Dergiler / Mavi Atlas / 2018 / Cilt: 6 - Sayı: 2

Erzurum İlmi Muhitine Bir Bakış (On Dokuzuncu Yüzyıla Kadar)

An Overview Of The Scientific Environment Of Erzurum (Until the Nineteenth Century)

Sayfa
217–245
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu dönemde, Şeyhülislam Feyzullah Efendi, Müderris Hazık Mehmet Efendi ve Şeyh İbrahim Hakkı gibi şahsiyetler, Erzurum’da eğitim-öğretim görmüş, Osmanlı Devleti’nde söz sahibi olmuş ve yaşadıkları dönemde iz bırakmışlardır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışmada öteden beri Anadolu’nun doğusunda ilme ve kültüre merkezlik yapmış kadim bir şehir olan Erzurum’da XIX. yüzyıla kadar cereyan eden ilmi faaliyetler genel olarak ele alınmıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Özellikle Saltuklularla başlayan şehirdeki ilmi ve kültürel muhit, İlhanlılar tarafından oldukça ileri seviyelere taşınmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Bu dönemde, Şeyhülislam Feyzullah Efendi, Müderris Hazık Mehmet Efendi ve Şeyh İbrahim Hakkı gibi şahsiyetler, Erzurum’da eğitim-öğretim görmüş, Osmanlı Devleti’nde söz sahibi olmuş ve yaşadıkları dönemde iz bırakmışlardır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Erzurum · İlim · Kültür

Özet

Bu çalışmada öteden beri Anadolu’nun doğusunda ilme ve kültüre merkezlik yapmış kadim bir şehir olan Erzurum’da XIX. yüzyıla kadar cereyan eden ilmi faaliyetler genel olarak ele alınmıştır. Özellikle Saltuklularla başlayan şehirdeki ilmi ve kültürel muhit, İlhanlılar tarafından oldukça ileri seviyelere taşınmıştır. Bunlar tarafından kurulan Erzurum’daki ilmi ve kültürel müesseseler, sadece bulunduğu şehir için değil, aynı zamanda civar şehirlerin halkı için de hizmet vermiştir. XVI. yüzyılda devletlerarasındaki siyasi çatışmalardan Erzurum’daki ilmi muhit de epeyce yara almıştır. Bu yüzyılın sonlarına doğru yaralarını saran şehir, XVII. ve XVIII. yüzyılda ilmi, edebi ve kültürel bir muhit hüviyetine kavuşmuştur. Özellikle XVIII. yüzyılda Erzurum ilmi ve kültürel yönden kendi kendine yetebilecek seviyeye ulaşmıştır. Bu dönemde, Şeyhülislam Feyzullah Efendi, Müderris Hazık Mehmet Efendi ve Şeyh İbrahim Hakkı gibi şahsiyetler, Erzurum’da eğitim-öğretim görmüş, Osmanlı Devleti’nde söz sahibi olmuş ve yaşadıkları dönemde iz bırakmışlardır.

Abstract

In this study, the scientific activities that took place until the XIXth century in Erzurum, an ancient city, which has been centered on science and culture in the east of Anatolia, has been discussed in general. In particular, the scientific and cultural neighborhoods in the city, which started with the Saltuks, were moved to a very advanced level by the Ilkhanians. The scientific and cultural institutions in Erzurum, established by them, served not only for the city where it was located, but also for the people of the surrounding cities. From the political conflicts between the states in the XVIth century, the scientific neighborhood in Erzurum has also suffered a lot. Towards the end of this century, the city that has covered its wounds has gained a scientific, literary and cultural identity in the XVIIth and XVIIIth centuries. Especially in the XVIIIth century, Erzurum reached its level of scientific and cultural self-sufficiency. In this period, such as Şeyhülislam Feyzullah Efendi, Müderris Hazık Mehmet Efendi and Şeyh İbrahim Hakkı had been educated in Erzurum, had a say in the Ottoman Empire and left their mark in the period they lived. In this period, such as Şeyhülislam Feyzullah Efendi, Müderris Hazık Mehmet Efendi and Şeyh İbrahim Hakkı received education in Erzurum, had a say in the Ottoman Empire and left their mark in the period they lived.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ÇELİK, Ş. (2018). Erzurum İlmi Muhitine Bir Bakış (On Dokuzuncu Yüzyıla Kadar). Mavi Atlas, Cilt: 6 - Sayı: 2, 217–245. https://ajindex.com/articles/279432

