KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi / 2026 / Cilt: 16 Sayı: 1

Bilgiden Farkındalığa: Menstrual Döngünün Psikolojik ve Sosyokültürel Bir Paradigma Olarak Yeniden Düşünülmesi

From Knowledge to Awareness: Rethinking the Menstrual Cycle as a Psychological and Sociocultural Paradigm

Parvin Ahmadova(Akdeniz Üniversitesi)0000-0002-6492-6908
Sayfa
353–371
Yayın Tarihi
2026-06-27
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Sonuç olarak çalışma, menstrual döngü farkındalığını dönüştürücü bir paradigma olarak önermekte; ruh sağlığı, eğitim ve kadın sağlığı politikaları açısından bütüncül, döngüsel ve kültürel duyarlılığı olan müdahale modellerinin geliştirilmesi gerektiğine işaret etmektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma, menstrual döngünün yalnızca biyolojik ve hormonal bir süreç olarak ele alınmasına dayalı indirgemeci yaklaşımları aşarak, döngüyü biyopsikososyal ve kültürel bir ritim olarak yeniden konumlandırmayı amaçlamaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Alanyazında menstrual sağlık, hijyen ve patoloji odaklı çalışmaların yoğun olduğu; ancak menstrual döngü farkındalığını psikolojik iyilik hali, özşefkat ve toplumsal cinsiyet bağlamında ele alan bütüncül araştırmaların sınırlı kaldığı görülmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Sonuç olarak çalışma, menstrual döngü farkındalığını dönüştürücü bir paradigma olarak önermekte; ruh sağlığı, eğitim ve kadın sağlığı politikaları açısından bütüncül, döngüsel ve kültürel duyarlılığı olan müdahale modellerinin geliştirilmesi gerektiğine işaret etmektedir.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Menstrual döngü farkındalığı · biyopsikososyal model · psikolojik iyilik hali

Özet

Bu çalışma, menstrual döngünün yalnızca biyolojik ve hormonal bir süreç olarak ele alınmasına dayalı indirgemeci yaklaşımları aşarak, döngüyü biyopsikososyal ve kültürel bir ritim olarak yeniden konumlandırmayı amaçlamaktadır. Alanyazında menstrual sağlık, hijyen ve patoloji odaklı çalışmaların yoğun olduğu; ancak menstrual döngü farkındalığını psikolojik iyilik hali, özşefkat ve toplumsal cinsiyet bağlamında ele alan bütüncül araştırmaların sınırlı kaldığı görülmektedir. Bu gereksinimden hareketle çalışma, uluslararası ve Türkiye literatürünü kapsayan kuramsal bir kaynak taramasına dayalı olarak yapılandırılmıştır. Biyopsikososyal çerçevede yürütülen analizler, menstrual döngünün kadınların duygulanım düzenleme süreçleri, enerji örüntüleri, öz-değer algısı ve toplumsal konumlanışları üzerinde belirleyici etkiler taşıdığını ortaya koymaktadır. Döngünün bastırılması, patolojikleştirilmesi ve görünmezleştirilmesinin ise bireysel psikolojik zorlanmaların ötesinde kolektif yabancılaşma ve bedensel kopuş ürettiği saptanmıştır. Sonuç olarak çalışma, menstrual döngü farkındalığını dönüştürücü bir paradigma olarak önermekte; ruh sağlığı, eğitim ve kadın sağlığı politikaları açısından bütüncül, döngüsel ve kültürel duyarlılığı olan müdahale modellerinin geliştirilmesi gerektiğine işaret etmektedir.

Abstract

This study aims to move beyond reductionist approaches that conceptualize the menstrual cycle solely as a biological and hormonal process and to reposition it as a biopsychosocial and cultural rhythm. A review of the literature indicates that while research has predominantly focused on menstrual health, hygiene, and pathology, comprehensive studies addressing menstrual cycle awareness within the frameworks of psychological well-being, self-compassion, and gender remain limited. In response to this gap, the study is structured as a theoretical review encompassing both international and Turkish literature. Analyses conducted within a biopsychosocial framework demonstrate that the menstrual cycle plays a significant role in women’s emotion regulation processes, energy patterns, self-worth perceptions, and social positioning. Furthermore, the suppression, pathologization, and invisibilization of the menstrual cycle are found to produce not only individual psychological distress but also collective alienation and bodily disconnection. In conclusion, the study proposes menstrual cycle awareness as a transformative paradigm and highlights the need for holistic, cyclical, and culturally sensitive intervention models in mental health, education, and women’s health policies.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Ahmadova, P. (2026). Bilgiden Farkındalığa: Menstrual Döngünün Psikolojik ve Sosyokültürel Bir Paradigma Olarak Yeniden Düşünülmesi. Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi, Cilt: 16 Sayı: 1, 353–371. https://doi.org/10.13114/mjh.1894548

