Dergiler / BELLETEN / 2022 / Cilt: 86 - Sayı: 305

Selef-Halef İki Vakʻanüvîs Saʻdullah Enverî ve Halîl Nûrî’nin Terekeleri Mukayeseli Bir İnceleme

The Estates of Sa’dullah Enverī and Khalīl Nūrī, The Predecessor and Successor Chroniclers A Comparative Study

Sayfa
177–218
Yayın Tarihi
2022-04-12
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Kayıtların tutulma sebepleri, kayıt işlemlerine nezaret eden görevliler, yazım usulü ve kâtiplerin imlâ hataları, vekil ve vasilerin hukuki konumları, müelliflerin servetlerine ait ayrıntılı veriler, her iki müellifin malvarlıklarının kendi yaşadıkları dönem standartlarına göre ekonomik açıdan konumu ve günümüz iktisadî şartlarıyla mukayesesi gibi meseleler çerçevesinde mezkûr konu başlıklarını etraflıca ele aldık.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Tereke kayıtları, Osmanlı sosyo-kültürel ve ekonomik tarihine ait kıymetli kaynaklar arasında yer alır.
📊
Temel Bulgular & Veri:İşte bu çalışma, 18. yüzyılın sonlarına doğru sırasıyla vakʻanüvîslik makamına tayin edilmiş iki Osmanlı müellifi ve devlet adamı Saʻdullah Enverî ile Halîl Nûrî efendilerin malvarlıklarını tereke kayıtları üzerinden tahlil etmeyi amaçlamaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Kayıtların tutulma sebepleri, kayıt işlemlerine nezaret eden görevliler, yazım usulü ve kâtiplerin imlâ hataları, vekil ve vasilerin hukuki konumları, müelliflerin servetlerine ait ayrıntılı veriler, her iki müellifin malvarlıklarının kendi yaşadıkları dönem standartlarına göre ekonomik açıdan konumu ve günümüz iktisadî şartlarıyla mukayesesi gibi meseleler çerçevesinde mezkûr konu başlıklarını etraflıca ele aldık.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Vakʻanüvîs · Saʻdullah Enverî · Halîl Nûrî

Özet

Tereke kayıtları, Osmanlı sosyo-kültürel ve ekonomik tarihine ait kıymetli kaynaklar arasında yer alır. Bu kayıtlar tutuldukları devrin toplumsal tabakalarına, aile yapılanmasına, şahısların gelir düzeylerine, emtia türlerine ve bunların kıymetlerine ışık tutmaktadır. İşte bu çalışma, 18. yüzyılın sonlarına doğru sırasıyla vakʻanüvîslik makamına tayin edilmiş iki Osmanlı müellifi ve devlet adamı Saʻdullah Enverî ile Halîl Nûrî efendilerin malvarlıklarını tereke kayıtları üzerinden tahlil etmeyi amaçlamaktadır. Çalışmada, ilk olarak, müelliflerin hayat hikâyelerine genel hatlarıyla değindikten sonra, iki müellife ait tereke kayıtlarının şeklî hususiyetlerini ele aldık. Ardından tereke verileri ışığında müelliflerin aile efradı, vekil ve vasîleri, menkul ve gayr-i menkul malvarlıklarını konu edindik. Çalışmanın son kısmında terekelerin taksimi ve servetlerin dönemsel açıdan iktisadî tahlillerine eğildik. Kayıtların tutulma sebepleri, kayıt işlemlerine nezaret eden görevliler, yazım usulü ve kâtiplerin imlâ hataları, vekil ve vasilerin hukuki konumları, müelliflerin servetlerine ait ayrıntılı veriler, her iki müellifin malvarlıklarının kendi yaşadıkları dönem standartlarına göre ekonomik açıdan konumu ve günümüz iktisadî şartlarıyla mukayesesi gibi meseleler çerçevesinde mezkûr konu başlıklarını etraflıca ele aldık.

