Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightÇalışma sonucunda, şeyhülislamların kalını “mehr-i muaccel” olarak yeniden tanımlayarak örfi bir uygulama olan kalını şer‘i bir çerçeveye kavuşturdukları tespit edilmiştir.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Bu çalışma, Osmanlı hukuk sisteminde şer‘i kurallar ile örfî uygulamalar arasındaki etkileşimi, “kalın” ve “mehir” ilişkisi özelinde ele almaktadır. Çalışmanın temel amacı, kökeni İslam öncesi Türk hukukuna dayanan ve ailenin mülkiyetine ait olan kalın ödemesinin, şeyhülislam fetvaları aracılığıyla nasıl mehir müessesesi ile özdeşleştiğini ortaya koymaktır. Çalışmada nitel araştırma yöntemi uygulanmış; 16-18. yüzyılları arasında şeyhülislamlık yapan şeyhülislamların fetva mecmularında geçen fetvalar analiz edilmiştir. Çalışma sonucunda, şeyhülislamların kalını “mehr-i muaccel” olarak yeniden tanımlayarak örfi bir uygulama olan kalını şer‘i bir çerçeveye kavuşturdukları tespit edilmiştir. Çalışma için inceleme yapılan dokuz fetva mecmuasından yalnızca ikisinde kalın ödemesine rastlanması, kalının hukuk terminolojisinden zamanla kaybolduğuna işaret etmektedir. Fakat mahkeme kayıtları, kalının pratik hayatta mehir dışında müstakil bir ödeme olarak varlığını sürdürdüğünü göstermektedir. Bu durum, kalının merkezi bölgelerde şer‘ileşme sürecinin tamamlandığını, fakat diğer bölgelerde bu örfün varlığını koruduğunun göstergesidir. Çalışma konusunun merkezi bölgeler dışındaki yerlerde yeni araştırmalara muhtaç olduğu görülmektedir.
Abstract
This study examines the interaction between sharia norms and customary practices in the Ottoman legal system, specifically through the relationship between “kalın” (bride price) and “mahr” (dower). The primary objective of the research is to reveal how “kalın”—a pre-Islamic Turkic custom where ownership belonged to the family—was transformed into the Islamic legal institution of “mahr” through the fatwas of the Sheikh al-Islams. A qualitative research method was adopted, and the fatwa collections of prominent figures such as Ebussuûd Efendi and Esad Efendi were analyzed in comparison with court records. The results of the research indicate that Sheikh al-Islams defined “kalın” as “mahr-i muaccel” (prompt dower), thereby providing sharia protection for this customary practice and transferring ownership directly to the woman. The fact that only two out of the nine fatwa collections examined included this topic suggests that the concept of “kalın” gradually dissolved within the central legal terminology. However, court records prove that in practical life, “kalın” continued to exist as a separate payment alongside “mahr.” This situation demonstrates that while the process of Islamization was completed in central regions, local customs maintained their resilient structure in the provinces. Consequently, the status of “kalın” in provincial areas remains a subject in need of further academic research.