Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightYılankale, doğa-insan ilişkisini merkeze alan kurgusuyla çocuk edebiyatında ekolojik duyarlılık geliştirme açısından öne çıkan eserlerden biri olarak değerlendirilebilir.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Günümüzde gezegenimiz büyük bir iklim kriziyle karşı karşıya kalmış durumdadır. Bu süreçte, insan faaliyetlerinin jeolojik süreçleri şekillendirdiği Antroposen adı verilen yeni bir çağa girilmiş olmasının etkisi göz ardı edilemez. Paul Crutzen’in tanımladığı Antroposen döneminin insan merkezci yaklaşımlarına karşılık James Lovelock’un Gaia hipotezi, Arne Naess’in derin ekoloji felsefesi gibi ekosentrik yaklaşımlar iklim krizinin emarelerini doğru okumakta önem kazanmaktadır. Miyase Sertbarut’un Yılankale adlı romanını ekoeleştirel düşünce çerçevesinde inceleyen bu çalışma, eserin çocuklara ekolojik duyarlılık kazandırmadaki rolünü analiz etmeyi amaçlamaktadır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden tarama modeli kullanılmış, doküman incelemesi tekniğiyle veriler toplanmış ve verilerin yorumlanmasında içerik analizi benimsenmiştir. Şahmeran efsanesinden hareketle kurgulanmış roman, geleneksel ekolojik bilgiyi çağdaş çevre sorunlarıyla buluşturarak çocuk okurda kapsamlı bir ekolojik farkındalık oluşturmayı da hedeflemiştir. Antroposen çağının insan merkezci yaklaşımını sistematik olarak eleştiren roman, “Dünyanın bir canlı olduğu, her birimizin de bu canlının hücreleri olduğu” analojisiyle Gaia hipotezini yansıtan bütüncül ekolojik bakış açısını benimser. Roman, çok türlü düşünce yaklaşımını çocuk edebiyatıyla bütünleştirir, yılanların kendi görüş açılarından anlatılan bölümler vasıtasıyla türler arası empati gelişimini destekler. Çevresel adalet kavramını da tarihsel bakış açısıyla ele alır; Şahmeran’ın öldürülmesi olayının günümüze uzanan sonuçlarıyla çevresel zararların nesiller arası aktarımını somutlaştırır. Geleneksel ekolojik bilgiyi modern çevre eğitimiyle harmanlayan yazar, Mahir karakteri üzerinden bilimsel düşünce ve eleştirel yaklaşımı teşvik etmektedir. Yılankale, doğa-insan ilişkisini merkeze alan kurgusuyla çocuk edebiyatında ekolojik duyarlılık geliştirme açısından öne çıkan eserlerden biri olarak değerlendirilebilir.
Abstract
Today, our planet is facing a major climate crisis. In this process, the impact of entering a new epoch called the Anthropocene, defined by the fact that human activities shape geological processes, cannot be ignored. In contrast to the anthropocentric implications of the Anthropocene as defined by Paul Crutzen, ecocentric approaches such as James Lovelock’s Gaia hypothesis, Arne Naess’s deep ecology philosophy, and multi-species thinking have gained importance in accurately interpreting the signs of the climate crisis. This study, which examines Miyase Sertbarut’s novel Yılankale within the framework of ecocritical thought, aims to analyze the role of the work in fostering ecological awareness among children. The research employs the survey model, one of the qualitative research methods; data were collected through document analysis, and content analysis was adopted for data interpretation. The novel, constructed on the basis of the legend of Şahmeran, seeks to create a comprehensive ecological awareness in young readers by bringing traditional ecological knowledge together with contemporary environmental issues. Systematically criticizing the anthropocentric perspective of the Anthropocene, the novel embraces a holistic ecological viewpoint that reflects the Gaia hypothesis through the analogy that “the Earth is a living organism, and each of us is a cell of this organism.” The novel integrates multi-species thinking with children’s literature and supports the development of interspecies empathy through sections narrated from the perspectives of snakes. It also addresses the concept of environmental justice from a historical perspective; by linking the killing of Şahmeran to its consequences extending into the present, it concretizes the intergenerational transmission of environmental damage. By blending traditional ecological knowledge with modern environmental education, the author encourages scientific thinking and a critical approach through the character of Mahir. Yılankale can be regarded as one of the prominent works in children's literature in terms of fostering ecological awareness, with its narrative centered on the human–nature relationship.