Dergiler / Zemin: Edebiyat dil ve kültür araştırmaları / 2022 / Cilt: 0 - Sayı: 3

Tefrika Romanlarla Osmanlı/Türk Romanına Kanonun Ötesinden Bakmak

Looking at the Ottoman/Turkish Novel from Beyond the Canon with Serial Novels

Sayfa
186–212
Yayın Tarihi
2022-10-12
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu analizler sonucunda toplumsal, siyasi, ekonomik değişimlerin ve edebî akımların edebî üretime etkisi ortaya konulmuştur.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Osmanlı/Türk edebiyatında romanın doğuşu ve gelişiminde tefrika türü önemli bir rol oynamaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu çalışmada ilk Türkçe gazetenin yayımlandığı 1831 yılından Latin alfabesine geçilen 1928’e kadar Arap alfabesiyle yayımlanan 302 dergi ve gazete taranarak oluşturulan tefrika roman dijital arşivinin verilerinden yararlanılmış ve bu veriler Franco Moretti’nin “uzak okuma” yöntemi kullanılarak incelenmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Bu analizler sonucunda toplumsal, siyasi, ekonomik değişimlerin ve edebî akımların edebî üretime etkisi ortaya konulmuştur.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Osmanlı/Türk edebiyatında romanın doğuşu ve gelişiminde tefrika türü önemli bir rol oynamaktadır. Klasik ya da kanonik diyebileceğimiz romanların büyük bir kısmının önce gazete ve dergilerde tefrika edildiği, daha sonra kitap olarak basıldığı düşünüldüğünde Osmanlı/Türk tefrika roman geleneğinin kapsamlı bir biçimde ele alınmasının gerekliliği daha iyi anlaşılır. Bu çalışmada ilk Türkçe gazetenin yayımlandığı 1831 yılından Latin alfabesine geçilen 1928’e kadar Arap alfabesiyle yayımlanan 302 dergi ve gazete taranarak oluşturulan tefrika roman dijital arşivinin verilerinden yararlanılmış ve bu veriler Franco Moretti’nin “uzak okuma” yöntemi kullanılarak incelenmiştir. Ele alınan dönemdeki yazar profili, basın-edebiyat ilişkisine dair çıkarımlarda bulunulmuş; çeviri ve telif tefrika roman- ların yıllara göre dağılımlarını gösteren tablo ve grafikler oluşturularak analizler yapılmıştır. Bu analizler sonucunda toplumsal, siyasi, ekonomik değişimlerin ve edebî akımların edebî üretime etkisi ortaya konulmuştur.

Abstract

Serial novels had an essential impact on the birth and development of the novel genre in Ottoman/Turkish literature. Most of the classical or canonical novels were first se- rialized in newspapers and magazines and then published as books, and this tendency makes it necessary to examine the serial novel tradition from a more holistic perspective. This study analyzes the data of a digital serial novel archive—which was constructed by examining 302 newspapers and journals published in the Arabic script between 1831 (the year the first Turkish newspaper was established) and 1928 (when the Turkish alphabet changed)—using Franco Moretti’s “distant reading” method. This study examines authors’ profiles and the relationship between the press and literature of the era and analyzes charts and graphics of the distribution of indigenous and translated serial novels by year. As an outcome of this analysis, this study illustrates the effects of social, political, and economic transformations and literary movements on literary production

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

TUTUMLU, R., SERDAR, A. (2022). Tefrika Romanlarla Osmanlı/Türk Romanına Kanonun Ötesinden Bakmak. Zemin: Edebiyat dil ve kültür araştırmaları, Cilt: 0 - Sayı: 3, 186–212. https://ajindex.com/articles/426101

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (20)

