Dergiler / Zemin: Edebiyat dil ve kültür araştırmaları / 2022 / Cilt: 0 - Sayı: 3

Câmî ve Meclis: Timurlu Ortamında Bir İnceleme

Jâmî and Majlis: A Study in the Timurid Environment

Sayfa
162–185
Yayın Tarihi
2022-10-12
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Sonuç kısmında, incele- diğimiz tarihsel kişiliklerin aslında tarihsel gerçekliklerinden çok meclis hâllerini görüyor olmamız ihtimaline dikkat çekip meclisin tarihsel ve sosyal gerçekliğini yakalayabilmek için esas dikkati edebî ürünler temelli incelemelerden zihniyet ve değerler temelli incelemelere kaydırmayı teklif eder

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Kişilerin bir araya gelip estetik ve entelektüel etkileşimde bulundukları meclisler İslam uygarlık tarihinde çok yaygın bir sosyal pratiktir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Ancak bu konu yaygınlığı ile ters orantılı olarak az sayıda araştırmaya konu olmuştur.
💡
Sonuç & Katkı:Sonuç kısmında, incele- diğimiz tarihsel kişiliklerin aslında tarihsel gerçekliklerinden çok meclis hâllerini görüyor olmamız ihtimaline dikkat çekip meclisin tarihsel ve sosyal gerçekliğini yakalayabilmek için esas dikkati edebî ürünler temelli incelemelerden zihniyet ve değerler temelli incelemelere kaydırmayı teklif eder
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Kişilerin bir araya gelip estetik ve entelektüel etkileşimde bulundukları meclisler İslam uygarlık tarihinde çok yaygın bir sosyal pratiktir. Ancak bu konu yaygınlığı ile ters orantılı olarak az sayıda araştırmaya konu olmuştur. Bu makale Timurlu dünyasının ünlü mutasavvıf ve şairlerinden olan Abdurrahmân Câmî’yi (ö. 1492) merkeze alarak Timurlu dünyasında meclis olgusunu konu edinir. Timurlu ortamındaki meclisin has meclisler, ders meclisleri, vaaz meclisleri ve meclis-i şerîf olarak ifade edilen çeşitli tezahürlerini tespit edip inceler. Şiir meclisi kavramını sorunsallaştırarak Timurlu meclislerinde şiirin çok önemli olmasına rağmen ana amacın aslında şiir olmadığını ileri sürer. Câmî meclislerinin üyelerini inceleyerek üzerinden meclis ve mülâzemetin ne kadar örtüştüklerini irdeler. Sonuç kısmında, incele- diğimiz tarihsel kişiliklerin aslında tarihsel gerçekliklerinden çok meclis hâllerini görüyor olmamız ihtimaline dikkat çekip meclisin tarihsel ve sosyal gerçekliğini yakalayabilmek için esas dikkati edebî ürünler temelli incelemelerden zihniyet ve değerler temelli incelemelere kaydırmayı teklif eder

Abstract

Majlis which functioned as an environment of aesthetic and intellectual exchange have been a wide-spread social practice in the history of Islamic civilization. In contrast with its socio-historical popularity, the subject has not received the due attention it deserves. This article examines the majlis phenomenon in the Timurid world by focusing on one of the prominent Timurid Sufis and poets, namely, Abdurrahmân Jâmî (d. 1492). It identifies main types of majlis as majlis-i khâss, lecture majlis, sermon majlis, and majlis-i sharîf. Next, it problematizes the concept of poetry majlis and asserts that in fact, poetry was not an organizing principle of that type of majlis although it played a major role in it. Through an examination of the members of Jâmî’s majlis it discusses to what extent majlis and mulâzamat overlapped. In the conclusion, it draws attention to the possibility that modern studies of historical figures may rather exhibit a bias to depict the majlis personae of those individuals rather than being a realistic analysis of the historical individuals. It suggests that in order to understand the phenomenon of majlis as a historical reality a more fruitful approach may be analyzing mentality and values rather than adopting literary text based approaches.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ÖKTEN, E. (2022). Câmî ve Meclis: Timurlu Ortamında Bir İnceleme. Zemin: Edebiyat dil ve kültür araştırmaları, Cilt: 0 - Sayı: 3, 162–185. https://ajindex.com/articles/426254

