KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Yalova Sosyal Bilimler Dergisi / 2026 / Cilt: 16 Sayı: 2

Özel Yetenekli Çocuğu Olan Ebeveynlere Uygulanan Gelecek Tasarımı Psikoeğitim Programı’nın Kariyerle İlgili Ebeveyn Davranışlarına Etkisi

The Effect of the Future Design Psychoeducation Program Applied to Parents of Gifted Children on Career-Related Parental Behaviors

Abdulkadir M. M. Fakirullahoğlu(Milli Eğitim Bakanlığı)0000-0001-6941-199X
Sayfa
151–162
Yayın Tarihi
2026-10-29
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Elde edilen bulgulara göre, deney grubunda yer alan ebeveynlerin kariyerle ilgili ebeveyn davranışları ön test puanlarına kıyasla son testte anlamlı düzeyde artış göstermiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu araştırmanın amacı, Millî Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen “Gelecek Tasarımı Aile Eğitim Programı’’nın özel yetenekli çocuğu olan ebeveynlerin kariyerle ilgili davranışlarına etkisini incelemektir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Araştırma, İstanbul ilinde bulunan bir Bilim ve Sanat Merkezinde, özel yetenekli çocuğu olan 24 ebeveynle yürütülmüştür.
💡
Sonuç & Katkı:Elde edilen bulgulara göre, deney grubunda yer alan ebeveynlerin kariyerle ilgili ebeveyn davranışları ön test puanlarına kıyasla son testte anlamlı düzeyde artış göstermiştir.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Psikoloji · Özel Yetenekli Çocuklar · Psikoeğitim

Özet

Bu araştırmanın amacı, Millî Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen “Gelecek Tasarımı Aile Eğitim Programı’’nın özel yetenekli çocuğu olan ebeveynlerin kariyerle ilgili davranışlarına etkisini incelemektir. Araştırma, İstanbul ilinde bulunan bir Bilim ve Sanat Merkezinde, özel yetenekli çocuğu olan 24 ebeveynle yürütülmüştür. Araştırmada, deney ve kontrol gruplu, ön test-son test ölçümlerine dayalı 2×2 faktöriyel yarı deneysel desen kullanılmıştır. Çalışma kapsamında, 40’ar dakikalık sekiz oturumdan oluşan psikoeğitim programı deney grubuna araştırmacı tarafından uygulanmış; kontrol grubuna ise herhangi bir müdahale uygulanmamıştır. Programın etkililiğini değerlendirmek amacıyla Kariyerle İlgili Ebeveyn Davranışları Ölçeği-Ebeveyn Formu ve kişisel bilgi formu veri toplama aracı olarak kullanılmıştır. Veriler, SPSS 25 programı aracılığıyla bağımlı örneklemler t-testi ve bağımsız örneklemler t-testi kullanılarak analiz edilmiştir. Elde edilen bulgulara göre, deney grubunda yer alan ebeveynlerin kariyerle ilgili ebeveyn davranışları ön test puanlarına kıyasla son testte anlamlı düzeyde artış göstermiştir. Ulaşılan sonuçlar, psikoeğitim programının özel yetenekli çocuğu olan ebeveynlerin kariyerle ilgili ebeveyn davranışlarını geliştirmede etkili olduğunu göstermektedir.

Abstract

The aim of this study is to examine the effect of the “Future Design Family Education Program,” developed by the Ministry of National Education, on the career-related behaviors of parents of gifted students. The study was conducted with 24 parents of gifted children at a Science and Art Centre in Istanbul, Türkiye. A 2×2 factorial quasi-experimental design with experimental and control groups based on pre-test and post-test measurements was used in the study. Within the scope of the study, the psychoeducation program, consisting of eight 40-minute sessions, was delivered to the experimental group by the researcher, whereas no intervention was applied to the control group. To evaluate the effectiveness of the program, the Career-Related Parental Behaviors Scale–Parent Form and a personal information form were used as data collection instruments. The data were analysed using paired-samples t-test and independent-samples t-test through SPSS 25. The findings indicated that the career-related parental behaviors of the parents in the experimental group significantly increased in the post-test compared with their pre-test scores. The results show that the psychoeducation program was effective in improving career-related parental behaviors among parents of gifted children.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Fakirullahoğlu, A. M. M. (2026). Özel Yetenekli Çocuğu Olan Ebeveynlere Uygulanan Gelecek Tasarımı Psikoeğitim Programı’nın Kariyerle İlgili Ebeveyn Davranışlarına Etkisi. Yalova Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt: 16 Sayı: 2, 151–162. https://doi.org/10.17828/yalovasosbil.1987107

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (38)