  1. Ahmad, Aijaz. Teoride Sınıf, Ulus, Edebiyat. Çeviren Ahmet Fethi. İstanbul: Alan, 1995.
  2. Akyüz, Kenan. Modern Türk Edebiyatının Ana Çizgileri 1860-1923. Ankara: İnkılâp, 1995.
  3. Altuğ, Fatih ve Mehmet Fatih Uslu, ed. Tanzimat ve Edebiyat: Osmanlı İstanbulu’nda Modern Edebi Kültür. İstanbul: Türkiye İş Bankası, 2014.
  4. Atabay, Mithat. Türk Basın Tarihi. 2. bs. Edirne: Paradigma Akademi, 2015.
  5. Başçı, Pelin. “Yerli Edebiyat, Yurdun Edebiyatı; Herkes Onu Okumalı: Türk Edebiyatı Kanonu ve Ulusal Kimliğin Sınırları.” Pasaj, s. 6 (Kasım 2007-Mayıs 2008): 44-69. Cevdet Kudret. Türk Edebiyatında Hikâye ve Roman. 3 c. 5. bs. İstanbul: İnkılâp, 1998.
  6. Coward, David. “Popular Fiction in the Nineteenth Century.” The Cambridge Companion to the French Novel, editor Timothy Unwin, 73-92. UK: Cambridge UP, 1997.
  7. Cuddon, John Anthony. Literary Terms and Literary Theory. 4th ed. London: Penguin, 1999.
  8. Dervişcemaloğlu, Bahar. “ ‘Taaşşuk-ı Tal’at ve Fitnat’ Romanında Anlatıcının Konumu.” Yeni Türk Edebiyatı Dergisi, s. 11 (Nisan 2015): 39-53.
  9. Duman, Hasan. Osmanlı-Türk Süreli Yayınları ve Gazeteleri Bibliyografyası ve Toplu Kataloğu: 1828- 1928. c. 3. Ankara: Enformasyon ve Dokümantasyon Hizmetleri Vakfı, 2000.
  10. Enginün, İnci. Yeni Türk Edebiyatı: Tanzimat’tan Cumhuriyet’e, 1839-1923. 10. bs. İstan- bul: Dergâh, 2006.
  11. Evin, Ahmet Ö. Türk Romanının Kökenleri ve Gelişimi. Çeviren Osman Akınhay. İstanbul: Agora, 2004.
  12. Gökalp Alpaslan, Gonca. “Coğrafyanın ve Arkeolojinin Işığında Nabizade Nazım’ın Karabibik Romanı.” Türkbilig, s. 13 (2007): 18-50.
  13. Jameson, Fredric. “Third-World Literature in the Era of Multinational Capitalism.” Social Text, no. 15 (Autumn 1986): 65-88.
  14. Jusdanis, Gregory. Gecikmiş Modernlik ve Estetik Kültür: Milli Edebiyatın İcat Edilişi. Çeviren Tuncay Birkan, İstanbul: Metis, 1998.
  15. Kabacalı, Alpay. “Tanzimat ve Meşrutiyet Dönemlerinde Sansür.” Tanzimat’tan Cum- huriyet’e Türkiye Ansiklopedisi. c. 3, 607-616. İstanbul: İletişim, 1985.
  16. Kaplan, Mehmet. “Taaşşuk-ı Talat ve Fıtnat.” Türk Edebiyatı Üzerine Araştırmalar 2, 73- 92. İstanbul: Dergâh, 1987.
  17. Koloğlu, Orhan. Osmanlı’dan 21. Yüzyıla Basın Tarihi. İstanbul: Pozitif, 2013.
  18. Köroğlu, Erol. “Bu bir ‘Türkçede İlk Roman’ Değildir! Hayal-i Celâl’i Konumlandırma Denemesi.” Hayal-i Celâl. Hazırlayan Engin Kılıç, 7-18. İstanbul: Koç Üniversi- tesi, 2018.
  19. Law, Graham. Serializing Fiction in the Victorian Press. Hampshire: Palgrave, 2000.
  20. Mignon, Laurent. Ana Metne Taşınan Dipnotlar Türk Edebiyatı ve Kültürlerarasılık Üzerine