Dergiler / Yerbilimleri / 2010 / Cilt: 31 - Sayı: 2

Ladik-Hamamayağı (Samsun) sıcak ve soğuk su kaynaklarının hidrojeokimyası ve kökensel yorumu

Hydrogeochemistry and origin of the Ladik- Hamamayağı (Samsun) thermal spring and cold water springs

Sayfa
111–126
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Hamamayağı jeotermal alanında rezervuar kayaç derinliklerinin sığ olması ve aktif fay zonunda bulunması, alana yüksek oranda yeraltısuyu getirimini sağlamış, dolayısıyla jeotermal suların sıcaklığı, akışkanın toplam çözünmüş madde miktarı, bor, lityum ve SiO2 gibi yüksek sıcaklıkta çözünen elemanların konsantrasyonları düşük ve su-kayaç etkileşimi azdır

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Samsun’un güneyinde yer alan Hamamayağı sıcak su kaynağı ve çevresinde Permiyen’den Pliyosen’e kadar değişen zaman aralığında çökelmiş ve genellikle volkanik arakatkılı tortul kayaçlardan oluşan birimler yüzeylenmektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Kuzey Anadolu Fay Zonu’nda yer alan Hamamayağı sıcak su kaynağının sıcaklığı 36°C, pH değeri 6.9-7.1, elektriksel iletkenlik değeri 591-598 μS/cm ve toplam çözünmüş madde miktarı 485.6-508.5 mg/l arasında değişmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Hamamayağı jeotermal alanında rezervuar kayaç derinliklerinin sığ olması ve aktif fay zonunda bulunması, alana yüksek oranda yeraltısuyu getirimini sağlamış, dolayısıyla jeotermal suların sıcaklığı, akışkanın toplam çözünmüş madde miktarı, bor, lityum ve SiO2 gibi yüksek sıcaklıkta çözünen elemanların konsantrasyonları düşük ve su-kayaç etkileşimi azdır
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Duraylı izotop · Hamamayağı · hidrojeokimya

Özet

Samsun’un güneyinde yer alan Hamamayağı sıcak su kaynağı ve çevresinde Permiyen’den Pliyosen’e kadar değişen zaman aralığında çökelmiş ve genellikle volkanik arakatkılı tortul kayaçlardan oluşan birimler yüzeylenmektedir. Kuzey Anadolu Fay Zonu’nda yer alan Hamamayağı sıcak su kaynağının sıcaklığı 36°C, pH değeri 6.9-7.1, elektriksel iletkenlik değeri 591-598 μS/cm ve toplam çözünmüş madde miktarı 485.6-508.5 mg/l arasında değişmektedir. Bu çalışmada, Hamamayağı sıcak su kaynağının farklı uygulamalarda kullanılabilmesi için hazne sıcaklığının belirlenmesi amaçlanmıştır. Hamamayağı sıcak su kaynağı, soğuk yeraltısuyunu temsilen Kocapınar kaynağı ve Hamamayağı Deresi jeokimyasal ve izotopik açıdan incelenmiştir. İnceleme alanındaki sıcak su meteorik kökenlidir. İncelenen sulardaki çözünmüş inorganik karbon üzerinde analiz edilen d13CVPDB değeri Hamamayağı sıcak su kaynağında ‰ -1.78 ile -1.62, Kocapınar Çeşmesinde -12.18 ile -8.25 ve Hamamayağı Deresi’nde -10.10 ile -8.31 arasındadır. Hamamayağı sıcak suyunda karbon, denizel ve tatlı su karbonatlarının çözünmesinden kaynaklanmaktadır. Sulardaki sülfat için analiz edilen d34SCDT bileşimi Hamamayağı sıcak su kaynağında -4.1, Kocapınar Çeşmesinde 3.8 ve Hamamayağı Deresi’nde 1.31 ile 2.7 arasındadır. Hamamayağı sıcak su kaynağının kükürt izotop kompoziyonları, d34SCDT bileşimine göre indirgenmiş kükürt bileşiklerinin bulunduğu kayaçlardan gelmektedir. Jeotermal sistemler açısından düşük sıcaklıklı jeotermal sistem sınıfına giren Hamamayağı kaplıca alanında rezervuar sıcaklığının silis jeotermometresi ile 61.63-82.5°C arasında olabileceği hesaplanmıştır. Hamamayağı jeotermal alanında rezervuar kayaç derinliklerinin sığ olması ve aktif fay zonunda bulunması, alana yüksek oranda yeraltısuyu getirimini sağlamış, dolayısıyla jeotermal suların sıcaklığı, akışkanın toplam çözünmüş madde miktarı, bor, lityum ve SiO2 gibi yüksek sıcaklıkta çözünen elemanların konsantrasyonları düşük ve su-kayaç etkileşimi azdır

