Dergiler / Mavi Atlas / 2026 / Cilt: 14 Sayı: 2

İlhanlı Hükümdarı Abaka Han Dönemi Memlük Devleti İle İlişkiler

Relations between the Mamluk State and the Ilkhanid Ruler Abaka Khan

Rüya Bingöl(ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ, TÜRKİYAT ARAŞTIRMALARI ENSTİTÜSÜ, TARİHİ ANABİLİM DALI, ORTAÇAĞ TARİHİ (DR))0000-0002-9814-543X
Sayfa
954–962
Yayın Tarihi
2026-10-31
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

İlhanlı Devleti’ne kuruluş döneminden beri sorun teşkil eden Memlükler, Abaka Han’ın hükümdarlık dönemi boyunca da İlhanlılar ile çatışmaya devam etmişlerdir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:İlhanlı Devleti, Mengü Han’ın Hülâgû Han’ı İran diyarının fethi için görevlendirmesi üzerine 1256 tarihinde kurulmuştur.
📊
Temel Bulgular & Veri:Hülâgû Han’ın 1265’te vefat etmesiyle idareyi eline alan Abaka Han, hükmettiği topraklar üzerinde yaşayanları inançlarına göre ayırmayıp tüm halka eşit şekilde davrandı.
💡
Sonuç & Katkı:İlhanlı Devleti’ne kuruluş döneminden beri sorun teşkil eden Memlükler, Abaka Han’ın hükümdarlık dönemi boyunca da İlhanlılar ile çatışmaya devam etmişlerdir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:İlhanlı · Abaka Han · Baybars

Özet

İlhanlı Devleti, Mengü Han’ın Hülâgû Han’ı İran diyarının fethi için görevlendirmesi üzerine 1256 tarihinde kurulmuştur. Devletin kurucusu Hülâgû Han, İsmâililerin ardından Abbasi Devleti’ni ortadan kaldırırken ve düşman devletlerle çarpışırken büyük oğlu Abaka Han da kendisine eşlik etti. Hülâgû Han’ın 1265’te vefat etmesiyle idareyi eline alan Abaka Han, hükmettiği topraklar üzerinde yaşayanları inançlarına göre ayırmayıp tüm halka eşit şekilde davrandı. Abaka Han, devletin siyaseti gereği Papalık ve Avrupalı devletlerle müttefik olmayı sürdürdü. Çağatay, Altın Orda ve Memlük devletleri ile de çatışma durumunu sürdürmek zorunda kaldı. Abaka Han, Memlük Devleti ile babası zamanında ortaya çıkmış olan savaş halini yok edip barış ortamını tesis etmek istemekteydi. Zira etrafı ateş çemberiyle çevrili bir coğrafyaya hükmetmekte olan Abaka Han, en azından Memlük Devleti ile arasındaki sorunları yok etmesinin devletinin yararına olacağını bilmekteydi. Bu amaçla Memlük hükümdarı Baybars’a pek çok elçi göndermiş olan Abaka Han, beklediği cevapları alamayınca ordusunu savaş düzenine geçirmek mecburiyetinde kaldı. Abaka Han, Memlüklerin hâkimiyetindeki Bîr’e kalesine defalarca akınlarda bulunmuş, Baybars’ın saldırı düzenlediği Elbistan bölgesinin intikamını almış ve Suriye civarında da yine Memlükler ile pek çok kez karşı karşıya gelmiştir. Abaka Han’ın Memlükler ile olan mücadelesi yalnızca Baybars dönemiyle sınırlı değildi. Kalavun döneminde de çatışmalar yaşanmıştır ve bu çatışma hali Abaka Han’ın ölümüne kadar devam etmiştir. Bu çalışmanın temel amacı, Abaka Han’ın tahta geçmesinden ölümüne kadar Memlük Devleti’ne karşı gerçekleştirdiği faaliyetleri incelemektir. İlhanlı Devleti’ne kuruluş döneminden beri sorun teşkil eden Memlükler, Abaka Han’ın hükümdarlık dönemi boyunca da İlhanlılar ile çatışmaya devam etmişlerdir.