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (80)

  1. Adam B. 1995. Timewatch: The Social Analysis of Time. Polity Press.
  2. Ahmed S. 2013. The Cultural Politics of Emotion. London.
  3. Akin A. & Akin U. 2017, “Does Self-Compassion Predict Spiritual Experiences of Turkish University Students?” Journal of Religion and Health 56/1, 109–117.
  4. Albert K. et al. 2015, “Executive Function and the Menstrual Cycle: A Review.” Psychoneuroendocrinology 59, 1–12. DOI: 10.1016/j.psyneuen.2015.04.001
  5. Albert K. M. & Newhouse P. A. 2019, “Estrogen, Stress, and Depression: Cognitive and Biological Interactions.” Annual Review of Clinical Psychology 15/1, 399–423. DOI: 10.1146/annurev-clinpsy-050718-095557
  6. American Psychiatric Association 2022. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders. 5th ed., text rev. DOI: 10.1176/appi.books.9780890425787
  7. Babbar K., Martin J., Ruiz J., Parray A. A. & Sommer M. 2022, “Menstrual Health Is a Public Health and Human Rights Issue.” The Lancet Public Health 7/1, e10–e11. DOI: 10.1016/S2468-2667(21)00212-7
  8. Baker F. C. & Lee K. A. 2022, “Menstrual Cycle Effects on Sleep.” Sleep Medicine Clinics 17/2, 283–294. DOI: 10.1016/j.jsmc.2022.02.004
  9. Bobel C. 2010. New Blood. Rutgers University Press.
  10. Bordo S. 1993. Unbearable Weight: Feminism, Western Culture, and the Body. Berkeley.
  11. Borrell-Carrió F., Suchman A. L. & Epstein R. 2004, “The Biopsychosocial Model 25 Years Later.” Annals of Family Medicine 2/6, 576–582. DOI: 10.1370/afm.245
  12. Bourdieu P. 2001. Masculine Domination. Stanford.
  13. Brown S. A. et al. 2020, “Menstrual Cycle Awareness.” Sex Roles 83, 1–15. DOI: 10.1007/s11199-020-01105-9
  14. Buğra A. & Keyder Ç. 2006, “The Turkish Welfare Regime in Transformation.” Journal of European Social Policy 16/3, 211–228. DOI: 10.1177/0958928706065593
  15. Chrisler J. C. 2008. The Menstrual Cycle in a Biopsychosocial Context. Westport.
  16. Chrisler J. C. & Gorman J. A. 2015. “The Medicalization of Women’s Moods: Premenstrual Syndrome and Premenstrual Dysphoric Disorder.” The Wrong Prescription for Women: How Medicine and Media Create a “Need” for Treatments, Drugs, and Surgery, 77–98.
  17. Connell R. W. 2012. Gender: In World Perspective. 3rd ed. Cambridge.
  18. Conrad P. 2007. The Medicalization of Society. Baltimore.
  19. Çakır E. 2024, “Toplumsal Uygulama ve Ritüellerde Negatif Bir Rit Olarak Kadınlık Hâli: Menstrüel Döngü.” Milli Folklor 18/144, 28–39.
  20. Delaney J., Lupton M. J. & Toth E. 1988. The Curse: A Cultural History of Menstruation. Urbana.
  21. Demircan Yıldırım P. 2024, “Toplumsal Eşitsizliklerin Göz Ardı Edilen Yönü: Türkiye’de Regl Yoksulluğunun Sosyal Politika Perspektifinden İncelenmesi.” Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 22/1, 167–183. DOI: 10.18026/cbayarsos.1421316
  22. Derntl B., Windischberger C., Robinson S., Kryspin-Exner I., Gur R. C. & Moser E. 2008, “Menstrual Cycle Phase and Duration of Oral Contraceptive Use Affect Emotion Recognition.” Hormones and Behavior 53/1, 14–19. DOI: 10.1016/j.yhbeh.2007.09.003
  23. Douglas M. 1966. Purity and Danger: An Analysis of Concepts of Pollution and Taboo. London.
  24. Engel G. L. 1977, “The Need for a New Medical Model: A Challenge for Biomedicine.” Science 196/4286, 129–136. DOI: 10.1126/science.847460
  25. Erbil N. & Bolışık B. 2012, “Menstrual Health Education in Turkey.” Journal of Clinical Nursing 21/3–4, 1–10. DOI: 10.1111/j.1365-2702.2011.03948.x