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

GÜLTEKİN, F., HATİPOĞLU, E., ERSOY, A. F. (2010). Ladik-Hamamayağı (Samsun) sıcak ve soğuk su kaynaklarının hidrojeokimyası ve kökensel yorumu. Yerbilimleri, Cilt: 31 - Sayı: 2, 111–126. https://ajindex.com/articles/332354

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (14)

  1. Akdağ, K., 1992. Kavak (Samsun) yöresi Kreta- se filişlerinin sedimantolojik incelemesi. Doktora Tezi, Karadeniz Teknik Üniver- sitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Trabzon (yayımlanmamış). Akkuş, İ., M., Atiker, M. ve Yıldırım, N., 1992. Havza Hamamayağı (Ladik) yöresinin jeolojisi ve jeotermal enerji olanakları. Maden Tetkik ve Arama Genel Müdür- lüğü, Rapor No: 9899 (yayımlanmamış). Akkuş, İ., Akıllı, H., Ceyhan, S., Dilemre, A. ve Tekin, Z., 2005. Türkiye jeotermal kay nakları envanteri. Maden Tetkik ve Ara ma Genel Müdürlüğü Envanter Seri- si-201, Ankara.
  2. Alp, D., 1972. Amasya yöresinin jeolojisi. İstan- bul Üniversitesi,
  3. Fen Fakültesi Monog- rafileri, İstanbul.
  4. Arnorsson, S., 1985. The use of mixing mo- dels and chemical geothermometers for estimating underground temperatu- res in geothermal systems. Journal of Volcanology and Geothermal Research, 23, 299-335.
  5. Arnorsson, S., and Andresdottir, A., 1995. Pro- cesses controlling the distribution of boron and chlorine in natural waters in Iceland. Geochemicia et Cosmoschi- mia Acta, 20 (59), 4125-4146.
  6. Arnorsson, S., Gunnlaugsson E., and Svavars- son, H., 1983. The chemistry of geot- hermal waters in Iceland. III. Chemical geothermometry in geothermal inves- tigations. Geochemicia et Cosmoschi- mia Acta, 47, 567-577.
  7. Clark, I., and Fritz, P., 1997. Environmental Iso- topes in Hydrogeology. Lewis Publis- hers, New York. Craig, H., 1961. Isotopic variations in meteoric waters. Science, 133, 1702-1703.
  8. Dansgard, W., 1964. Stable isotopes in precipi- tation. Tellus, 16, 436-468.
  9. Ellis, A. J., and Mahon, W.A.J., 1964. Natural hydrothermal systems and experimen- tal hot water/rock interactions, Part I. Geochemicia et Cosmoschimia Acta, 28, 1323-1357.
  10. Ellis, A. J., and Mahon W.A.J., 1967. Natural hydrothermal systems and experimen- tal hot water/rock interactions, Part II. Geochemicia et Cosmoschimia Acta, 31, 519-538.
  11. Fournier, R. O., 1977. Chemical geothermome- ters and mixing models for geothermal systems. Geothermics, 5, 41-50.
  12. Fournier, R.O., and Truesdell, A.H., 1973. An empirical Na-K-Ca geothermometer for natural waters. Geochemicia et Cos- moschimia Acta, 37 (5), 1255-1275. Fournier R.O., and Potter, R.W., 1982. A revi- sed and expanded silica (quartz) geot- hermometer Geothermal. Research Co- uncil Bulletin, 11, 3–9.
  13. Gedik, A. ve Korkmaz, S., 1984. Sinop havzası- nın jeolojisi ve petrol olanakları. Jeoloji Mühendisliği Dergisi, 19, 53-79.
  14. Giggenbach, W. F., 1988. Geothermal solute equilibria: Derivation o