Dergiler / Mavi Atlas / 2026 / Cilt: 14 Sayı: 2

Babürlüler Devri Minyatür Sanatında Yapay Işık Unsurlarının Yer Aldığı Gece Sahneleri: İran Geleneğinden Avrupa Etkileşimine Kronolojik Bir İnceleme

Night Scenes Featuring Artificial Light Elements in Mughal Miniature Painting: A Chronological Study from the Persian Tradition to European Influence

Büşra Buladı(ISTANBUL MEDENIYET UNIVERSITY)0000-0002-1905-7598
Caner Şahin(ERCİYES ÜNİVERSİTESİ)0000-0001-8405-2067
Sayfa
504–529
Yayın Tarihi
2026-10-31
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çalışma, Babürlüler minyatür sanatında geleneksel yöntemlerin yanında, seçici ve dönüştürücü bir görsel etkileşim olarak karşımıza çıkan Avrupa etkisini de ışık öğeleri üzerinden değerlendirmektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Babürlüler minyatür sanatı, 16. yüzyıl ortalarından itibaren Kuzey Hindistan’da saray himayesinde gelişen ve İran coğrafyasının resim geleneği üzerine inşa edilen özgün bir görsel kültür alanıdır. 19.yüzyılın ortalarına kadar devam eden bu sanat yalnızca Timurlu-Safevî mirasının devamı olarak değil, aynı zamanda Avrupa görsel kültürüyle kurulan temasın etkileri çerçevesinde değerlendirilmesi gereken bir dönemdir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Özellikle 1580’lerden itibaren Portekizli misyonerler aracılığıyla tanışılan Avrupa gravürlerinin ve 17. yüzyılın başından itibaren büyüyerek 19. yüzyılın ortasında imparatorluğun sonunu getiren İngiliz Doğu Hindistan Şirketi (EIC)’nin Babürlü minyatür sanatı ve sanatçıları üzerindeki etkileri konu üzerinden ele alınmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Çalışma, Babürlüler minyatür sanatında geleneksel yöntemlerin yanında, seçici ve dönüştürücü bir görsel etkileşim olarak karşımıza çıkan Avrupa etkisini de ışık öğeleri üzerinden değerlendirmektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Babürlüler · Babürlü minyatür sanatı · yapay ışık

Özet

Babürlüler minyatür sanatı, 16. yüzyıl ortalarından itibaren Kuzey Hindistan’da saray himayesinde gelişen ve İran coğrafyasının resim geleneği üzerine inşa edilen özgün bir görsel kültür alanıdır. 19.yüzyılın ortalarına kadar devam eden bu sanat yalnızca Timurlu-Safevî mirasının devamı olarak değil, aynı zamanda Avrupa görsel kültürüyle kurulan temasın etkileri çerçevesinde değerlendirilmesi gereken bir dönemdir. Bu çalışma, Babürlü minyatür sanatında gece temalı ve yapay ışık unsuru içeren sahneleri kronolojik bir süreç içerisinde inceleyerek sahnelerdeki ışık kullanımı üzerinden analiz etmeyi amaçlamaktadır. Özellikle 1580’lerden itibaren Portekizli misyonerler aracılığıyla tanışılan Avrupa gravürlerinin ve 17. yüzyılın başından itibaren büyüyerek 19. yüzyılın ortasında imparatorluğun sonunu getiren İngiliz Doğu Hindistan Şirketi (EIC)’nin Babürlü minyatür sanatı ve sanatçıları üzerindeki etkileri konu üzerinden ele alınmaktadır. Babürlüler minyatür sanatının erken dönemine ait yapay ışık öğeleri barındıran örnekler incelendiğinde ışık unsurunun eşit dağılımlı ve gölgesiz aydınlatma anlayışına dayalı olduğu görülmektedir. Bu durumun ileriki dönemlerde farklı etmenler ile hem mantık hem teknik hem de tematik açıdan değişikliklere uğrayarak 17. yüzyılda tekil ışık kaynaklı kompozisyonlara ve 18. yüzyılda havai fişek, meşale ve mum ışığı etrafında şekillenen dramatik gece sahnelerine evrildiği, örnekler ile gösterilmektedir. Çalışma, Babürlüler minyatür sanatında geleneksel yöntemlerin yanında, seçici ve dönüştürücü bir görsel etkileşim olarak karşımıza çıkan Avrupa etkisini de ışık öğeleri üzerinden değerlendirmektedir.

