KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Kilikya Felsefe Dergisi / 2026 / Sayı: 2

EDGAR MORİN'İN KARMAŞIK DÜŞÜNCE PARADİGMASININ İLKOKULDA ÇOCUKLAR İÇİN FELSEFE (P4C) PRATİKLERİYLE İNŞASI

THE CONSTRUCTION OF EDGAR MORIN'S COMPLEX THOUGHT PARADIGM IN PRIMARY SCHOOL THROUGH PHILOSOPHY FOR CHILDREN (P4C) PRACTICES

Ömer Kalafatcı(Şehit Ersin Bacaksız İlkokulu)0000-0003-1601-7870
Hayriye Gül Sözen(ORDU ÜNİVERSİTESİ, EĞİTİM FAKÜLTESİ)0000-0001-9017-8432
Sayfa
308–328
Yayın Tarihi
2026-10-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Sonuç olarak, karmaşık düşünce ve P4C entegrasyonunun, öğrencilere dar aidiyetlerin ötesinde bir "dünyalı kimliği" kazandırmak, evrensel dayanışma ve gezegensel bilinç oluşturmak adına stratejik bir pedagojik zorunluluk olduğu öne sürülmektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma, Edgar Morin'in "karmaşık düşünce" paradigmasının ve geleceğin eğitimi için önerdiği yedi temel ilkenin, ilkokul düzeyinde Çocuklar İçin Felsefe (P4C) pedagojisi ve "soruşturma topluluğu" stratejileri aracılığıyla nasıl işlerlik kazanabileceğini incelemektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Geleneksel eğitimin bilgiyi yalıtılmış disiplinlere ayıran, ölçülebilir ve indirgemeci yapısının 21. yüzyılın çok boyutlu krizlerini anlamada yetersiz kaldığı vurgulanarak, köklü bir bilişsel dönüşümün zihinsel şemaların hızla geliştiği ilkokul çağında başlatılması gerektiği savunulmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Sonuç olarak, karmaşık düşünce ve P4C entegrasyonunun, öğrencilere dar aidiyetlerin ötesinde bir "dünyalı kimliği" kazandırmak, evrensel dayanışma ve gezegensel bilinç oluşturmak adına stratejik bir pedagojik zorunluluk olduğu öne sürülmektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Karmaşık düşünce · Edgar Morin · Çocuklar İçin Felsefe (P4C)

Özet

Bu çalışma, Edgar Morin'in "karmaşık düşünce" paradigmasının ve geleceğin eğitimi için önerdiği yedi temel ilkenin, ilkokul düzeyinde Çocuklar İçin Felsefe (P4C) pedagojisi ve "soruşturma topluluğu" stratejileri aracılığıyla nasıl işlerlik kazanabileceğini incelemektedir. Geleneksel eğitimin bilgiyi yalıtılmış disiplinlere ayıran, ölçülebilir ve indirgemeci yapısının 21. yüzyılın çok boyutlu krizlerini anlamada yetersiz kaldığı vurgulanarak, köklü bir bilişsel dönüşümün zihinsel şemaların hızla geliştiği ilkokul çağında başlatılması gerektiği savunulmaktadır. P4C oturumları, çocuklara ezberlenmiş dogmatik doğrular sunmak yerine mantıksal, yaratıcı, özenli ve üstbilişsel düşünme becerileri kazandırarak belirsizliklerle başa çıkma, olayları bağlamsal değerlendirme ve ötekini anlama kapasitelerini geliştirebilir. Çalışma kapsamında Morin'in epistemolojik ilkeleri yapılandırılmış sınıf içi düşünce deneyleriyle (Theseus'un Gemisi ve Görünmezlik Yüzüğü) örneklendirilerek analiz edilmiştir. Sonuç olarak, karmaşık düşünce ve P4C entegrasyonunun, öğrencilere dar aidiyetlerin ötesinde bir "dünyalı kimliği" kazandırmak, evrensel dayanışma ve gezegensel bilinç oluşturmak adına stratejik bir pedagojik zorunluluk olduğu öne sürülmektedir.

