Dergiler / Mavi Atlas / 2026 / Cilt: 14 Sayı: 2

Martin Heidegger’in Varlık Ve Oluş Esaslı Kosmologia Anlayışının Yalçın Koç’un “Nazariyat”ı Bağlamında Eleştirisi

A Critique of Martin Heidegger’s Cosmological Understanding Based on Being and Becoming in the Context of Yalçın Koç’s “Theoria”

Oğuzhan Ateş(Giresun Üniversitesi İlahiyat Fakültesi)0009-0009-6124-925X
Sayfa
680–697
Yayın Tarihi
2026-10-31
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Anahtar Kelimeler: Felsefe, Heidegger, Yalçın Koç, Varlık, Nazariyat.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Heidegger, Varlık’ı “Dasein”in “dünya”sında, “içkin-düşkün” dikotomisi bağlamında “dil”de “açma”ya çalışan bir filozoftur.
📊
Temel Bulgular & Veri:Çalışmanın amacı, özelde Heidegger genelde de Batı fikriyatına mahsus “dünya tasavvurunun” imkân ve sınırlılıklarının Koç’un “nazariyat”ı bakımından bir değerlendirmesini yapmaktır.
💡
Sonuç & Katkı:Anahtar Kelimeler: Felsefe, Heidegger, Yalçın Koç, Varlık, Nazariyat.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Felsefe · Heidegger · Yalçın Koç

Özet

Heidegger, Varlık’ı “Dasein”in “dünya”sında, “içkin-düşkün” dikotomisi bağlamında “dil”de “açma”ya çalışan bir filozoftur. Yalçın Koç, Vücud’u “psukhe”nin “doğuşla gelen sûreti”nde aşkın-düşkün ayrımına dayalı olarak “dil arkhitektoniki” esaslı “sûret nazariyatı” bakımından “seyretme”ye çalışan bir nazariyatçıdır. Çalışmamızda, Heidegger’in “Varlık ve oluş” temelli “kosmologia” bağlamında inşa ettiği “dil arkhitektoniki” hakkında Koç’un “nazariyat” temelli “dil arkhitektonik”ine dayalı bir eleştiri yapılacaktır. Çalışmanın amacı, özelde Heidegger genelde de Batı fikriyatına mahsus “dünya tasavvurunun” imkân ve sınırlılıklarının Koç’un “nazariyat”ı bakımından bir değerlendirmesini yapmaktır. Araştırmada, literatür taraması, felsefî metin analizi ve gerekçelendirme yöntemi kullanılmıştır. Yapılan değerlendirmeler ışığında Heidegger’in Batı fikriyatı dâhilinde yapmaya çalıştığı şeyin, insan varoluşuna rasyonel açıdan öz temin etme çabasının beyhudeliğini göstermek olduğu söylenebilir. Koç söz konusu çabanın istikametini doğru bulmakla birlikte, tesis edildiği zemin itibarıyla bunun mümkün olmadığını “nazariyat” esasında izah etmeye çalışır. Koç açısından Heidegger, ait olduğu “kosmo-gonia” ve tabi olduğu “dil” dolayısıyla “önerme olarak dil”in manzarası dışına çıkamamıştır. “Önerme olarak dil”in manzarasında ise, ne insanın “asl”ı ne de onun “öz”ü mevcuttur. Bu bağlamda, teşkil edilen dünyanın ne “asl”ın hakikat olarak ne de “öz”ün “aslî kimlik” olarak açıldığı “mekân” olma imkânı bulunmamaktadır. Koç “psukhe”nin bir “sûret” olarak kendisinde “asl”en açılabileceği yeni bir “dil arkhitektoniki” teklif etmektedir. Bu aynı zamanda yeni bir dünya inşasını da içerir. Koç’un bu çabasını bir “asıl” ve bir “öz” arayışı olarak görebiliriz. İçinde yaşadığımız dünyanın insana mahsus bir “asıl” ve “öz” yerine “fayda”, “haz” ve “işlevsellik” esasında inşa edilmesi onu yabancılaşmanın zemini haline getirmiştir. Çalışmamızla Varlık-varolan-varoluş kavram bağlamına sıkışmış asıl ve öz arayışlarına Vücut-mevcut-psukhe sûreti esasında yeni bir bağlamdan bakmayı teklif ettik. Bunun “asıl”sızlıkla malul dünya tasavvurlarına yönelik eleştirilere bir katkı olacağını düşünüyoruz. Anahtar Kelimeler: Felsefe, Heidegger, Yalçın Koç, Varlık, Nazariyat.