Abstract

Mughal miniature art is a unique field of visual culture that developed under the auspices of the palace in Northern India from the mid-16th century and was built on the painting tradition of the Iranian geography. This art, which continued until the mid-19th century, is a period that should be evaluated not only as a continuation of the Timurid-Safevîd heritage, but also within the framework of the effects of contact with European visual culture. This study aims to examine night-themed scenes containing artificial light elements in Mughal miniature art in a chronological process and analyze these scenes through the use of light. In particular, the effects of European engravings, which were introduced through Portuguese missionaries starting from the 1580s, and the British East India Company (EIC), which grew from the beginning of the 17th century and brought the end of the empire in the middle of the 19th century, on Mughal miniature art and artists are discussed. When the examples containing artificial light elements from the early period of Mughal miniature art are examined, it is seen that the light element is based on the concept of evenly distributed and shadowless illumination. Examples show that this situation evolved into singular light-based compositions in the 17th century and dramatic night scenes shaped around fireworks, torches and candlelight in the 18th century, by changing both logically, technically and thematically due to different factors in the following periods. The study evaluates the European influence, which appears as a selective and transformative visual interaction, in addition to the traditional methods in Mughal miniature art, through light elements.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Buladı, B., Şahin, C. (2026). Babürlüler Devri Minyatür Sanatında Yapay Işık Unsurlarının Yer Aldığı Gece Sahneleri: İran Geleneğinden Avrupa Etkileşimine Kronolojik Bir İnceleme. Mavi Atlas, Cilt: 14 Sayı: 2, 504–529. https://doi.org/10.18795/gumusmaviatlas.1941573

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (53)