  26. Erci B. & Oğuz S. 2015, “Premenstrual Symptoms and Coping.” Journal of Psychiatric Nursing 6/3. DOI: 10.5505/phd.2015
  27. Ergeç N. E. et al. 2023, “Regl Döneminin Sosyal, Kültürel ve Ekonomik Açıdan İncelenmesi.” İstanbul Üniversitesi Kadın Araştırmaları Dergisi. DOI: 10.26650/iukad.2023.1293397
  28. Fausto-Sterling A. 2000. Sexing the Body. New York.
  29. Foucault M. 1977. Discipline and Punish: The Birth of the Prison. Çev. A. Sheridan. New York. Original work published 1975.
  30. Fricker M. 2007. Epistemic Injustice. Oxford. DOI: 10.1093/acprof:oso/9780198237907.001.0001
  31. García-Egea M. et al. 2025, “Menstrual Stigma and Mental Health Outcomes.” Social Science & Medicine.
  32. Gill R. 2007, “Postfeminist Media Culture.” European Journal of Cultural Studies 10/2, 147–166. DOI: 10.1177/1367549407075898
  33. Gill R. & Orgad S. 2018, “The Amazing Bounce-Backable Woman.” Sociological Research Online 23/2, 477–495.
  34. Gross J. J. 2015, “Emotion Regulation: Current Status and Future Prospects.” Psychological Inquiry 26/1, 1–26. DOI: 10.1080/1047840X.2014.940781
  35. Hantsoo L. & Epperson C. N. 2020, “Premenstrual Dysphoric Disorder.” Harvard Review of Psychiatry 28/3, 171–184. DOI: 10.1097/HRP.0000000000000252
  36. Harding S. 1986. The Science Question in Feminism. Ithaca.
  37. Hayes S. C. et al. 2012, “Acceptance and Commitment Therapy.” Behaviour Research and Therapy 44, 1–25. DOI: 10.1016/j.brat.2005.06.006
  38. Hennegan J. et al. 2019, “Women’s Experiences of Menstruation.” PLOS Medicine 16/5. DOI: 10.1371/journal.pmed.1002803
  39. Hennegan J., Shannon A. K., Rubli J., Schwab K. J. & Melendez-Torres G. J. 2019, “Women’s and Girls’ Experiences of Menstruation in Low- and Middle-Income Countries: A Systematic Review and Qualitative Meta-Synthesis.” PLOS Medicine 16/5, e1002803.
  40. Hennegan J. et al. 2022, “Measuring Menstrual Health and Wellbeing.” The Lancet Public Health 7/10, e840–e850. DOI: 10.1016/S2468-2667(22)00117-4
  41. Hochschild A. R. 1983. The Managed Heart. Berkeley.
  42. Jalali R. 2023, “Global Health Priorities and the Neglect of Menstrual Health and Hygiene: The Role of Issue Attributes.” Sociology of Development 9/4, 317–345. DOI: 10.1525/sod.2023.9.4.317
  43. Jang H. et al. 2025, “Cognitive Performance across the Menstrual Cycle: A Meta-Analytic Review.” Psychological Bulletin. Advance online publication.
  44. Johnston-Robledo I. & Chrisler J. C. 2013, “The Menstrual Mark: Menstruation as Social Stigma.” Sex Roles 68, 9–18. DOI: 10.1007/s11199-011-0052-z
  45. Johnston-Robledo I. & Chrisler J. C. 2020. “The Menstrual Mark: Menstruation as Social Stigma.” Ed. C. Bobel et al., The Palgrave Handbook of Critical Menstruation Studies. Cham, 181–199. DOI: 10.1007/978-981-15-0614-7_17
  46. Kandiyoti D. 2011, “Gender and Patriarchy in Turkey.” New Perspectives on Turkey 44. DOI: 10.1017/S0896634600005934
  47. Kuehner C. & Nayman S. 2021, “Premenstrual Exacerbation.” The Lancet Psychiatry 8/5, 1–10. DOI: 10.1016/S2215-0366(21)00050-8
  48. Leeners B. et al. 2017, “Emotional Variation across Menstrual Cycle.” Frontiers in Neuroscience 11. DOI: 10.3389/fnins.2017.00552
  49. Li K., Urteaga I. & Wiggins C. 2019, “Characterizing Physiological and Symptomatic Variation in Menstrual Cycles Using Self-Tracked Mobile-Health Data.” npj Digital Medicine 2, 79. DOI: 10.1038/s41746-019-0152-7
  50. Martin E. 1987. The Woman in the Body. Boston.
  51. Mehling W. E. et al. 2012, “Interoceptive Awareness.” PLoS ONE 7/11. DOI: 10.1371/journal.pone.0048230