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (13)

  1. KAYNAKÇA Arşiv Belgeleri ve Kaynak Eserler Başbakanlık Osmanlı Arşivi (BOA), ML.MSF, V. Başbakanlık Osmanlı Arşivi (BOA), Maliyede Müdevver Defter (MAD. d.) 299. Başbakanlık Osmanlı Arşivi (BOA), Maliyede Müdevver Defter (MAD. d.) 4277. Başbakanlık Osmanlı Arşivi (BOA), Maliyede Müdevver Defter (MAD. d.) 2929. Başbakanlık Osmanlı Arşivi (BOA), Maliyede Müdevver Defter (MAD. d.) 6422. BABİNGER, Franz (2000).
  2. Osmanlı Tarih Yazarları ve Eserleri, Çev: Coşkun Üçok, Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları. BELÂZÛRÎ (1886). Futûhu’l-Buldân, Editör, M. J. De Goeje, Leiden: E.J. Brill. CLAVIJO, Ruy Gonzales de (1928). Embassy to Tamerlane 1403-1406, İspanyolca’dan tercüme: G. Strange, London: Brodway House. DAVUD, Fatîn (2017). Hâtimetü’l-Eş’âr(Fatin Tezkiresi), ekitap, Erişim Tarihi: 08.10.2018, (http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/55976,fatin-tezkiresi-pdf.pdf?0),
  3. Haz. Ömer ÇİFTÇİ, Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı. EVLİYÂ ÇELEBİ, (1314). Evliya Çelebi Seyahatnamesi, Cilt II, nşr. A. CEVDET,İstanbul: İkdâm Matbaası. İBN BATTUTA (2000).
  4. İbn Battuta Seyahatnamesi, Cilt 1, Çev. A. Sait Aykut, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları. İBN HALLİKÂN (Tarihsiz). Vefeyâtu’l-A’yân ve Enbâu Ebnâi’z-Zemân, Cilt. I, nşr. İhsan Abbas, Beyrut: Dâru Sadir. KLAVIYO (1975). Timur Devrinde Semerkand’a Seyahat, Terc. Ö. R. DOĞRUL, İstanbul:
  5. Nakışlar Yayınevi.
  6. KEHHALE, Ömer Rıza (1993). Mu’cemu’l-Müellifin, Cilt. 2, Beyrut: Müessesetü’r-Risâle. MEHMET NUSRET (1338). Tarihçe-i Erzurum yahut Hemşehrilere Armağan, İstanbul: Ali Şükrü Matbaası. YÂKÛT El-HAMEVÎ (1993). Mu’cemu’l-Udebâ’, Cilt. II, nşr. İhsan Abbas, Beyrut: Dâru’l-Garbu’l-İslâmî. Kitap, Makale vd. AKKUŞ, Metin (2015). Erzurum’un Yüzleri Nef’i, Erzurum: Atatürk Üniversitesi Yayınları.
  7. AKKUŞ, Metin (1991). Nef’i Sanatı ve Türkçe Divanı (İnceleme-Karşılaştırmalı Metin), Basılmamış Doktora Tezi, Erzurum. ALTINTAŞ, Hayrani (1997).
  8. Erzurumlu İbrahim Hakkı, İstanbul: Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları.
  9. ATEŞ, Nilüfer ve YEDİYILDIZ, Asım (2007). “Erzurumlu Kadızâde Efendi’nin Vasiyetnamesine Tahlili Bir Bakış”, Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Cilt 16, Sayı: 2, (309-326).
  10. AYDIN, Dündar (1998). Erzurum Beylerbeyliği ve Teşkilatı; Kuruluş ve Genişleme Devri (1535-1566), Ankara:
  11. Türk Tarih Kurumu. AYDIN, Dündar (1970). “Erzurum Şehri’nin Osmanlı Fethini Müteakip Yeniden İmarı, İskânı ve İlk Sakinleri”, AÜEFAD, I/1, ss. 45-56,
  12. Erzurum. BAŞAR, Zeki (1998). Cumhuriyet Dönemi Erzurumlu 54 Müellif ve Eserleri, İstanbul:
  13. Yy. BAŞAR, Ze