  1. Akimushkin, O. F. (1996). The St. Petersburg Muraqqa: Album of Indian and Persian miniatures from the 16th through the 18th century and specimens of Persian calligraphy. Art Books International.
  2. Ali, A. M. (1998). The Mughal Empire and its successors. In C. Adle, I. Habib, & M. K. Baipakov (Eds.), History of civilizations of Central Asia: Development in contrast, from the sixteenth to the mid-nineteenth century (Vol. 5, pp. 299–323). UNESCO Publishing.
  3. Allâmî, E. F. (1997). The Âîn-i Akbarî (H. Blochmann, Trans.). Low Price Publications.
  4. Anonim. (1720). Lamba tutan kadın [Minyatür]. Royal Collection Trust. https://www.rct.uk/collection/1005068-g
  5. Anonim. (1734). Gece geyik avı [Minyatür]. Freer Gallery of Art, Washington, D.C.
  6. Anonim. (1754). Geceleyin kara antilop avlayan Bhil kabilesi [Minyatür]. Sotheby’s Arşivi. https://www.sothebys.com/en/auctions/ecatalogue/2014/art-imperial-india-l14502/lot.201.html?locale=en
  7. Anonim. (1760). Diwali kutlayan saraylı kadınlar [Minyatür]. The Cleveland Museum of Art, Andrew R. and Martha Holden Jennings Fund. https://www.clevelandart.org/art/1971.82
  8. Archer, M. (1992). Company paintings: Indian paintings of the British period. Victoria and Albert Museum.
  9. Babürname. (1589). Babür Şah sarhoş bir hâlde kampa dönüyor [Minyatür]. Arthur M. Sackler Gallery. https://thegreatgodpanisdead.substack.com/p/babur-conqueror-of-india-and-party
  10. Bahman, R. O. (2016). XVII–XVIII. yüzyıl İran resim sanatında Batı etkileri (Tez No. 435106) [Doktora tezi, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
  11. Bailey, G. A. (1998). The Jesuits and the Grand Mogul: Renaissance art at the Imperial Court of India, 1580–1630 (Vol. 2). Freer Gallery of Art.
  12. Bailey, G. A. (1999). Art on the Jesuit missions in Asia and Latin America, 1542–1773. University of Toronto Press.
  13. Beach, M. C. (1981). The imperial image: Paintings for the Mughal court. Freer Gallery of Art.
  14. Bhowmik, R. (2023). Company painting as hybrid style: On Europeanism in Indian art. In B. Mersmann & H. Ohls (Eds.), Okzidentalismen: Projektionen und Reflexionen des Westens in Kunst, Ästhetik und Kultur (pp. 149–166). Transcript Verlag. [suspicious link removed]
  15. Bilen, E. (2024). Bâbürlüler ve Batı dünyası arasındaki etkileşimin tasvir sanatına yansıması (Tez No. 901778) [Doktora tezi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
  16. Dimand, M. S. (1953). Mughal painting under Akbar the Great. The Metropolitan Museum of Art Bulletin, 12(2), 46–51.
  17. Ekbername. (1590). Ekber’in meşale ışığında av hayvanlarını denetlemesi [Minyatür]. Victoria ve Albert Müzesi. https://collections.vam.ac.uk/item/O9550/akbar-painting-lal/
  18. Faruqui, M. D. (2012). The princes of the Mughal Empire, 1504–1719. Cambridge University Press.
  19. Gonzalez, V. (2015). Aesthetic hybridity in Mughal painting, 1526–1658. Ashgate.
  20. Guy, J., & Britschgi, J. (2011). Wonder of the age: Master painters of India, 1100–1900. The Metropolitan Museum of Art.
  21. Gülistan. (1645). Sarhoş bir hâldeki Hemedan kadısı [Minyatür]. Freer Gallery of Art. https://asia.si.edu/explore- art-culture/collections/search/edanmdm:fsg_F1998.5.74/
  22. Hamzaname. (1557). Mâhmelek Hatun geceleyin İslam ordusunun ordugâhına gelir, Sultan Ferruhzâd’ı görür ve ona âşık olur [Minyatür]. Metropolitan Müzesi.
  23. Kapoor, R. C. (2019). On two seventeenth century Persian paintings depicting comets or fireballs: A correction. Journal of Astronomical History and Heritage, 22(2), 273–293.
  24. Keshav Das. (1589). Yusuf rüyalarını anlatıyor [Minyatür]. Saint Louis Art Museum. https://www.slam.org/collection/objects/800/
  25. Kossak, S. (1997). Indian court painting: 16th–19th century. The Metropolitan Museum of Art.
  26. Landau, A. (2009). Farangi-sazi at Isfahan: The court painter Muhammad Zaman, the Armenians of New Julfa and Shah Sulayman (1666–1694) [Doctoral dissertation, University of Oxford].