  52. Merleau-Ponty M. 1962. Phenomenology of Perception. London. DOI: 10.4324/9780203720713
  53. Morofushi M. et al. 2001, “Changes in Time Perception across the Menstrual Cycle.” Psychoneuroendocrinology 26/6, 615–625. DOI: 10.1016/S0306-4530(01)00006-4
  54. Munro M. et al. 2023, “Menstrual Literacy versus Menstrual Awareness.” Health Psychology Review 17/2, 215–231.
  55. Neff K. 2003, “Self-Compassion: An Alternative Conceptualization of a Healthy Attitude toward Oneself.” Self and Identity 2/2, 85–101. DOI: 10.1080/15298860309032
  56. Neff K. & Germer C. 2018. The Mindful Self-Compassion Workbook. New York.
  57. Öztürk N. & Yılmaz D. 2025, “Türkiye’de Menstruasyon ve Toplumsal Cinsiyet Algısı.”
  58. Öztürk R. & Tanrıverdi G. 2018, “Adölesan Kızlarda Menstruasyon Tutumları.” Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma Dergisi. DOI: 10.5222/HEAD.2018
  59. Öztürk S. & Beji N. K. 2015, “Effects of Menstrual Attitudes and Symptoms on Women’s Quality of Life.” Journal of Psychiatric Nursing 6/1, 1–7.
  60. Pletzer B. & Kerschbaum H. 2014, “50 Years of Hormonal Influences on Cognition.” Frontiers in Neuroscience 8, 377. DOI: 10.3389/fnins.2014.00377
  61. Reed B. G. & Carr B. R. 2015, “The Normal Menstrual Cycle and the Control of Ovulation.”
  62. Roberts T. A. et al. 2002, “Objectification Theory.” Psychology of Women Quarterly 26, 284–297. DOI: 10.1111/1471-6402.t01-2-00069
  63. Romans S. E., Clarkson R., Einstein G., Petrovic M. & Stewart D. E. 2012, “Mood and the Menstrual Cycle: A Review of Prospective Data Studies.” Psychological Medicine 42/2, 269–284. DOI: 10.1017/S0033291711001241
  64. Rosa H. 2013. Social Acceleration: A New Theory of Modernity. New York.
  65. Salman Yıkmış M. 2020, “Menstruation: Lore and Experience of Four Generations.” Kadın/Woman 2000 21/2, 107–126.
  66. Schmalenberger K. M. et al. 2021, “Cognitive Performance across the Menstrual Cycle: A Meta-Analysis.” Psychological Bulletin 147/3, 261–285. DOI: 10.1037/bul0000313
  67. Sundström Poromaa I. & Gingnell M. 2014, “Menstrual Cycle Influence on Cognitive and Emotional Processing.” Frontiers in Neuroscience 8, 380. DOI: 10.3389/fnins.2014.00380
  68. TNSA 2018. Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması.
  69. UN Women 2021. Menstrual Health and Gender Equality.
  70. UNESCO 2022. Breaking the Silence on Menstrual Stigma.
  71. Ussher J. M. 2006. Managing the Monstrous Feminine. London.
  72. Ussher J. 2011. The Madness of Women. London.
  73. Vargün B. 2021, “Menstrüasyon ve Tabu.” Anthropology 42, 1–10. DOI: 10.33613/antropolojidergisi.554017
  74. Varışoğlu Y. & Irmak Vural P. 2023, “Genç Kadınların Menstrual Deneyimleri ile Depresyon, Anksiyete ve Stres Düzeylerinin Karşılaştırılması.” Balıkesir Sağlık Bilimleri Dergisi 12/3, 620–627. DOI: 10.53424/balikesirsbd.1166739
  75. Wade D. T. & Halligan P. W. 2017, “The Biopsychosocial Model of Illness.” Clinical.
  76. Walton L. M. et al. 2022, “Ovarian Hormones and Stress Regulation across the Menstrual Cycle.” Neuroscience & Biobehavioral Reviews 132, 1041–1055. DOI: 10.1016/j.neu
  77. WHO 2023. Menstrual Health and Hygiene.
  78. Yaman Efe Ş. & Ayaz S. 2020, “Menstrual Attitudes in Turkish Women.” Journal of Pediatric and Adolescent Gynecology. DOI: 10.1016/j.jpag.2020.02.005
  79. Yıldız A. 2020, “Türkiye’de Genç Kadınların Menstruasyon Deneyimi.” Fe Dergi.
  80. Young I. M. 2005. On Female Body Experience. Oxford.