  1. Adam, Fatıma Firdevs. “An Experimental Study on the Psycho-Training Program Intended for the Attitudes of the Parents of Gifted Students”. E-International Journal of Educational Research 14/5 (2023), 222-235. https://doi.org/10.19160/e-ijer.1343339
  2. Afat, Nüket. “Analysis of the Gifted’s Parents’ Awareness in Turkey”. International Journal of Progressive Education 20/3 (2024), 12-25. https://doi.org/10.29329/ijpe.2024.664.2
  3. Alkhawaldeh, Mohammad Abed Raboh et al. “Parents’ Role in Gifted Students’ Educational Issues and Development”. Information Sciences Letters 12/3 (2023), 1215-1221. https://doi.org/10.18576/isl/120312
  4. Bedson, Lois-Perkins, Daniel. A Positive Influence: Equipping Parents to Support Young People’s Career Transitions: Evaluation of the PACTS Program. Fitzroy, Victoria: Brotherhood of St Laurence, 2006.
  5. Bozoğlan, Bahadır. “A Systemic Intervention Model for the Parents of Gifted Children”. Current Psychology 42/6 (2023), 4821-4829. https://doi.org/10.1007/s12144-021-01828-y
  6. Büyüköztürk, Şener. Sosyal Bilimler için Veri Analizi El Kitabı: İstatistik, Araştırma Deseni, SPSS Uygulamaları ve Yorum. 13. Basım. Ankara: Pegem Akademi, 2011.
  7. Colangelo, Nicholas-Assouline, Susan G. “Counseling Gifted Students”. International Handbook of Giftedness and Talent. ed. Kurt A. Heller et al. 595-607. Amsterdam: Elsevier, 2nd ed., 2000.
  8. Dursun, Asiye-Kara, Ahmet. “Ortaöğretim Öğrencilerinde Kariyer Karar Verme Güçlüklerinin Yordayıcısı Olarak Kariyer Kararı Yetkinlik Beklentisi ve Kariyer Seçiminde Aile Etkisi”. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi 17/1 (2019), 39-55. https://izlik.org/JA62XW55PP
  9. Ferry, Natalie M. “Factors Influencing Career Choices of Adolescents and Young Adults in Rural Pennsylvania”. Journal of Extension 44/3 (2006), Article 17. https://doi.org/10.66752/1077-5315.4461
  10. Field, Andy. Discovering Statistics Using IBM SPSS Statistics. 4th ed. London: Sage, 2013.
  11. Hirschi, Andreas. “Career Adaptability Development in Adolescence: Multiple Predictors and Effect on Sense of Power and Life Satisfaction”. Journal of Vocational Behavior 74/2 (2009), 145-155. https://doi.org/10.1016/j.jvb.2009.01.002
  12. Kahraman, Süleyman-Tanrıkulu, Taşkın. “The Effectiveness of a Psychoeducational Program on Parents’ Communication with Their Gifted Children”. Turkish Journal of Giftedness and Education 9/1 (2019), 32-46.
  13. Kapıkıran, Şahin-Özgüngör, Sevgi. “Ergenlerin Sosyal Destek Düzeylerinin Akademik Başarı ve Güdülenme Düzeyi ile İlişkileri”. Çocuk ve Gençlik Ruh Sağlığı Dergisi 16/1 (2009), 21-30.
  14. Kazi, Asma Shahid-Akhlaq, Abeeda. “Factors Affecting Students’ Career Choice”. Journal of Research and Reflections in Education 11/2 (2017), 187-196.
  15. Koçakoğlu, Merve Gül-Yalçın, Süleyman Barbaros. “Kariyer Gelişim Sürecinde Aile”. Social Mentality and Researcher Thinkers Journal 6/37 (2020), 1921-1929.
  16. Kontostavlou, Eirini Zoi-Drigas, Athanasios S. “The Use of Information and Communications Technology (ICT) in Gifted Students”. International Journal of Recent Contributions from Engineering, Science & IT 7/2 (2019), 60-67.
  17. Köksal, Mustafa Serdar-Boran, Ali İhsan. “Üstün Yetenekli Öğrencilerin IQ Puanlarının Anne-Baba Eğitimi ve Aile Geliri Değişkenleri Açısından Karşılaştırılması”. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 16/1 (2016), 109-121. https://doi.org/10.17494/ogusbd.85867
  18. Kulbaş, Erdi. “Özel Yetenekli Çocukların Ebeveynlerine Uygulanan Aile Eğitim Programının Ebeveyn Yetkinliklerine ve Yaşam Becerilerine Etkisi”. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi 15/2 (01 Haziran 2026), 1624-1648. https://doi.org/10.15869/itobiad.1883609.
  19. Kuzgun, Yıldız. Meslek Rehberliği ve Danışmanlığına Giriş. 7. Basım. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık, 2019.