Abstract

The Ilkhanate was founded in 1256 when Möngke Khan tasked Hulagu Khan with the conquest of the Persian lands. While the founder of the state, Hulagu Khan, eliminated the Abbasid Caliphate following the Ismailis and clashed with hostile states, his eldest son, Abaqa Khan, accompanied him. Upon Hulagu Khan’s passing in 1265, Abaqa Khan assumed control and treated the subjects living across his realms equally, without discriminating based on their beliefs. In line with the state’s political strategy, Abaqa Khan maintained alliances with the Papacy and European states. However, he was compelled to continue the state of conflict with the Chagatai Khanate, the Golden Horde, and the Mamluk Sultanate. Abaqa Khan sought to eliminate the state of war with the Mamluks—which had emerged during his father's reign—and establish a peaceful environment. Ruling over a geography surrounded by a ring of fire, Abaqa Khan was well aware that resolving the issues with the Mamluk Sultanate, at the very least, would benefit his state. To this end, he dispatched numerous envoys to the Mamluk Sultan Baibars; however, when he failed to receive the expected responses, he was forced to mobilize his army for war. Abaqa Khan launched repeated raids against the Mamluk-controlled fortress of Bîr’e, exacted revenge for the Elbistan region where Baibars had staged an offensive, and confronted the Mamluks numerous times in the vicinity of Syria. Abaqa Khan's struggle against the Mamluks was not limited to the reign of Baibars; clashes also occurred during the reign of Qalawun, and this state of conflict persisted until Abaqa Khan's death. The primary objective of this study is to examine the activities carried out by Abaqa Khan against the Mamluk Sultanate from his accession to the throne until his death. The Mamluks, which had posed a problem for the Ilkhanate since its foundational period, continued to clash with the Ilkhanids throughout Abaqa Khan's reign.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Bingöl, R. (2026). İlhanlı Hükümdarı Abaka Han Dönemi Memlük Devleti İle İlişkiler. Mavi Atlas, Cilt: 14 Sayı: 2, 954–962. https://doi.org/10.18795/gumusmaviatlas.1941782

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (39)

