Dergiler / Kilikya Felsefe Dergisi / 2026 / Sayı: 2

POLİTİK BİR ALAN OLARAK BOŞ ZAMAN

LEISURE AS A POLITICAL REALM

Aybüke Aşkar(ANKARA YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-9428-0634
Sayfa
209–226
Yayın Tarihi
2026-10-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Boş zamanın piyasa mantığından arındırılarak geri alınması, demokratik bir kamusallığın yeniden inşası için hayati bir öneme sahiptir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Günümüzde boş zamanın çalışma saatlerinin dışında kalan ve özel alanla sınırlı düşünülen dinlenme, eğlenme ve tüketme alanı olduğu genel kabul görmektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Politik olanın kurucu unsur olarak ele alınması gerektiği savıyla birlikte bu çalışmada, boş zaman tarihsel, kuramsal ve normatif bir çerçevede analiz edilerek, içeriğinin nasıl politik olarak yeniden tasarlanabileceği ve boş zamanın toplumsal direniş olarak neye karşılık gelebileceği tartışılmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Boş zamanın piyasa mantığından arındırılarak geri alınması, demokratik bir kamusallığın yeniden inşası için hayati bir öneme sahiptir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Boş Zaman · Özel Alan · Kamusal Alan

Özet

Günümüzde boş zamanın çalışma saatlerinin dışında kalan ve özel alanla sınırlı düşünülen dinlenme, eğlenme ve tüketme alanı olduğu genel kabul görmektedir. Bireysel tercihlerin ve serbest piyasa dinamiklerinin öne çıktığı bu kabulde boş zaman kavramı tüketimle ilgili eylemlere indirgenmektedir. Ancak bu çalışma boş zamanı söz konusu tüketim odaklı apolitik kavrayışın dışına çıkararak toplumsal iktidar ilişkilerinin, ideolojik mücadelelerin ve yurttaşlık pratiklerinin merkezine yerleştirmekte ve bu alanın zorunlu politik doğasına işaret etmektedir. Politik olanın kurucu unsur olarak ele alınması gerektiği savıyla birlikte bu çalışmada, boş zaman tarihsel, kuramsal ve normatif bir çerçevede analiz edilerek, içeriğinin nasıl politik olarak yeniden tasarlanabileceği ve boş zamanın toplumsal direniş olarak neye karşılık gelebileceği tartışılmaktadır. Tarihsel anlamda boş zaman ilk defa kamusal tartışma ve siyasete katılımın mutlak önkoşulu biçiminde karşımıza çıkar. Ancak modern döneme gelindiğinde kapitalizmin zorunluluk ve özgürlük alanları arasındaki sınırları bulanıklaştırdığı, boş zamanı metalaştırdığı ve denetim altına aldığı görülmektedir. Bu dönemde pasif tüketimle iç içe ele alınan boş zaman, bireyin kamusal bir aktör olma potansiyelini de sınırlandırmakta, politik alandan uzak bir mefhum olarak kabul edilmektedir. Ancak bu çalışma boş zamanın sadece bir "boş vakit" değil, bireysel ve kolektif eylemlerin zemini niteliğinde, zorunlu olarak politik bir içerik taşıdığını savunmaktadır. Boş zamanın piyasa mantığından arındırılarak geri alınması, demokratik bir kamusallığın yeniden inşası için hayati bir öneme sahiptir.

Abstract

Nowadays, it is generally accepted that leisure is an area of rest, fun, and consumption that stays outside of working hours and is limited to the private sphere. In this view, where individual choices and free market dynamics are important, the concept of leisure is reduced to activities about consumption. However, this study takes leisure out of this apolitical consumption view and puts it at the center of social power relations, ideological struggles, and citizenship practices. It points to the necessary political nature of this area. With the argument that the "political" should be handled as a founding element, this study analyzes leisure in a historical, theoretical, and normative framework. It discusses how its content can be redesigned politically and what leisure corresponds to as a social resistance. Historically, leisure appeared for the first time as an absolute prerequisite for public discussion and participation in politics. But in the modern period, we see that capitalism blurs the borders between the areas of necessity and freedom, and it commodifies and controls leisure. In this period, leisure—which is handled together with passive consumption—limits the potential of the individual to be a public actor and is accepted as a concept far from the political field. However, this study argues that leisure is not just "free time," but it has a necessarily political content as a ground for individual and collective actions. Taking back leisure by cleaning it from the market logic has a vital importance for the reconstruction of a democratic public sphere.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Aşkar, A. (2026). POLİTİK BİR ALAN OLARAK BOŞ ZAMAN. Kilikya Felsefe Dergisi, Sayı: 2, 209–226. https://doi.org/10.67011/kilikya.1869605

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (36)