  27. Leonard, K. (1979). The “Great Firm” theory of the decline of the Mughal Empire. Comparative Studies in Society and History, 21(2), 151–167.
  28. Losty, J. P., & Roy, M. (2012). Mughal India: Art, culture and empire. British Library.
  29. Maclagan, E. (1932). The Jesuits and the Great Mogul. Burns, Oates & Washbourne.
  30. Markel, S., & Gude, T. B. (2010). India’s fabled city: The art of courtly Lucknow. Los Angeles County Museum of Art.
  31. Mīr Kalān Khān. (1734). Gece geyik (antilop) avı [Minyatür]. Institute of Oriental Studies, St. Petersburg. https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Mir_Kalan_Khan,_Hunting_Antelopes_at_Night._1734- 35,_Institute_of_Oriental_Studies,_St._Petersburg,_Russia.jpg
  32. Mīr Kalān Khān Okulu. (1780). Havai fişeklerle oynayan kadınlar [Minyatür]. Sotheby’s Arşivi. https://www.sothebys.com/en/auctions/ecatalogue/2014/art-imperial-india-l14502/lot.212.html
  33. Muhammad Zaman. (1664). Gece vakti bir toplantı [Minyatür]. MET Museum. https://www.metmuseum.org/art/collection/search/448460
  34. Padişahname. (1633). Şah Cihan’ın düğününde Dara Şukoh’a verdiği onur [Minyatür]. Royal Collection. https://www.baghehind.com/post/adorned-like-a-meadow-flowers-in-17th-century-mughal-albums
  35. Padişahname. (1635). Peygamber’in doğum günü (Mevlid) için gece kutlaması [Minyatür]. Freer Gallery of Art. https://www.bridgemanimages.com/en/bulaqi-son-of-hoshang
  36. Padişahname. (1656). Kandahar kuşatması [Minyatür]. Royal Collection Trust. https://www.rct.uk/collection/1005068-g
  37. Payag. (1649). Kandahar’ın kuşatılması [Minyatür]. Harvard Üniversitesi Sanat Müzeleri. https://archive.org/details/dli.ministry.25951/page/104/mode/1up
  38. Pencz, G. (1544). Yusuf rüyalarını anlatıyor [Gravür]. San Francisco Güzel Sanatlar Müzesi. https://nat.museum- digital.de/object/1856486
  39. Rice, Y. (2017). Workshop as network: A case study from Mughal South Asia. Artl@s Bulletin, 6(3), 50–65.
  40. Rice, Y. (2021). Painters, albums, and pandits: Agents of image reproduction in early modern South Asia. Ars Orientalis, 51, 27–64.
  41. Rice, Y. (2023). The brush of insight: Artists and agency at the Mughal court. Princeton University Press.
  42. Richards, J. F. (2021). Babür Türk İmparatorluğu: Tarih, kültür, teşkilat (Y. Tekin, Çev.). Selenge Yayınları.
  43. Sarkar, J. (1932). Fall of the Mughal Empire (Vol. 1). M. C. Sarkar & Sons.
  44. Sewak Ram. (1810). Gece düğün alayı [Minyatür]. Christie’s Arşivi. https://onlineonly.christies.com/s/arts- india/painting-marriage-procession-night-559/191835
  45. Seyller, J. (2002). The adventures of Hamza: Painting and storytelling in Mughal India. Freer Gallery of Art and Arthur M. Sackler Gallery.
  46. Seyller, J. (2011). Payag. Artibus Asiae. Supplementum, 48, 321–336. [suspicious link removed]
  47. Singh, K. (2017). Real birds in imagined gardens: Mughal painting between Persia and Europe. Getty Research Institute.
  48. Skelton, R. (1973). Indian miniatures from the Mughal and Rajput courts. Thames & Hudson.
  49. Şahname. (1535). Müzisyen Barbad bir ağacın içinde saklanıyor [Minyatür]. Khalili Koleksiyonu (MSS 1030). https://www.khalilicollections.org/collections/islamic-art/khalili-collection-islamic-art-mss-1030-folio-731/
  50. Truschke, A. (2017). Aurangzeb: The life and legacy of India’s most controversial king. Stanford University Press.
  51. Uzun, T., & Yılmaz, K. (2023). Babürlüler Devri (1526–1858) saray resim atölyesi ve Doğu Hindistan Şirketi resim etkinlikleri. Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi, (10), 870–893. https://doi.org/10.51531/korkutataturkiyat.1257928
  52. Welch, S. C. (1963). The art of Mughal India: Paintings and precious objects. Asia Society.
  53. Welch, S. C. (1985). India: Art and culture, 1300–1900. The Metropolitan Museum of Art.