  1. Aksarayî, K. M. (2000). Müsâmeretü’l-ahbâr (M. Öztürk, Çev.). Türk Tarih Kurumu Yayınları.
  2. Amitai-Preiss, R. (1995). Mongols and Mamluks. Cambridge University Press.
  3. Ayaz, F. Y. (2015). Memlükler (1250-1517). İSAM Yayınları.
  4. Aynî, B. (1987). İkdü’l-cümân fî târîhi ehli’z-zaman (Cilt 2) (M. M. Emin, Nşr.). el-Hey’etü’l-Mısriyyetü’l-Âmme li’l- Kitâb.
  5. Blessing, P. (2018). Moğol fethinden sonra Anadolu’nun yeniden inşası: Rum diyarında İslamî mimari (1240- 1330) (M. Özkılıç, Çev.). Koç Üniversitesi Yayınları.
  6. Cüveynî, A. A. M. (2013). Tarih-i cihan güşa (Cilt 2) (M. Öztürk, Çev.). Türk Tarih Kurumu Yayınları.
  7. De Guignes, J. (1925). Hunların, Türklerin, Moğolların ve daha sair Batı Tatarlarının tarih-i umûmîsi (Cilt 3) (H. Cahit, Çev.; E. Kılınç, Haz.). Tanin Matbaası.
  8. Ebu’l-Ferec, G. (1950). Ebu’l-Ferec tarihi (Ö. R. Doğrul, Çev.). Türk Tarih Kurumu Yayınları.
  9. el-Makrîzî, A. (1956). Kitâb es-sulûk li-ma΄rifet duvel el-mulûk (M. M. Ziyâde, Nşr.). Lecnetü't-Te’lif ve't-Terceme ve’n-Neşr.
  10. Galstyan, A. G. (2005). Ermeni kaynaklarına göre Moğollar: XIII-XIV. yüzyıllara ait eserlerden alıntılar (İ. Kamalov, Çev.). Yeditepe Yayınevi.
  11. Grigor, A. (1954). Moğol tarihi (H. D. Andreasyan, Çev.). Osman Yalçın Matbaası.
  12. Grousset, R. (1980). Bozkır imparatorluğu: Atilla, Cengiz Han, Timur (R. Uzmen, Çev.). Ötüken Yayınları.
  13. Gül, M. (2005). XIII. ve XIV. yüzyıllarda Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da Moğol hakimiyeti. Yeditepe Yayınevi.
  14. Haidar, M. M. (1895). Tarikh-i Rashidi. Sampson Low, Marston & Company.
  15. Huvar, S. M. (t.y.). et-Tavaifü’l-moguliyye fî Mısır. Münşeetü’l-Maârif.
  16. İbn Bîbî. (2000). el-Evâmirü’l-alâ’iyye fi’l-umûri’l-alâ’iyye (M. Öztürk, Çev.). Türk Tarih Kurumu Yayınları.
  17. İbn Şeddad. (1941). Baybars tarihi (Ş. Yaltkaya, Çev.). TTK Yayınları.
  18. İbnü’l-İbrî, E. F. (2011). Târîhu muhtasari’d-düvel (Ş. Yaltkaya, Çev.). Türk Tarih Kurumu Yayınları.
  19. Jackson, P. (2005). The Mongols and the West 1221-1410. Routledge.
  20. Kanat, C. (2000). Baybars zamanında Memlûk-İlhanlı münasebetleri (1260-1277). Tarih İncelemeleri Dergisi, 15(1), 31-45.
  21. Kaymaz, N. (1970). Pervâne Muînüddin Süleyman. Kaynak Yayınları.
  22. Kazvinî, H. M. (2018). Târih-i güzide (M. Öztürk, Çev.). Türk Tarih Kurumu Yayınları.
  23. Keleş, B. (2018). Sultan Baybars ve Abaka Han’ın Kayseri’ye gelişlerinin Türkiye Selçukluları bakımından değerlendirilmesi. The Journal of Academic Social Science Studies, 67, 327-337.
  24. Koca, S. (2009). Moğol istilasına karşı Sultan I. Alâeddîn Keykubâd’ın güvenlik politikası. Gazi Türklük Bilimi Araştırmaları Dergisi, 5, 187-216.
  25. Konukçu, E. (2006). Moğol noyanları Kayılar ve Sivas. İçinde İ. Yasak (Ed.), Selçuklular Döneminde Sivas Sempozyumu Bildirileri: 29 Eylül-01 Ekim 2005-Sivas (ss. 51-69). Sivas Valiliği Yayınları.
  26. Makdîsî, M. E. H. (2019). Mısır’daki İslâm devletleri ve Türk Memlüklerin faziletleri (R. Şeşen, Çev.). Yeditepe Yayınevi.
  27. Oktay, H. (2007). Ermeni kaynaklarında Türkler ve Moğollar. Selenge Yayınları.
  28. Parpucu, F. (2002). Hatıroğlu Şerefüd-din isyanı ve Sultan Baypars’ın Anadolu seferi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Niğde Üniversitesi.
  29. Reşîdüddîn Fazlullah. (2013). Câmiü’t-tevarih (İlhanlılar Kısmı) (İ. Aka, M. Ersan, & A. H. Khelejani, Çev.). Türk Tarih Kurumu Yayınları.
  30. Sağlam, A. (2018). Memlûk-İlhanlı diplomatik ilişkileri. Belleten, 82(293), 83-157.
  31. Sümer, F. (1988). Abaka Han. İçinde İslam Ansiklopedisi (Cilt 1, ss. 8). TDV Yayınları.
  32. Şeşen, R. (2009). Sultan Baybars ve devri (1260-1277). İSAR Yayınları.
  33. Tarih-i Âl-i Selçuk Selçukname. (1952). (F. N. Uzluk, Nşr.). Örnek Matbaası.
  34. Temir, A. (1952). Kırşehir’de bulunan 1272 tarihli Moğolca vakfiye. İçinde IV. Türk Tarih Kongresi: 10-14 Kasım 1948 - Ankara (ss. 283-289). Türk Tarih Kurumu Yayınları.
  35. Uyar, M. (2017). İlhanlı-Memlûk mücadelesinde bir kırılma noktası: Vâdî el-Hazindâr Savaşı. ICANAS, 14, 123-140.
  36. Vardan. (1937). Türk fütuhatı tarihi (H. D. Andreasyan, Çev.). Tarih Semineri Dergisi, (1), 154-244.
  37. Yazıcızâde Ali. (2009). Tevârîh-i Âl-i Selçuk (A. Bakır, Haz.). Çamlıca Basım Yayıncılık.
  38. Yuvalı, A. (2012). İlhanlı Devleti’nin kuruluşundan önce Anadolu Selçuklu Devleti’nin Altınorda karşısındaki statüsü. İçinde M. Öztürk (Ed.), Beşinci uluslararası Orta Doğu semineri (ss. 17-25). Fırat Üniversitesi Orta Doğu Araştırmaları Merkezi Yayınları.
  39. Yunini, E. K. M. (1954). Zeylu mir’ati’z-zaman. Dâiretü’l Maârifi’l-Osmaniyye.