Dergiler / Çukurova Üniversitesi Türkoloji Araştırmaları Dergisi / 2021 / Cilt: 6 - Sayı: 2

KAZAK TÜRKÇESİNDE JAT- (YAT-) FİİLİNİN SÖZ VARLIĞI: TÜREVLER VE KALIPLAŞMIŞ DİL BİRİMLERİ

THE VOCABULARY OF THE VERB OF JAT- (YAT-) IN KAZAKH: DERIVATIVES AND PHRASES

Sayfa
710–745
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu çalışmada Kazak Türkçesine ait, içinde jat- (yat-) fiili ve bu fiilden türemiş sözcüklerin geçtiği, “kalıplaşmış dil birimleri” adı altında toplanan atasözü, birleşik sözcük, deyim, ikileme, kalıp sözler konu edilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Türkçenin söz varlığını varlık, nesne ve hareketleri karşılayan kök durumundaki ve türemiş sözcüklerle atasözü, birleşik sözcük, deyim, ikileme, kalıp sözler gibi kalıplaşmış dil birimleri meydana getirmektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Türkçede yeni kavramları adlandırmak için ortaya çıkan yeni sözcük ihtiyacı, öncelikle türetme yoluyla karşılanır.
💡
Sonuç & Katkı:Bu çalışmada Kazak Türkçesine ait, içinde jat- (yat-) fiili ve bu fiilden türemiş sözcüklerin geçtiği, “kalıplaşmış dil birimleri” adı altında toplanan atasözü, birleşik sözcük, deyim, ikileme, kalıp sözler konu edilmiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Türkçenin söz varlığını varlık, nesne ve hareketleri karşılayan kök durumundaki ve türemiş sözcüklerle atasözü, birleşik sözcük, deyim, ikileme, kalıp sözler gibi kalıplaşmış dil birimleri meydana getirmektedir. Türkçede yeni kavramları adlandırmak için ortaya çıkan yeni sözcük ihtiyacı, öncelikle türetme yoluyla karşılanır. Başlangıçtaki söylenme nedenleri unutularak zamanla toplumdaki herkesçe benimsenen ve anlatıma birtakım incelikler katan kalıplaşmış dil birimleri, ait oldukları toplumun düşünce dünyasını, yaşam tarzını, gelenek ve göreneklerini yansıtan söz varlığı unsurlarıdır. Şimdiye kadar birçok çalışmaya konu olan bu yapıların birbirinden ayırt edilip sınıflandırılması konusunda çelişkiler olsa da belli başlı özellikleri ortaya konmuştur. Bu çalışmada Kazak Türkçesine ait, içinde jat- (yat-) fiili ve bu fiilden türemiş sözcüklerin geçtiği, “kalıplaşmış dil birimleri” adı altında toplanan atasözü, birleşik sözcük, deyim, ikileme, kalıp sözler konu edilmiştir.

Abstract

The Turkish vocabulary is composed of root units and derived word that correspond to entity, object and movements, and formulaic units such as proverb, compound words, idioms, reduplications, phrases. The need for new words that arise to name new concepts in Turkish is primarily met through derivation. The formulaic units, which have been adopted by everyone in the society over time by forgetting the initial reasons for being said, and adding some subtleties to the narrative, are vocabulary elements that reflect the world of thought, lifestyle, traditions and customs of the society they belong to. Although there are contradictions in the separation and classification of these structures, which have been the subject of many studies so far, their main features have been revealed. In this study, proverbs, compound words, idioms, reduplications, and phrases, which are collected under the name of “phrases”, belonging to Kazakh, in which the verb of jat- (yat-) and its derivations are mentioned, are discussed.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

KESKİN, E. G. (2021). KAZAK TÜRKÇESİNDE JAT- (YAT-) FİİLİNİN SÖZ VARLIĞI: TÜREVLER VE KALIPLAŞMIŞ DİL BİRİMLERİ. Çukurova Üniversitesi Türkoloji Araştırmaları Dergisi, Cilt: 6 - Sayı: 2, 710–745. https://ajindex.com/articles/348506

