Dergiler / Türkiyat Mecmuası / 2021 / Cilt: 31 - Sayı: 1

Ń (Ny) Sesinin Saha (Yakut) Türkçesindeki Kullanımı

Usage of Ń (Ny) Voice in Sakha (Yakut) Turkish

Sayfa
323–340
Yayın Tarihi
2021-06-23
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu ses dışında Saha Türkçesinde konuşmada kullanılan, sözlüklerde konuşmada kullanıldığı belirtilen /ý/ sesi de /ń/ sesi yerine kullanılabilmektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Saha (Yakut) Türkçesi Türkçenin uzak lehçelerinden bir tanesi olarak değerlendirilmektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu lehçe bünyesindeki eski dil unsurlarını büyük oranda korumaktadır. /ń/ sesi de Eski Türkçede bulunan ve günümüzde Saha (Yakut) Türkçesinin alfabesinde bulunan bir sestir.
💡
Sonuç & Katkı:Bu ses dışında Saha Türkçesinde konuşmada kullanılan, sözlüklerde konuşmada kullanıldığı belirtilen /ý/ sesi de /ń/ sesi yerine kullanılabilmektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Saha (Yakut) Türkçesi · /ń/ sesi · Eski Türkçe

Özet

Saha (Yakut) Türkçesi Türkçenin uzak lehçelerinden bir tanesi olarak değerlendirilmektedir. Bu lehçe bünyesindeki eski dil unsurlarını büyük oranda korumaktadır. /ń/ sesi de Eski Türkçede bulunan ve günümüzde Saha (Yakut) Türkçesinin alfabesinde bulunan bir sestir. Bu ses Saha (Yakut) Türkçesinin kelimelerinde, kelime başında bulunmaz. Yalnızca kelime içinde ve sonunda kullanılır. Bu sesin genel durumuna bakıldığında alıntı kelimelerde, yansımalar ve yansımalardan türeyen isim ve fiillerde, yer ve kişi adlarında kelime başında kullanımına rastlamak mümkündür. Eski Türkçe bu sesi bulundurduğu ifade edilen kelimelerde kullanılan /ń/ sesi dikkate alındığında, sesin Saha (Yakut) Türkçesinde /y/ sesi ile karşılandığı görülmektedir. Eski Türkçe /ń/ sesini bulunduran kelimeler dikkate alındığında Dolgancanın bu sesi daha fazla koruduğu görülmektedir. Bunun dışında /ń/ sesinin Saha Türkçesi için farklı kullanım yerleri bulunmaktadır. Zaman zaman bu sesin farklı seslerle (/n/, /c/, /y/) birbiri yerine kullanıldığı da görülmektedir. Bu ses dışında Saha Türkçesinde konuşmada kullanılan, sözlüklerde konuşmada kullanıldığı belirtilen /ý/ sesi de /ń/ sesi yerine kullanılabilmektedir.

Abstract

Saha (Yakut) Turkish is considered as one of the distant dialects of Turkish. This dialect preserves the old language elements within its body to a large extent. The /ń/ sound is also a sound that is found in Old Turkish and is in the alphabet of Sakha (Yakut) Turkish today. This sound is not found at the beginning of the word, in Sakha (Yakut) Turkish words. It is used only in the word and at the end. Considering the general condition of this sound, it is possible to see its use at the beginning of the word in the words borrowed, in nouns and verbs derived from reflections, and in the names of places and people. Considering the /ń/ sound used in the words that have this sound in Old Turkish, it is seen that the sound is met with the /y/ sound in Saha (Yakut) Turkish. Considering the words containing the Old Turkish /ń/ sound, it is seen that Dolgan has more preserved this sound. Apart from that, the /ń/ sound has different uses for Sakha Turkish. Sometimes it is seen that this sound is used interchangeably with different sounds (/n/, /c/, /y/). Apart from this sound, the /ý/ sound, which is used in speech in Saha Turkish and stated to be used in speech in dictionaries, can also be used instead of the /ń/ sound.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

SAĞLAM, M. S. (2021). Ń (Ny) Sesinin Saha (Yakut) Türkçesindeki Kullanımı. Türkiyat Mecmuası, Cilt: 31 - Sayı: 1, 323–340. https://ajindex.com/articles/213957