  1. Adorno, T. W. (2000). Minimamoralia (Çev. A. Doğukan ve A. Koçak). İstanbul: Metis Yayınları
  2. Adorno, T. W. (2011). Kültür Endüstrisi – Kültür Yönetimi (Çev. N. Ülner, M. Tüzel, E. Gen,). İstanbul: İletişim Yayınları
  3. Adorno, T. W. ve Horkheimer, M. (2010). Kültür Endüstrisi: Kitlelerin Aldatılışı Olarak Aydınlanma, Aydınlanmanın Diyalektiği içinde (ss. 162-221) İstanbul: Kabalcı Yayınları
  4. Arendt, H. (1994). İnsanlık Durumu. İstanbul: İletişim Yayınları
  5. Arendt, H. (2012). Geçmişle Gelecek Arasında. İstanbul: İletişim Yayınları
  6. Bauman, Z. (2000). Siyaset Arayışı. İstanbul: Metis
  7. Bauman, Z. (2015). Özgürlük. (Çev. K. Eren). İstanbul: Metis
  8. De Certeau, M. (2008). Gündelik Hayatın Keşfi I: Eylem, Uygulama, Üretim Sanatları. Ankara: Dost Yayınevi
  9. Cheek, N. H., Jr., & Burch, W. R., Jr. (1976). The Social Organization Of Leisure In Human Society. Harper & Row.
  10. Clark, J. ve Critcher, C. (1985). The Devil Makes Work: Leisure in Capitalist Britain. Urbana: University of Illionis Press.
  11. Cutten, G. B. (1971). The Threat of Leisure. Washington: McGrath Publishing
  12. Debord, G. (1996). Gösteri Toplumu. İstanbul: Ayrıntı Yayınları
  13. Fromm, E. (1996). Özgürlükten Kaçış. İstanbul: Payel
  14. Goldman, R., & Wilson, J. (1977). The Rationalization of Leisure. Politics & Society, 7(2), 157-187
  15. Gorz, A. (2007). İktisadi Aklın Eleştirisi: Çalışmanın Dönüşümleri-Anlam Arayışı. İstanbul: Ayrıntı Yayınları
  16. Habermas, J. (2001) İletişimsel Eylem Kuramı: Cilt II / İşlevselci Aklın Eleştirisi Üzerine. İstanbul: Kabalcı Yayınları
  17. Habermas, J. (2003), Kamusallığın Yapısal Dönüşümü, İstanbul: İletişim Yayınları
  18. Horkheimer, M. (1998), Akıl Tutulması. (Çev. O. Koçak). İstanbul: Metis Yayınları.
  19. Jackson, J. (1990). The Popular Front in France: Defending Democracy, 1934-1938. Cambridge: Cambrıdge Unıversıty Press.
  20. Kelly, J. R. (1983). Leisure Identities and Interactions. London: George Allen & Unwin.
  21. Lamond, IR.; Kilbride, C. ve Spracklen K. (2015). The Construction of Contested Public Spheres: Discourses of Protest and Identity in a British Campaigning Organization, içinde Protests as Events: politics, activism and leisure. Ian R. Lamond, Karl Spracklen (ed.) London/New York: Rowman & Littlefield International.
  22. Lefebvre, H. (2012). Gündelik Hayatin Eleştirisi 1: Gündelik Hayat Sosyolojisinin Temelleri. İstanbul: Sel Yayınları.
  23. Lefebvre, H. (2013). Gündelik Hayatin Eleştirisi 2: Gündelik Hayat Sosyolojisinin Temelleri. İstanbul: Sel Yayınları.
  24. Lim, D. (2017). Domination and the (Instrumental) Case for Free Time. LEAP, 5(7), 81–88.
  25. MacIntyre, A. (2001). Homerik Çağdan Yirminci Yüzyıla Ethik'in Kısa Tarihi. (H. Hünler, Çev.) İstanbul: Paradigma Yayınları
  26. Mair, H. (2002). Civil Leisure? Exploring The Relationship Between Leisure, Activism And Social Change, Leisure/Loisir, 27:3-4, 213-237.
  27. Marcuse, H. (2007). One Dimensional Man. London & New York: Routledge
  28. Pickard, S. (2017). Politically Engaged Leisure: The Political Participation of Young People in Contemporary Britain beyond the Serious Leisure Model, Angles, 5: 2017
  29. Roberts, K. (2006). Leisure in Contemporary Society (2nd ed.). CABI.
  30. Robertson, C. (2015) Sounds of Dissent: Music as Protest. Ian R. Lamond and Karl Spracklen (Ed.). Protests As Events: Politics, Activism And Leisure içinde (ss. 173-190). London/New York: Rowman & Littlefield International
  31. Rojek, C. (2005) An Outline of Tte Action Approach to Leisure Studies, Leisure Studies, 24:1, 13-25,
  32. Sennett, R. (2013). Kamusal İnsanın Çöküşü. İstanbul: Ayrıntı
  33. Shaw, S.M. (2001) Conceptualizing Resistance: Women’s Leisure As Political Practice. Journal of Leisure Research 33(2), 186–201. DOI: 10.1080/00222216.2001.11949937.
  34. Shaw, S.M. (2006), Resistance. C. Rojek, S. M. Shaw, A. J. Veal (Ed.), A Handbook of Leisure Studies (s.533-545) içinde. New York: Palgrave Macmillan
  35. Spracklen, K. (2023). Hegemony in Postmodernity: Lifeworld Colonization and the Instrumentalization of Leisure, International Journal of the Sociology of Leisure, 6:283–296
  36. Stevenson, N. (2008). Medya Kültürleri: Sosyal Teori ve Kitle İletişimi, Ankara: Ütopya Yayınları