Abstract

Heidegger is a philosopher who attempts to "unfold" Being in the "world" of "Dasein," within the context of the "immanent-dependent" dichotomy, through "language." Yalçın Koç is a theorist who attempts to "observe" the Body in the "innate form" of the "psyche," based on the transcendent-dependent distinction, from the perspective of a "theory of form" rooted in "language architecture." In this study, a critique of Heidegger's "language architecture," constructed within the context of "cosmology" based on "Being and Becoming," will be presented based on Koç's "theory"-based "language architecture." The aim of the study is to evaluate the possibilities and limitations of the "world conception" specific to Heidegger in particular, and to Western thought in general, from the perspective of Koç's "theory." The research utilized a literature review, philosophical text analysis, and justification method. Based on these evaluations, it can be said that Heidegger's attempt within Western thought was to demonstrate the futility of the effort to rationally secure the essence of human existence. While Koç finds the direction of this effort correct, he tries to explain, on a theoretical basis, that this is impossible given the ground on which it is established. From Koç's perspective, Heidegger, due to his belonging to the "cosmogony" and the "language" to which he is subject, could not transcend the landscape of "language as proposition." Within the landscape of "language as proposition," neither the "essence" nor the "true nature" of man exists. In this context, the constituted world has no possibility of being a "space" where either the "essence" unfolds as truth or the "true identity" as a "form." Koç proposes a new "language architecture" in which the "psyche," as a "form," can unfold in its "essence." This also involves the construction of a new world. We can view Koç's endeavor as a search for "essence" and "trueness." The fact that the world we live in is constructed on the basis of "utility," "pleasure," and "functionality" instead of a human-specific "essence" and "trueness" has made it a breeding ground for alienation. In our work, we proposed a new perspective on the search for essence and trueness, confined within the conceptual framework of Being-existence-being, from the perspective of Body-present-psyche. We believe this will contribute to critiques of worldviews afflicted with a lack of "essence."

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Ateş, O. (2026). Martin Heidegger’in Varlık Ve Oluş Esaslı Kosmologia Anlayışının Yalçın Koç’un “Nazariyat”ı Bağlamında Eleştirisi. Mavi Atlas, Cilt: 14 Sayı: 2, 680–697. https://doi.org/10.18795/gumusmaviatlas.1941648

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (30)

  1. Akarsu, B. (1984). Felsefe terimleri sözlüğü. Savaş Yayınları.
  2. Allemann, P. (1994). Heidegger üzerine iki yazı (D. Özlem, Çev.). Gündoğan Yayınları.
  3. Çüçen, A. K. (2018). Martin Heidegger: Varlık ve zaman. Sentez Yayınları.
  4. Demirhan, A. (Ed.). (2004). Heidegger ve din. Gelenek Yayınları.
  5. Erdem, H. H. (2014). Karl Jaspers felsefesine giriş. Bilge Kültür Sanat Yayınları.
  6. Gözel, Ö. (2024). Heidegger, dünya ve ötesi. Teklif Dergisi, (16), 150-160.
  7. Heidegger, M. (1989). Beiträge zur philosophie (Vom Ereignis) (F.-W. von Herrmann, Ed.; Gesamtausgabe, Bd. 65). Vittorio Klostermann.
  8. Heidegger, M. (1995). The fundamental concepts of metaphysics (W. McNeill & N. Walker, Trans.). Indiana University Press.
  9. Heidegger, M. (1997). Sanatın doğuşu ve düşüncenin yolu. Patikalar (L. Baydar & H. Ü. Nalbantoğlu, Çev.). İmge Kitabevi.
  10. Heidegger, M. (1999). Contributions to philosophy (From enowning) (P. Emad & K. Maly, Trans.). Indiana University Press.
  11. Heidegger, M. (2004). Son tanrı. A. Demirhan (Ed./Çev.), Heidegger ve din içinde (ss. 50-68). Gelenek Yayınları.
  12. Heidegger, M. (2011). Sanat eserinin kökeni (F. Tepebaşılı, Çev.). De Ki Basın Yayım.
  13. Heidegger, M. (2013). Düşünmek ne demektir (R. Şentürk, Çev.). Paradigma Yayınları.
  14. Heidegger, M. (2015). Teknik ve dönüş & Özdeşlik ve ayrım (N. Aça, Çev.). Pharmakon Yayınevi.
  15. Heidegger, M. (2018). Varlık ve zaman (K. Ökten, Çev.). Alfa Yayınları.
  16. Heidegger, M. (2020). Hümanizm üzerine (Y. Örnek, Çev.). Türkiye Felsefe Kurumu Yayınları.
  17. Heidegger, M. (2022). Kendileyiş (M. Toprak & Ö. F. Peksöz, Çev.). Dergâh Yayınları.
  18. Kaufmann, W. (2009). İnsanı anlamak II (A. Yardımlı, Çev.). İdea Yayınları.
  19. Koç, Y. (2008). Theologianın esasları. Cedit Neşriyat.
  20. Koç, Y. (2009). Theographia’nın esasları. Cedit Neşriyat.
  21. Koç, Y. (2010). Theogonianın esasları. Cedit Neşriyat.
  22. Koç, Y. (2011). Nazari musikinin esasları. E Yayınları.
  23. Koç, Y. (2017). Zihin ve nazariyat. Cedit Neşriyat
  24. Koç, Y. (2022). Anadolu mayası. Cedit Neşriyat.
  25. Koç, Y. (2023). Fenomenoloji ve nazariyat. Cedit Neşriyat.
  26. Koç, Y. (2024a). Akıl ve nazariyat. Cedit Neşriyat.
  27. Koç, Y. (2024b). Evren theographiasının esasları. Cedit Neşriyat.
  28. Ortega y Gasset, J. (1995). İnsan ve herkes (N. G. Işık, Çev.). Metis Yayınları.
  29. Solomon, R. C. (2020). Akılcılıktan varoluşçuluğa (R. Kuldaşlı, Çev.). Türkiye İş Bankası Yayınları.
  30. Ülken, H. Z. (2014). Varlık ve oluş. Doğu Batı Yayınları.