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (24)

  1. Ağca, Ferruh. Eski Uygur Türkçesiyle Yazılmış Eserlerin Ses ve Şekil Özelliklerine Göre Tarihlendirilmesi, Hacettepe Üniversitesi Basılmamış Doktora Tezi, 2006.
  2. Anderson, Gregory DS. “Historical Aspect of Yakut (Saxa) Phonology”, Turkıc Languages 2 (2), 1-32. London-New York: Routledge, 1998.
  3. Ceylan, Emine. Çuvaşça Çok Zamanlı Ses Bilgisi, Ankara: TDK Yayınları, 1997.
  4. Choi, Han-Woo. Türkçe, Korece, Moğolca ve Mançu-Tunguzcanın Karşılaştırmalı Ses ve Biçim Bilgisi. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 2019.
  5. Çolak, Doğan. Saha (Yakut) Türklerinin Kııs Debeliye Destanı Üzerine Bir Gramer İncelemesi, Ankara:
  6. Gazi Üniversitesi, Doktora Tezi, 2019.
  7. Dyaçkovskiy, H. D. Zvukovoy Stroy Yakutskogo Yazıka II- Konsonantizm. Yakutsk: Yakutskoye Knijnoye İzdatelstvo, 1977.
  8. Emre, Ahmet Cevat. Türk Lehçelerinin Mukayeseli Grameri (İlk Deneme) Birinci Kitap: Fonetik. İstanbul: Burhaneddin Erenler Matbaası, 1949.
  9. Eraslan, Kemal. Eski Uygur Türkçesi Grameri. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 2012.
  10. Erdal, Marcel. A Grammar of Old Turkic. Leiden – Boston – Köln: Brill, 2004.
  11. Erdal, Marcel. “Eski Türk Yazısı Yazmaları ve Gramer Özellikleri” Eski Türkçeden Çağdaş Uygurcaya-Mirsultan Osman’ın Doğumunun 85. Yılına Armağan, (ed.: Aysima Mirsultan, Mihriban Tursun Aydın, Erhan Aydın), s.119-131. Konya: Kömen Yayınları, 2014.
  12. Gabain, Annemarie von. Eski Türkçenin Grameri (Çev. Mehmet Akalın), Ankara: TDK Yay., 1988.
  13. Gül, Hayriye. Eski Uygur Türkçesinde Ağızlar, Ankara:
  14. Gazi Üniversitesi, Yüksek Lisans Tezi, 2011.
  15. Haritonov, Luka Nikiforoviç. Sovremennıy Yakutskiy Yazık, Fonetika i Morfologiya, Yakutsk: Gosizdat YASSR, 1947.
  16. Ilgın, Ali. “Tofa (Karagas) Türkleri Ve Dilleri Üzerine”, Tehlikedeki Diller Dergisi, TDD/JofEL 2012 Kış /Winter. s. 103-112, 2012.
  17. İshakov, F.G.; Palmbah, A.A., Grammatika Tuvinskogo Yazıka – Fonetika i Morfologiya, İzdatelstvo Vostoçnoy Literaturı, Moskva, 1961. Károly, Laszlo. Deverbal Nominals in Yakut. Wiesbaden: Harrossowits Verlag, 2013.
  18. Kaluzynskı, Stanislaw. Iacutıca, Warszawa: Wydawnictwo Akademickie Dialog, 1995.
  19. Kirişçioğlu, Mehmet Fatih. Saha (Yakut) Türkçesi Grameri, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 1999.
  20. Kruger, John R. Yakut Manual, Bloomington: Indiana University Publications, 1962.
  21. Li, Yong Song. A Study of Dolgan, Korea: Seul National University Press, 2011.
  22. Ölmez, Mehmet. “Halaçlar ve Halaçça”, Çağdaş Türk Dili, Sayı: 84, Şubat, s. 15-22, 1995.
  23. Pekarskiy, Eduard Karloviç. Yakut Dili Sözlüğü (A-M), İstanbul: Ebuzziya Matbaası, 1945.
  24. Pekarskiy, E