ve Galenus’un, İbn Sina’nın, Vesalius’un ve Valverde’nin eserleriyle karşılaştırılmış, sonra bulgular değerlendirilmiştir. ʿİtāḳī’nin kitabı Vesalius ve/veya Valverde’nin eserlerinden yalnızca bazı şekilleri içermekte, fakat mandibula, sakrum, rete mirabile ve uterus gibi konularda yeni bir açıklama bulunmamaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışmanın amacı Teşhrīḥü’l-Ebdān ve Tercemān-ı Ḳıbāle-i Feylesūfān’da yer alan şekilleri ve bazı açıklamaları göz önüne alarak Vesalius ve Valverde’nin Şemsü’d-dīn ʿİtāḳī’yi etkileyip etkilemediğini belirlemektir. ʿİtāḳī’nin kitabının resimli nüshalarının açıklamaları ve şekilleri incelenmiş ve Galenus’un, İbn Sina’nın, Vesalius’un ve Valverde’nin eserleriyle karşılaştırılmış, sonra bulgular değerlendirilmiştir. ʿİtāḳī’nin kitabı Vesalius ve/veya Valverde’nin eserlerinden yalnızca bazı şekilleri içermekte, fakat mandibula, sakrum, rete mirabile ve uterus gibi konularda yeni bir açıklama bulunmamaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Valverde’nin 1607 tarihinde yayımlanmış Latince baskısı, Hüsrev Paşa, Nr. 464 yazmasındaki ve kadın figürü dışında, İstanbul Üniversitesi, Türkçe Yazmalar, TY 2662 yazmasındaki bütün Batı kaynaklı şekillerin olası kaynağıdır.
💡
Sonuç & Katkı:Vesalius ve Valverde’nin eserlerinde verilen bilgiler ʿİtāḳī’nin açıklamalarını etkilememiştir. ʿİtāḳī kitabını kendi dönemindeki İslam dünyasının klasik anatomi bilgisine göre yazmış ve açıklamalarını desteklemek/ güçlendirmek için kitabına Doğu ve Batı kaynaklı şekiller eklemiştir ya da ʿİtāḳī’nin eseri başlangıçta çizimler içermemekle birlikte, daha sonra, istinsah edenler Doğu ve Batı kaynaklı anatomik şekilleri açıklamaları desteklemek/güçlendirmek için değişik zamanlarda kitaba ilave etmişlerdir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Bu çalışmanın amacı Teşhrīḥü’l-Ebdān ve Tercemān-ı Ḳıbāle-i Feylesūfān’da yer alan şekilleri ve bazı açıklamaları göz önüne alarak Vesalius ve Valverde’nin Şemsü’d-dīn ʿİtāḳī’yi etkileyip etkilemediğini belirlemektir. ʿİtāḳī’nin kitabının resimli nüshalarının açıklamaları ve şekilleri incelenmiş ve Galenus’un, İbn Sina’nın, Vesalius’un ve Valverde’nin eserleriyle karşılaştırılmış, sonra bulgular değerlendirilmiştir. ʿİtāḳī’nin kitabı Vesalius ve/veya Valverde’nin eserlerinden yalnızca bazı şekilleri içermekte, fakat mandibula, sakrum, rete mirabile ve uterus gibi konularda yeni bir açıklama bulunmamaktadır. Valverde’nin 1607 tarihinde yayımlanmış Latince baskısı, Hüsrev Paşa, Nr. 464 yazmasındaki ve kadın figürü dışında, İstanbul Üniversitesi, Türkçe Yazmalar, TY 2662 yazmasındaki bütün Batı kaynaklı şekillerin olası kaynağıdır. Valverde’nin kitabının İspanyolca ve/veya İtalyanca ve/veya Latince (1589) baskıları Prof. Uzluk’un kişisel koleksiyonundaki yazmada yer alan, insan iskeleti şekli dışında, pek çok Batı kaynaklı çizimlerin kaynağıdır. Vesalius ve Valverde’nin eserlerinde verilen bilgiler ʿİtāḳī’nin açıklamalarını etkilememiştir. ʿİtāḳī kitabını kendi dönemindeki İslam dünyasının klasik anatomi bilgisine göre yazmış ve açıklamalarını desteklemek/ güçlendirmek için kitabına Doğu ve Batı kaynaklı şekiller eklemiştir ya da ʿİtāḳī’nin eseri başlangıçta çizimler içermemekle birlikte, daha sonra, istinsah edenler Doğu ve Batı kaynaklı anatomik şekilleri açıklamaları desteklemek/güçlendirmek için değişik zamanlarda kitaba ilave etmişlerdir.