Abstract

This study examines how Edgar Morin's "complex thought" paradigm and his seven fundamental principles for the future of education can be constructed at the primary school level through Philosophy for Children (P4C) pedagogy and "community of inquiry" strategies. Highlighting that the measurable and reductionist structure of traditional education, which divides knowledge into isolated disciplines, is inadequate in understanding the multidimensional crises of the 21st century, it argues that a fundamental cognitive transformation must be initiated at the primary school age when mental schemas are rapidly developing. Instead of presenting memorized dogmatic truths, P4C sessions equip children with logical, creative, caring, and metacognitive thinking skills, thereby developing their capacities to cope with uncertainties, evaluate events contextually, and understand the "other." Within the scope of the study, Morin's epistemological principles are analyzed and exemplified through structured classroom thought experiments (such as the Ship of Theseus and the Ring of Gyges). In conclusion, it is suggested that the integration of complex thought and P4C is not merely an optional ideal but a strategic pedagogical necessity to provide students with an "earth identity" beyond narrow national affiliations, and to foster universal solidarity and planetary consciousness.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Kalafatcı, Ö., Sözen, H. G. (2026). EDGAR MORİN'İN KARMAŞIK DÜŞÜNCE PARADİGMASININ İLKOKULDA ÇOCUKLAR İÇİN FELSEFE (P4C) PRATİKLERİYLE İNŞASI. Kilikya Felsefe Dergisi, Sayı: 2, 308–328. https://doi.org/10.67011/kilikya.1944989

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (63)

