Dergiler / Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi / 2019 / Cilt: 9 - Sayı: 1

Zikzak: Bir Ortaçağ Motifinin Anadolu Yansımaları

Zigzag: Reflection of a Motif in Anatolia

Sayfa
241–256
Yayın Tarihi
2022-10-12
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu çalışmada, söz konusu süslemeninmimarideki uygulamalarının dış kaynaklı olduğu; diğer bir deyişle Anadolu‟nun bu motife kaynaklıketmediği ileri sürülmektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Zikzak, mimari ve el sanatları alanında binlerce yıldır uygulanmış ve Anadolu‟nun mimari süslemedağarcığında da taş, tuğla ve freskolarda tercih edilmiştir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Antikçağdan bu yana mimaride bir süslemeögesi olarak kullanılıyor olmasına karşın, motifin kemer ve çevresinde bir bezeme ögesi olarak yaygınhale gelmesi özellikle Ortaçağ‟da başlamaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Bu çalışmada, söz konusu süslemeninmimarideki uygulamalarının dış kaynaklı olduğu; diğer bir deyişle Anadolu‟nun bu motife kaynaklıketmediği ileri sürülmektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Zikzak, mimari ve el sanatları alanında binlerce yıldır uygulanmış ve Anadolu‟nun mimari süslemedağarcığında da taş, tuğla ve freskolarda tercih edilmiştir. Antikçağdan bu yana mimaride bir süslemeögesi olarak kullanılıyor olmasına karşın, motifin kemer ve çevresinde bir bezeme ögesi olarak yaygınhale gelmesi özellikle Ortaçağ‟da başlamaktadır. Avrupa ve Ortadoğu‟da uygulanmış zikzak örneklerininincelendiği çalışmalarda Anadolu örneklerinin eksikliği, söz konusu süslemenin rotasının yorumlanmasında bir takım eksikliklere sebep olmaktadır. Bu bağlamda bu çalışmada Anadolu‟da uygulananzikzak örneklerinin kronolojisinin ortaya çıkarılması ve yayılım alanlarının gözden geçirilmesi amaçlanmıştır. Bu noktadan hareketle, öncelikle zikzak örgesinin mimari süsleme programı kapsamındakiçeşitlemeleri chevron, testere dişi ve zikzak terimleriyle tanımlanmaktadır. Ardından bu zikzak süslemeçeşitlemelerinin kemer ve çevresindeki Anadolu mimarisi uygulamaları sırasıyla Geç Antikçağ, DoğuRoma, Anadolu Selçuklu ve Beylikler dönemi örnekleri kapsamında incelenmekte; kronoloji temel alınarak Ortadoğu ve Avrupa örnekleri ile bağlantıları kurulmaktadır. Bu çalışmada, söz konusu süslemeninmimarideki uygulamalarının dış kaynaklı olduğu; diğer bir deyişle Anadolu‟nun bu motife kaynaklıketmediği ileri sürülmektedir.

Abstract

The zigzag design has been employed in architectural and handicraft ornamentation for thousand of years and was included in the repertoire of architectural decoration of Anatolia in stone, brick and fresco/red ochre materials. Although the zigzag has been employed in architecture from as early as Antiquity, its use on arches as an ornamental element became a phenomenon especially during the Middle-Ages. The lack of Anatolian examples from among the large number of articles concerning the architectural zigzag in Europe and the Middle East, resulted in scanty interpretation upon the interaction route of this ornament. From this point of view, this study examines the chronology of the zigzag design in Anatolia and its use and and aims to revise the dissemination of the design. In this respect, firstly, the variations of the architectural zigzag design are described by the terms chevron, saw tooth and zigzag. Secondly, the Anatolian examples of the architectural zigzag design are examined chronologically and these examples are compared with those from the Middle East and Europe. It is suggested on the basis of the data discussed in this article that the ornamentation in question originates from outside of Anatolia.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ERDOĞAN, O., KOLAY, E. (2022). Zikzak: Bir Ortaçağ Motifinin Anadolu Yansımaları. Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi, Cilt: 9 - Sayı: 1, 241–256. https://ajindex.com/articles/433743