Abstract

Aim of this study was to determine whether Vesalius and Valverde influenced Shamsal-Dīn ʿItāqī considering the figures and several statements in Tashrīḥ al-Abdān waTarjamān Qibāla Faylasūfān. The statements and figures in illustrated copies of ʿItāqī’sbook were examined and compared to those in Galen’s, Avicenna’s, Vesalius’s, andValverde’s works, then the findings were evaluated. ʿItāqī’s book contains some figuresonly from Vesalius and/or Valverde’s works, but there is no new explanation relatedto issues such as the mandible, the sacrum, the rete mirabile, and the uterus. TheLatin edition of Valverde’s book published in 1607 was probably the source of theWestern-originated illustrations in the manuscript Hüsrev Paşa, Nr. 464 and of all theWestern-based illustrations, except for the female figure in the manuscript of IstanbulUniversity, Turkish Manuscripts, TY 2662. Spanish and/or Italian and/or Latin(1589) editions of Valverde’s book were the sources of most of the Western-originatedillustrations, except the human skeleton figure in the manuscript of Prof. Uzluk’spersonal collection. The information given by the works of Vesalius and Valverde has not influenced the explanations of ʿItāqī. ʿItāqī wrote his book according to theclassical anatomical knowledge in the Islamic world of his era and he added EasternandWestern-originated figures to his book to support/strengthen his statements.Or ʿItāqī work Tasrīḥ al-Abdān originally contained no illustrations. However, later,scribes/copiers added Eastern- and Western-originated anatomical figures to the bookto support/strengthen statements at different times.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ACIDUMAN, G., ACIDUMAN, A., AKŞİT, Ç. (2022). Andreas Vesalius’un De Humani Corporis Fabrica’sı ve/veya Juan Valverde’nin Historia De La Composicion Del Cuerpo Humano’su Osmanlı İmparatorluğu’nda Anatomi Bilgisini Gerçekten Etkiledi mi? Şemsü’ddīn ʿİtāḳī’nin Teşriḥü’l-Ebdān’ı Üzerine Bir Ön Çalı. BELLETEN, Cilt: 85 - Sayı: 303, 545–575. https://ajindex.com/articles/463285

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (11)

  1. ʿAbd al-Laṭīf al-Baghdādī, Riḥlat ʿAbd al-Laṭīf al-Baghdādī fī Miṣr aw Kitāb al-Ifādat wa al-Iʿtibār fī l-Umūr al-Mushahadat wa al-Ḥawādith al-Muʿāyanat bi-Arḍ Miṣr, Al-Shaikh AA (ed), Ṭabʿat al-Thāniya [The Second Edition], Hayʿat al- Miṣriyyat al-ʿAmat li-l-Kitāb 1998.
  2. Abdel-Halim, Rabie E., “Experimental Medicine 1000 Years Ago”, Urology Annals, III/2 (2011), pp. 55-61. Abdülvehhâb bin Yûsuf ibn-i Ahmed el-Mârdânî, Kitâbu’l-Müntehab fî’t-Tıb (823/1420), İnceleme-Metin-Dizin-Sadeleştirme-Tıpkıbasım. Hazırlayan: Ali Haydar Bayat, Merkezefendi Geleneksel Tıp Derneği, İstanbul 2005. Abū ʿAlī Ibn Sīnā, Al-Qānūn fī al-Ṭibb, Vol. II, al-Maṭbaʿat al-ʿĀmira, [Būlāq] 1294/[1877]. Acıduman, Ahmet – İlgili, Önder, “Hekim Hayreddin’in “Hulâsatü’t-Tıbb” Adlı Eserinde “Tıbbi Deontoloji” ve “Nöroanatomi” ile İlgili Bölümler”, Sinir Sistemi Cerrahisi Derg, II/1 (2009), pp. 45-51.
  3. Adıvar, A. Adnan, Osmanlı Türklerinde İlim, 6. Basım, Remzi Kitabevi, İstanbul 2000. Al-ʿItāqī, The Treatise on Anatomy of Human Body and Interpretation of Philosophers, Esin Kahya (ed), National Hijra Council, Islamabad 1410/1990. Avicenna (Abū ʿAlī al-Ḥusayn ibn ʿAbd Allāh ibn Sīnā), The Canon of Medicine (al- Qānūn fī’l-ṭibb), Adapted by Laleh Bakhtiar from Translations of Volume I by O. Cameron Gruner and Mazar H. Shah Correlated with the Arabic by Jay R. Crook with Notes by O. Cameron Gruner, Series Editor Sayyed Hossein Nasr, Great Books of the Islamic World, Inc. 1999.
  4. Bahşi, İlhan – Bahşi, Ayşe, “Teşrih-ül Ebdan ve Tercümânı Kıbale-i Feylesûfan”: the First Illustrated Anatomy Handwritten Textbook in Ottoman-Turkish Medicine”, Surgical and Radiologic Anatomy, XLI/10 (2019), pp. 1135-1146.
  5. Bayat, Ali Haydar, Tıp Tarihi, 1. Baskı,
  6. Sade Matbaa, İzmir 2003.
  7. Galen, On the Natural Faculties, with An English Translation by Arthur John Brock, William Heinemann, London; G.P. Putnam’s Sons, New York 1916.
  8. Galen, On the Usefulness of the Parts of the Body, De Usu Partium, Translated from the Greek with an Introduction and Commentary by Margaret Tallmadge May, I-II, Cornell University Press,
  9. Ithaca, New York 1968.
  10. Haddad, Sami I. – Khairallah, Amin A., “A Forgotten Chapter in the History of the Circulation of the Blood”, Annals of Surgery, CIV/1 (1936), pp. 1-8. Ḫayrü’d-dīn ibn Elḥāc Bāyezīd bin ʿÖmer Şāh, Kitābu Ḫulāṣati’ṭ-Ṭıbb, AÜTF Deontoloji AD Kütüphanesi, Nr. 15402/a, 1088/[1677-8].
  11. Hekim Bereket, Tuḥfe-i Mübārizī, Metin-Sözlük, Hazırlayan: Binnur Erdağı Doğuer, Türk Dil Kurumu Yayınları, Anka