  1. Arendt, H. (1982). Lectures on Kant's political philosophy (R. Beiner, Ed.). University of Chicago Press.
  2. Au, W. (2007). High-stakes testing and curricular control: A qualitative metasynthesis. Educational Researcher, 36(5), 258–267. https://doi.org/10.3102/0013189X07306523
  3. Biesta, G. J. J. (2013). Beautiful risk of education (1st ed.). Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315635866
  4. Bleazby, J. (2006). Autonomy, democratic community, and citizenship in philosophy for children: Dewey and philosophy for children’s rejection of the individual/community dualism. Analytic Teaching, 26(1), 30–52.
  5. Buber, M. (1958). I and thou (R. G. Smith, Çev.). Scribner.
  6. Cam, P. (2014). Philosophy for children, values education and the inquiring society. Educational Philosophy and Theory, 46(11), 1203–1211. https://doi.org/10.1080/00131857.2013.771443
  7. Canpolat, T., & Ergan, S. N. (2024). Okul öncesi ve sınıf eğitiminde çocuklar için felsefe (P4C) uygulamaları. Ordu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(1), 1-11. https://izlik.org/JA46XJ62LB
  8. Cilliers, P. (1998). Complexity and postmodernism: Understanding complex systems. Routledge.
  9. Daniel, M. F., & Auriac, E. (2011). Philosophy, critical thinking and philosophy for children. Educational Philosophy and Theory, 43(5), 415–435. https://doi.org/10.1111/j.1469-5812.2008.00483.x
  10. Daniel, M. F., & Gagnon, M. (2011). Developmental process of dialogical critical thinking in groups of pupils aged 4 to 12 years. Creative Education, 2(5), 418–428. https://doi.org/10.4236/ce.2011.25061
  11. Daniel, M. F., Pettier, J. C., & Auriac-Slusarczyk, E. (2011). The incidence of philosophy on discursive and language competence in four-year-old pupils. Creative Education, 2(3), 296–304. https://doi.org/10.4236/ce.2011.23041
  12. Dewey, J. (1916). Democracy and education: An introduction to the philosophy of education. Macmillan.
  13. Dewey, J. (1938). Experience and education. Kappa Delta Pi.
  14. Doll, W. E., Jr. (1993). A post-modern perspective on curriculum. Teachers College Press.
  15. Drake, S. M., & Burns, R. C. (2004). Meeting standards through integrated curriculum. Association for Supervision and Curriculum Development (ASCD).
  16. Erdem, H. H. (2012). Edgar Morin’de insanlık durumu ve "Geleceğin Eğitimi" düşüncesi. FLSF Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi, 13, 75–88. https://izlik.org/JA56YY83TN
  17. Freire, P. (1998). Teachers as cultural workers: Letters to those who dare teach. Westview Press.
  18. Freire, P. (2020). Ezilenlerin pedagojisi (D. Hattatoğlu & E. Özbek, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
  19. Goucha, M. (Ed.). (2007). Philosophy, a school of freedom: Teaching philosophy and learning to philosophize; status and prospects. UNESCO.
  20. Haynes, J., & Murris, K. (2012). Picturebooks, pedagogy and philosophy. Routledge.
  21. Heisenberg, W. (1958). Physics and philosophy: The revolution in modern science. Harper & Brothers.
  22. Inhelder, B., & Piaget, J. (1958). The growth of logical thinking: From childhood to adolescence. (A. Parsons & S. Milgram, Trans.). Basic Books. https://doi.org/10.1037/10034-000
  23. Jackson, T. (2001). The art and craft of gently socratic inquiry. In A. L. Costa (Ed.), Developing minds: A resource for teaching thinking (pp. 459–465). Alexandria, Association for Supervision and Curriculum Development.
  24. Juliao Vargas, C. G., & Zarta Rojas, F. A. (2024). Ser y quehacer de la complejidad en la vida: una reflexión desde Edgar Morin. Revista Iberoamericana De Complejidad Y Ciencias Económicas, 2(1), 7–18. https://doi.org/10.48168/ricce.v2n1p7
  25. Kahneman, D. (2011). Thinking, fast and slow. Farrar, Straus and Giroux.
  26. Kalafatcı, Ö., & Sözen, H. G. (2026). Dijital sınıflarda eğitsel küratörlük. S. E. Sulak ve S. N. Ergan (Ed.), Dijital çağda sınıf eğitimi içinde (ss. 44–63). Vizetek Yayıncılık.
  27. Kennedy, D. (2004). The role of a facilitator in a community of philosophical inquiry. Metaphilosophy, 35(5), 744–765. https://doi.org/10.1111/j.1467-9973.2004.00348.x
  28. Kennedy, D. (2006). The well of being: Childhood, subjectivity and education. Albany, NY: State University of New York Press.
  29. Kohan, W. O. (2015). Childhood, education and philosophy: New ideas for an old relationship. Routledge.
  30. Lipman, M. (2003). Thinking in education (2nd ed.). Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9780511840272
  31. Lorenzi, B. R., & Andrade, T. H. N. de. (2023). The paradigm of complexity in Edgar Morin and the Latourian epistemology: An attempt to approach. Transversal: International Journal for the Historiography of Science, (14), 1–16. https://doi.org/10.24117/2526-2270.2023.i14.04