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (29)

  1. Aksan, D. (2004). Türkçenin sözvarlığı. Ankara:
  2. Engin Yayınevi.
  3. Aksoy, Ö. A. (1984). Atasözleri ve deyimler sözlüğü I: atasözleri sözlüğü. Ankara:
  4. Türk Dil Kurumu Yayınları.
  5. Aksoy, Ö. A. (1984). Atasözleri ve deyimler sözlüğü II: deyimler sözlüğü. Ankara:
  6. Türk Dil Kurumu Yayınları.
  7. Biray, N., Ayan, E. ve Kurmangaliyeva, G. (2015). Çağdaş Kazak Türkçesi. İstanbul:
  8. Bilge Kültür Sanat. Bulut, S. (2012). Anadolu ağızlarında kullanılan kalıp sözler ve bu kalıp sözlerin kullanım özellikleri. Turkish Studies, 7 (4), 1117- 1155. Bulut, S. (2013). Anadolu ağızlarında dini inançları yansıtan kalıp sözler. JASSS, 6 (1), 435-465.
  9. Bulut, S. (2016). Türkiye Türkçesi ağızları ile Kıbrıs Türk ağızlarında ortak kullanılan kalıp sözlerden hayır-dualar ve beddualar. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 24, 298-308.
  10. Demir, C. (2008). Türkçede deyimlerin söz dizimsel özellikleri. Türk Dili, XCV (677), 428-444.
  11. Doğan, N. (2016). Türkiye Türkçesinde fiillerin eş dizimleri. Ankara:
  12. Yayınevi.
  13. Doğan, O. ve Koç, K. (2013). Kazak Türkçesi grameri (2. bs). İstanbul:
  14. IQ Kültür Sanat Yayıncılık. Erol, K. ve Sarıkaya, B. (2016). Sevgi Soysal’ın öykülerinde söz varlığı unsurları: yansımalar, kalıp sözler, ikilemeler ve deyimler. JASSS, 47, 51-75.
  15. Gencan, T. N. (1979). Dilbilgisi (4. bs). Ankara:
  16. Türk Dil Kurumu Yayınları.
  17. Gökdayı, H. (2008). Türkçede kalıp sözler. Bilig, 44, 89-110.
  18. Gökdayı, H. (2016). Kalıplaşmış dil birimlerinin elektronik sözlüklerde gösterimi. Turkish Stıdies, 11 (15), 189-208.
  19. Gökdayı, H. (2019). Türkiye Türkçesinde kalıp sözler, bu sözleri içeren bir sözlük ihtiyacı ve hazırlama yöntemi. TÜRÜK, 19, 18- 35. Gökdayı, H. (2019). Türkiye Türkçesinde kalıplaşma. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 12 (68), 168-176.
  20. Gürsu, U. (2009). Kazak Türkçesindeki ve Türkiye Türkçesindeki atasözlerinin karşılaştırmalı biçimde incelenmesi. Yayımlanmamış doktora tezi, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı Yeni Türk Dili Bilim Dalı, İstanbul.
  21. Gürsu, U. (2017). Kazak atasözleri. Ankara:
  22. Türk Dil Kurumu Yayınları.
  23. İçel, H. (2009). Türkçede atasözü-deyim ilişkisi. Türk Dili, XCVII (687), 205-212.
  24. İsmail, Z. ve Gümüş, M. (1995). Türkçe açıklamalı Kazak atasözleri. Ankara.
  25. Karaağaç, G. (2013). Dil bilimi terimleri sözlüğü. Ankara:
  26. Türk Dil Kurumu Yayınları.
  27. Karahan, L. (2013). Türkçede söz dizimi (19. bs). Ankara:
  28. Akçağ Yayınları.
  29. Kassymova, A. (2018). Kazak Türkçesinde kalıp sözler. Yayımlanmamış doktora tezi, Pamukkale Üniversitesi So