  20. Lukaš, Mirko. “Parental Involvement in Occupational Education of Their Children”. 2nd International Multidisciplinary Scientific Conference on Social Sciences and Arts SGEM2015, Conference Proceedings, Book 1, Psychology & Psychiatry, Sociology & Healthcare, Education. 2/715-722. Sofia: STEF92 Technology, 2015. https://doi.org/10.5593/SGEMSOCIAL2015/B12/S3.092
  21. Millî Eğitim Bakanlığı. Bilim ve Sanat Merkezleri Gelecek Tasarımı Aile Eğitim Programı. Ankara: Millî Eğitim Bakanlığı, 2023.
  22. Millî Eğitim Bakanlığı. Millî Eğitim Bakanlığı Bilim ve Sanat Merkezleri Yönergesi. Tebliğler Dergisi 87/2794 (2024), 2-24.
  23. Muratori, Michelle C.-Smith, Carol Klose. “Guiding the Talent and Career Development of the Gifted Individual”. Journal of Counseling & Development 93/2 (2015), 173-182. https://doi.org/10.1002/j.1556-6676.2015.00193.x
  24. Ogurlu, Üzeyir et al. “Üstün Yetenekli Çocukların Mükemmeliyetçilik Özelliklerinin Aile Tutumu İle İlişkisi”. Journal of Turkish Studies 10/7 (2015), 751-764. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.8314
  25. Ogurlu, Üzeyir. “Üstün Yetenekli Çocuğa Sahip Ailelere Yönelik Eğitim Programının Ailelerin Ebeveyn Öz-Yeterlilikleri ve Farkındalıklarına Etkisi”. Millî Eğitim Dergisi 45/209 (2016), 144-159.
  26. Robinson, Ann et al. Best Practices in Gifted Education: An Evidence-Based Guide. Waco, TX: Prufrock Press, 2007.
  27. Saranlı, Adile Gülşah. Üstün Yetenekli Çocukların Ailelerine Yönelik Geliştirilen Aile Rehberliği Programlarının Etkililiğinin İncelenmesi. Ankara: Hacettepe University, Institute of Health Sciences, Doctoral Dissertation, 2011.
  28. Shadish, William R. et al. Experimental and Quasi-Experimental Designs for Generalized Causal Inference. Boston: Houghton Mifflin, 2002.
  29. Smith, Carol Klose-Wood, Susannah M. “Supporting the Career Development of Gifted Students: New Role and Function for School Psychologists”. Psychology in the Schools 57/10 (2020), 1558-1568. https://doi.org/10.1002/pits.22344
  30. Toprak, Hasan Hüseyin. Özel Yetenekli Öğrencilerin Ebeveynlerinin Eğitsel Yeterliliklerinin Artırılmasına Yönelik Geliştirilen Ebeveyn Eğitimi Programının Etkililiği. Konya: Necmettin Erbakan University, Institute of Educational Sciences, Doctoral Dissertation, 2025.
  31. Tortop, Hasan Said. “Tecrübe Etkileşimi Vasatında Araştırmalarla Zenginleştirilmiş Uygulamalı (TEVAZU) Üstün Yetenekliler Aile Eğitim Programının Etkililiğinin Araştırılması”. Journal of Gifted Education and Creativity 3/1 (2016), 87-98.
  32. Wellisch, Mimi. “Parenting with Eyes Wide Open: Young Gifted Children, Early Entry and Social Isolation”. Gifted Education International 37/1 (2021), 3-21. https://doi.org/10.1177/0261429419899946
  33. Wellman, Frank Edwin-Moore, Earl J. Pupil Personnel Services: A Handbook for Program Development and Evaluation. Washington: U.S. Department of Health, Education, and Welfare, Office of Education, 1975.
  34. Yalçın, Hatice-Eminoglu, Hanife. “Ergenlerin Ebeveynleri ile Uyumlarının Kariyer Kaygılarına Etkisi”. Aksaray İletişim Dergisi 7/1 (2025), 1-17. https://doi.org/10.47771/aid.1522303
  35. Yaldız, Hasan-Korkmaz, Ozan. “Career-Related Parental Behaviors Scale-Parent Form: A Scale Development Study”. Manuscript Under Review, 2026.
  36. Yılmaz Demirel, Özlem. Yetenek Haritaları Belirlenen Üstün Yetenekli Çocukların Ailelerine Verilen Aile Destek Eğitiminin Çocukların Gereksinimlerine Yönelik Farkındalıklarına Etkisinin İncelenmesi. Konya: Selçuk University, Institute of Social Sciences, Doctoral Dissertation, 2021.
  37. Yiğit Tekel, Kübra-Mutlu Bayraktar, Duygu. “Özel Yetenekli Ortaokul Öğrencilerinin Kariyer Gelişimlerinde, Ergen Ebeveyn Kariyer Uyumu ve Ebeveyn Psikolojik Kontrolünün Yordayıcı Rolü”. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi (2025), 141-158. https://doi.org/10.26468/trakyasobed.1346084
  38. Zanetti, Maria Assunta et al. “Family Functioning and Internalizing and Externalizing Problems in Gifted Children”. European Journal of Investigation in Health, Psychology and Education 14/5 (2024), 1171-1181. https://doi.org/10.3390/ejihpe14050077