  32. Matthews, G. B. (2023a). Çocukluk felsefesi/ Küçük Zihinler İçin Büyük Sorular (G. Ergün, Çev.). Say Yayınları.
  33. Matthews, G. B. (2023b). Felsefe ve çocuk (M. Bülbül, Çev.). Say Yayınları.
  34. Montuori, A. (2013). Complexity and transdisciplinarity: Reflections on theory and practice. World Futures, 69(4–6), 200–230. https://doi.org/10.1080/02604027.2013.803349
  35. Morin, E. (1977). La méthode, tome 1: La nature de la nature. Éditions du Seuil.
  36. Morin, E. (1990). Introduction à la pensée complexe. ESF Éditeur.
  37. Morin, E. (2006). Geleceğin eğitimi için gerekli yedi bilgi (H. Dilli, Çev.). 2. Baskı. İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
  38. Morin, E. (2007). Restricted complexity, general complexity. In C. Gershenson, D. Aerts, & B. Edmonds (Eds.), Worldviews, science and us: Philosophy and complexity (pp. 5–29). World Scientific. https://doi.org/10.1142/9789812707420_0002
  39. Morin, E. (2008). On complexity. Hampton Press.
  40. Morin, E. (2014). Enseigner à vivre: Manifeste pour changer l'éducation. Actes Sud.
  41. Morin, E., & Kern, A. B. (1999). Homeland earth: A manifesto for the new millennium. Hampton Press.
  42. Murris, K. (2000). Can children do philosophy? Journal of Philosophy of Education, 34(2), 261–279. https://doi.org/10.1111/1467-9752.00172
  43. Nagel, T. (1986). The view from nowhere. Oxford University Press.
  44. Nichols, S. L., & Berliner, D. C. (2007). Collateral damage: How high-stakes testing corrupts America's schools. Harvard Education Press.
  45. Nicolescu, B. (2002). Manifesto of transdisciplinarity (K. C. Voss, Çev.). State University of New York Press.
  46. Nussbaum, M. C. (1997). Cultivating humanity: A classical defense of reform in liberal education. Harvard University Press.
  47. Nussbaum, M. C. (2002). Education for citizenship in an era of global connection. Studies in Philosophy and Education, 21(4–5), 289–303. https://doi.org/10.1023/A:1019837105053
  48. Osberg, D., & Biesta, G. (2008). The emergent curriculum: Navigating a complex course between unguided learning and planned enculturation. Journal of Curriculum Studies, 40(3), 313–328. https://doi.org/10.1080/00220270701610746
  49. Paula, A. H. C., & Suanno, M. V. R. (2026). Democratic education, complex thought and civilizational crisis: Contributions by Juan Miguel Batalloso Navas in dialogue with Edgar Morin. Revista Ibero-Americana de Estudos em Educação, 21, e19278. https://doi.org/10.21723/riaee.v21i00.1927802
  50. Prigogine, I., & Stengers, I. (1984). Order out of chaos: Man's new dialogue with nature. Bantam Books.
  51. Rancière, J. (2014). Cahil hoca: Zihinsel özgürleşme üzerine beş ders (S. Kılıç, Çev.). Metis Yayınları.
  52. Reznitskaya, A. (2012). Dialogic teaching: Rethinking language use during literature discussions. The Reading Teacher, 65(7), 446–456. https://doi.org/10.1002/TRTR.01066
  53. Rollins Gregory, M., Haynes, J., & Murris, K. (Eds.). (2016). The Routledge international handbook of philosophy for children (1st ed.). Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315726625
  54. Rowe, M. B. (1986). Wait time: Slowing down may be a way of speeding up! Journal of Teacher Education, 37(1), 43–50. https://doi.org/10.1177/002248718603700110
  55. Schraw, G., & Olafson, L. (2003). Teachers' epistemological world views and educational practices. Journal of Cognitive Education and Psychology, 3(2), 178–235. https://doi.org/10.1891/194589503787383109
  56. Sharp, A. M. (2014). The other dimension of caring thinking. Journal of Philosophy in Schools, 1(1), 15–21. https://doi.org/10.21913/jps.v1i1.989
  57. Splitter, L. J., & Sharp, A. M. (1995). Teaching for better thinking: The classroom community of inquiry. Australian Council for Educational Research.
  58. Sterling, S. (2001). Sustainable education: Re-visioning learning and change. (Schumacher Briefing No. 6). Green Books for the Schumacher Society.
  59. Vansieleghem, N., & Kennedy, D. (2011). What is philosophy for children, what is philosophy with children—After Matthew Lipman? Journal of Philosophy of Education, 45(2), 171–182. https://doi.org/10.1111/j.1467-9752.2011.00801.x
  60. Von Foerster, H. (2003). Understanding understanding: Essays on cybernetics and cognition. Springer.
  61. Vygotsky, L. S. (1978). Mind in society: The development of higher psychological processes. Harvard University Press.
  62. Wood, D., Bruner, J. S., & Ross, G. (1976). The role of tutoring in problem solving. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 17(2), 89–100. https://doi.org/10.1111/j.1469-7610.1976.tb00381.x
  63. Worley, P. (2019). Felsefe Makinesi: Bir yol haritası: Çocuklar için felsefe (P4C) nasıl yapılır? (T. Büyükuğurlu, Çev.). Paraşüt Kitap.