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (19)

  1. Akyürek E. (1996). Bizans’ta Sanat ve Ritüel: Kariye Güney Şapelinin İkonografisi ve İşlevi. İstanbul 1996.
  2. Akyürek E. (2010). “Myra Şapeli Üzerine İlk Notlar”. Ed. N. Çevik, Arkeolojisinden Doğasına Myra/ Demre ve Çevresi. Antalya (2010) 153- 160. Akyürek E. (2015). “A Recently Discovered Thirteenth Century Church at Myra”. Ed. S. Fazlulin & M. M. Antika, SOMA 2013 – Symposium on Mediterranean Archaeology. Proceedings of the 17th Symposium on Mediterranean Archaeology (25-27 Nisan 2013). (2015) 14-23.
  3. Akyürek E. (2018). “Alakent Kilisesi: Konumu ve Mimarisi”. Ed. E. Akyürek, Alakent Kilisesi Myra’da Bir Bizans Yapısı (12.-13. Yüzyıllar) (2018) 59-116.
  4. İstanbul.
  5. Altun A. (1971). Mardin’de Türk Devri Mimarisi. İstanbul 1971.
  6. Arık R. (2017). Selçuklu Sarayları ve Köşkleri. Ankara 2017.
  7. Baş G. (2013). Diyarbakır’daki İslam Dönemi Mimarisinde Süsleme. Ankara 2013.
  8. Bayburtluoğlu M. Z. (1973). “Kahraman Maraş‟ta Bir Grup Dulkadiroğlu Yapısı”. Vakıflar Dergisi X (1973) 234-250.
  9. Behrens-Abouseif D. (1989). Islamic Architecture in Cairo an Introduction. Leiden 1989.
  10. Bilici Z. K. (2016).
  11. Anadolu Selçuklu Çağı Mirası, Mimari. Cilt 1-2-3. Ankara 2016.
  12. Buchwald H. (1979). “Lascarid Architecture”. JOB 28 (1979) 261- 296. Buchwald H. (1981). “The Church of St. John the Theologian in AlaĢehir (Philadelphia)”. JOB 30 (1981) 301-318.
  13. Buchwald H. (1984). “Western Asia Minor as a Generator of Architectural Forms in the Byzantine Period, Provincial Back-wash or Dynamic Center of Production?”. JOB 34 (1984) 199-234.
  14. Buhl F. (1977). “Kudüs”. İslam Ansiklopedisi. Cilt 6 (1977) 952-964.
  15. Creswell K. A. C. (1979). Early Muslim Architecture. Vol I/Part II: Umayyads A.D. 622-750. New York 19792. Curcic S. (2012). “Divine Light: Constructing the Immaterial in Byzantine Art and Architecture”. Ed. B. D. Wescoat & R. G. Ousterhout, Architecture of the Sacred: Space, Ritual and Experience from Classical Greece to Byzantium. Cambridge (2012) 307-337.
  16. Çam N. (2000). Yunanistan’daki Türk Eserleri. Ankara 2000.
  17. Çelik N. (1995). “Bursa Ulu Camii‟nde Güney Tesirleri”. 9. Milletlerarası Türk Sanatları Kongresi. Cilt I (1995) 557-565.
  18. Ankara.
  19. Duggan T. M. P. (2017). “İslam Sanatında Zikzak Deseni ve Anlamları Üzerine Bir Okuma”. 21. Uluslararası Ortaçağ ve Türk Dönemi Kazıları ve Sanat Tarihi Araştırmaları Sempozyumu Bildiri Özetleri (25-27 Ekim 2017) (2017) 237- 238. Antalya. Durukan A. (2007). “Aksaray Sultan Hanı”. Ed. H. Acun, Anadolu Selçuklu Dönemi Kervansarayları Ankara (2007) 141-159. Ende