Abstract

The Estate registers (Tereke) are one of the important sources concerning Ottoman socio-cultural and economic history. These records shed light on social stratum, family structures, amount of personal income, types and values of commodities in the relevant period. This study aims to analyze the property of the chroniclers and statesmen Sa’dullah Enverī and Khalīl Nūrī, who were successively appointed to the chronicler-post in the later XVIIIth century, through the estate registers. I firstly mention both authors’ biography and examine the character of the estate records concerning the authors. Then, from many aspects, I evaluate their family members, attorneys, trustees and properties. In the final chapter, I focus on the distribution of the estates and periodically economic analyses of the writers’ affluence. What is more to all the items elaborated above, I deepen the subject with extras such as motives for record-keeping, supervising clerks, writing methodology and spelling mistakes of scribes, official positions of attorneys and trustees, comprehensive statistics related to the estates and properties, worth of the assets in their lifetimes including specific comparisons with modern-day conditions.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

SARIKAYA, H. (2022). Selef-Halef İki Vakʻanüvîs Saʻdullah Enverî ve Halîl Nûrî’nin Terekeleri Mukayeseli Bir İnceleme. BELLETEN, Cilt: 86 - Sayı: 305, 177–218. https://ajindex.com/articles/383852

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (14)

  1. Arşiv Kaynakları BOA, Hattı Hümayun (HH), nr. 178/7870, 207/10883 BOA, Ali Emirî Sultan Selim III (AE.SSLM.III), nr. 203/12114, 281/16261 BOA, Cevdet Darphane (C.DRB), nr. 58/2896 BOA, Cevdet Maliye (C.ML), nr. 71/3252. Evkâf-ı Hümâyûn Müfettişliği Sicilleri, nr. 270. Kısmet-i Askeriye Mahkemesi Şeriyye Sicilleri, nr. 653, 654, 655, 660, 661, 667, 669, 670, 672, 673, 676, 679, 684, 687, 689, 691, 694, 696, 698, 700, 701, 704, 705, 706, 707, 708, 710, 724. Araştırma ve İnceleme Eserler Afyoncu, Erhan, “Osmanlı Müverrihlerine Dair Tevcihat Kayıtları-I”, Belgeler, C 20/S. 2 (1999), s. 77-155.
  2. Akgündüz, Ahmet, Osmanlı Kanûnnâmeleri ve Hukûkî Tahlilleri, C 10, 11, Osmanlı Araştırmaları Vakfı, İstanbul 2015.
  3. Aktan, Hamza, Mukayeseli İslâm Miras Hukuku, Işık Akademi Yayınları, İstanbul 2008.
  4. Aktan, Hamza, “Miras”, İslam Ansiklopedisi, C 30, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, Ankara 2005, s. 143-145.
  5. Aktaş, Yasemin, Mehmed Nebil ve Divanı, Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara 2010.
  6. Akyıldız, Ali, “Para”, İslam Ansiklopedisi, C 34, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, Ankara 2007, s. 163-166. el-Arabî, Belhac, Ahkâmü’t-terikât ve’l-mevârîs ʻalâ davʼi kānûni’l-üsreti’l-cedîd, Dârü’s-Sekâfe, Amman 2009.
  7. Arı, Abdüsselam, İslâm Miras Hukuku, Pınar Yayınları, İstanbul 2018.
  8. Aynural, Salih, Selim III Döneminde İstanbul’da İktisadi Hayat (1789-1807), İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Doktora Tezi, İstanbul 1989.
  9. Bardakoğlu, Ali, “Ferâiz”, İslam Ansiklopedisi, C 12, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, Ankara 1995, s. 362-363.
  10. Barkan, Ömer L., “Edirne Askerî Kassamı’na Ait Tereke Defterleri (1545-1659)”, Belgeler, C 3/S. 5-6 (1966), s. 1-479.
  11. Bayram, Ü. Filiz, Enverî Târîhi: Üçüncü Cild (Metin ve Değerlendirme), İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü,s Yayımlanmamış Doktora Tezi, İstanbul 2014. Borsa İstanbul Kıymetli Madenler ve Kıymetli Taşlar Piyasası Verileri: https://borsaistanbul.com/tr/sayfa/484/veri-sorgulama (Erişim 3 Ocak 2022).
  12. Bozkurt, Fatih, “Osmanlı Dönemi Tereke Defterleri ve Tereke Çalışmaları”, Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi, C 11/S. 22 (2013), s. 193-229.
  13. Bozkurt, Fatih, Tereke Defterleri ve Osmanlı Maddî Kültüründe Değişim (1785-1875 İstanbul Örneği), Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Doktora Tezi, Sakarya 2011.
  14. Bölükbaşı, Ömerül Faruk, “İstanbul’da Doğan Bir İstanbul Sikkesi: Kuruş (Yeni Belge ve Tespitler Işığında Osmanlı Kuruşunun Ortaya Ç