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (13)

  1. Âli, Mustafa b. Ahmed. Mustafa ‘Âli’s Epic Deeds of Artists: A Critical Edition of the Earliest Ottoman Text about the Calligraphers and Painters of the Islamic World. Hazırlayan ve Çeviren Esra Akın-Kıvanç. Leiden, Boston: Brill, 2011.
  2. Anar, Turgay. Mekândan Taşan Edebiyat: Yeni Türk Edebiyatında Edebiyat Mahfilleri. İstan- bul: Kapı Yayınları, 2012.
  3. Arıcı, Müstakim. “İslam düşüncesinde Fahreddin er-Razi ekolü.” İslam Düşüncesinin Dönüşüm Çağında Fahreddin er-Razi. Editörler Ömer Türker ve Osman Demir, 167-202. İstanbul: İSAM, 2013. Bâharzî, Abdülvâsi Nizâmi-yi. Makâmât-ı Câmî. Hazırlayan Necib Mâyil Herevî. Tahran: Neşr-i Ney, 1371/1992.
  4. Benlioğlu, Selman. “İlk Dönem Abbâsî Sarayında Mûsikî.” Yüksek Lisans Tezi. Uludağ Üniversitesi, 2011. Saray ve Mûsikî: III. Selim ve II. Mahmud Dönemlerinde Mûsikînin Himâyesi. İstanbul: Dergâh, 2018.
  5. Bozkurt, Nebi. “Meclis.” Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. c. 28, 241-242. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı, 2003. Dawlatshah b. Ala’u’d-devle Bakhtish al-Ghazi of Samarqand. The Tadhkiratu sh-Shu’ara. Editör Edward G. Browne. Leiden: E.J. Brill, 1901.
  6. İnalcık, Halil. Has-bağçede ‘Ayş u Tarab: Nedimler, Şairler, Mutribler. İstanbul: Türkiye İş Bankası, 2011.
  7. İpekten, Haluk. Divan Edebiyatında Edebi Muhitler. İstanbul: Milli Eğitim Bakanlığı, 1996.
  8. Koçer, Güllü. “Şakâiku’n-Nu’mâniyye ve Zeyillerinde Ulemâ Meclisleri.” Yüksek Lisans Tezi. Hacettepe Üniversitesi, 2021.
  9. Makdisi, George. The Rise of Colleges. Edinburgh: Edinburgh University Press, 1981. Nevâyi, Ali-Şir. Mecâlisü’n-Nefâyis. Hazırlayan Kemal Eraslan. c. 1. Ankara: Türk Dil Kurumu, 2001. Nizâmülmülk. Siyâset-nâme. Tahran: Kitâbfurûşi-ye Tahûrî, 1334/1956.
  10. Ökten, Ertuğrul. “Jâmî (817-898/1414-1492): His Biography and Intellectual Influence in Herat.” Doktora Tezi. Chicago University, 2007.
  11. Pfeifer, Helen. “Encounter After the Conquest: Scholarly Gatherings in 16th-Century Ottoman Damascus.” International Journal of Middle Eastern Studies, 47 (2015): 219-239. Riyazi Muhammed Efendi. Riyâzü’ş-Şuarâ. Hazırlayan Namık Açıkgöz. Ankara: T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, 2017.
  12. Seçen, Remziye. “Abbâsîler Döneminin Ünlü Kadın Siması Zübeyde Bint Câfer.” Yüksek Lisans Tezi. Ankara Üniversitesi, 2020.
  13. Subtelny, Maria Eva. “The Poetic Circle at the Court of the Timurid Sultan Husain Baiqara and its Political Significance.” Doktora Tezi. Harvard University, 1979. “Scenes from the Literary Life of Timurid Herat.” Logos Islamikos Studia Islamica in Honorem Georgii Michae