Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightElde edilen erozyon duyarlılık haritasına göre havzada çok düşük (%7), düşük (%28), orta (%28), yüksek (%29) ve çok yüksek (%8) erozyona duyarlı alanlar tespit edilmiştir.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Toprak erozyonu; tarımsal üretim, arazi verimliliği ve su kalitesi üzerinde önemli etkileri olan küresel ölçekte bir çevre sorunudur ve büyük ölçüde doğal faktörler ile insan faaliyetlerinin ortak etkisi altında gerçekleşmektedir. Bu nedenle erozyona uğrayan sahaların mekânsal dağılımını belirlemek ve gerekli önlemleri almak büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmanın amacı Sivas il sınırları içerisinde yer alan Çaltı Çayı Havzası’ndaki toprak erozyonu duyarlılığının mekânsal dağılımını Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ile entegre edilmiş Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) yöntemi kullanarak ortaya konulmasıdır. Bu kapsamda çalışmada eğim, yükselti, yağış, litoloji, toprak, arazi kullanımı, arazi kullanım kabiliyeti (AKK), normalize edilmiş fark bitki örtüsü indeksi (NDVI), drenaj yoğunluğu ve drenaj sıklığı olmak üzere toplam 10 parametre değerlendirilmiştir. Ardından AHP yöntemi ile parametrelerin ağırlıkları belirlenmiştir. Sonuçlara göre eğim (%21,8) en etkili parametre olurken, bunu yağış (%15,5), arazi kullanımı (%13,4) ve NDVI (%10,8) izlemiştir. Analiz sonucunda, havzanın toprak erozyonu duyarlılığı çok düşük, düşük, orta, yüksek ve çok yüksek olmak üzere beş sınıfa ayrılmıştır. Elde edilen erozyon duyarlılık haritasına göre havzada çok düşük (%7), düşük (%28), orta (%28), yüksek (%29) ve çok yüksek (%8) erozyona duyarlı alanlar tespit edilmiştir. Sonuç olarak havzanın %65’i orta ile yüksek ve çok yüksek erozyon duyarlılığına sahiptir. Özellikle yüksek eğimli, bitki örtüsünden yoksun, litolojik olarak daha az dirençli ve mera olarak kullanılan alanlarda erozyon duyarlılığının yüksek olduğu tespit edilmiştir. Modelin doğruluk analizi sonucunda elde edilen AUC=0,823 değeri (Area Under the Curve), yöntemin yüksek tahmin başarısına sahip olduğunu göstermektedir. Bu sonuçlar, havzada erozyonla mücadele kapsamında öncelikli müdahale alanlarının belirlenmesine katkı sağlayarak sürdürülebilir arazi yönetimi açısından önemli bir bilimsel temel sunmaktadır.
Abstract
Soil erosion is a global environmental problem that has significant impacts on agricultural production, land productivity, and water quality, and it occurs largely under the combined influence of natural factors and human activities. Therefore, identifying the spatial distribution of erosion areas and implementing necessary mitigation measures is of great importance. The aim of this study is to determine the spatial distribution of soil erosion susceptibility in the Çaltı River Basin, located within the administrative boundaries of Sivas Province, by using the Analytic Hierarchy Process (AHP) integrated with Geographic Information Systems (GIS). Within this scope, a total of ten parameters, slope, elevation, precipitation, lithology, soil, land use, land capability classification, NDVI, drainage density, and drainage frequency were evaluated. Subsequently, the weights of these parameters were determined using the AHP method. According to the results, slope (21.8%) was identified as the most influential parameter, followed by precipitation (15.5%), land use (13.4%), and NDVI (10.8%). Based on the analysis, soil erosion susceptibility in the basin was classified into five categories: very low, low, moderate, high, and very high. The resulting erosion susceptibility map indicates that 7% of the basin is classified as very low, 28% as low, 28% as moderate, 29% as high, and 8% as very high. Overall, 65% of the basin falls within the moderate-to-high and very-high erosion-susceptibility classes. High susceptibility was particularly observed in areas characterized by steep slopes, lack of vegetation cover, less resistant lithological formations, and rangeland use. The model's accuracy assessment yielded an AUC of 0.823 (Area Under the Curve), indicating strong predictive performance. These findings provide a significant scientific basis for identifying priority intervention areas in erosion control efforts and contribute to sustainable land management in the basin.