Dergiler / Milliyetçilik Araştırmaları Dergisi / 2026 / Cilt: 8 Sayı: 2

Erol Güngör'ün Millî Kimlik İnşası Anlayışı: Etno-Sembolist Çerçevede Bir Değerlendirme

Erol Güngör’s Understanding of National Identity Construction: An Evaluation Within an Ethno-Symbolist Framework

Kerem Yavaşça(AHİ EVRAN ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-3229-1722
Veysel Ergüç(MUŞ ALPARSLAN ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-3298-1803
Sayfa
125–152
Yayın Tarihi
2026-10-22
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Milliyetçilik literatüründe milletlerin tarihsel kökeni, kültürel sürekliliği ve millî kimliklerin inşası gibi temel konularda ilkçi ve modernist yaklaşımlar farklı savlar ortaya koymuştur.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu makale, Erol Güngör’ün millî kimlik inşası anlayışını etno-sembolist yaklaşım çerçevesinde irdelemeyi amaçlamaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Milliyetçilik literatüründe milletlerin tarihsel kökeni, kültürel sürekliliği ve millî kimliklerin inşası gibi temel konularda ilkçi ve modernist yaklaşımlar farklı savlar ortaya koymuştur.
💡
Sonuç & Katkı:Makale, Güngör’ün milliyetçilik anlayışını Türk siyasal düşünce tarihinde yerli bir etno-sembolist perspektif olarak konumlandırmayı ve bu çerçevede modern Türk milliyetçiliğinin teorik temellerine katkısını tartışmayı hedeflemektedir.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Erol Güngör · milliyetçilik · etno-sembolizm

Özet

Bu makale, Erol Güngör’ün millî kimlik inşası anlayışını etno-sembolist yaklaşım çerçevesinde irdelemeyi amaçlamaktadır. Milliyetçilik literatüründe milletlerin tarihsel kökeni, kültürel sürekliliği ve millî kimliklerin inşası gibi temel konularda ilkçi ve modernist yaklaşımlar farklı savlar ortaya koymuştur. Bu bağlamda Anthony D. Smith tarafından geliştirilen etno-sembolist yaklaşım ise milletlerin modern çağda siyasal biçim kazanmaları savını kabul etmekle birlikte milletleri; köklerinin tarihsel etnik topluluklara, mitlere, sembollere ve kültürel unsurlara dayanan oluşumlar olarak tanımlar. Güngör’ün genel düzlemde millî kültür, tarih, dil ve bir bütün olarak millî kimlik inşası vurgusu, özel düzlemde ise milletin sürekliliğini biyolojik değil kültürel temelde açıklaması onu etno-sembolizm ile bağlantılı okumaya imkân vermektedir. Bu çerçevede Erken Cumhuriyet Dönemi’nde tesis edilen etno-seküler kimlik karşısında Güngör’ün millî kimliğin kökenini geçmişe işaret ederek Osmanlı İmparatorluğu ve İslam dini ile bağlantısını vurgulaması, etno-sembolizmin bakış açısı refakatinde irdelenmektedir. Makale, Güngör’ün milliyetçilik anlayışını Türk siyasal düşünce tarihinde yerli bir etno-sembolist perspektif olarak konumlandırmayı ve bu çerçevede modern Türk milliyetçiliğinin teorik temellerine katkısını tartışmayı hedeflemektedir.

Abstract

This article examines Erol Güngör’s understanding of national identity construction within the framework of the ethno-symbolist approach. In the literature on nationalism, primordialism and modernist approaches have advanced different arguments about the historical origins of nations, cultural continuity, and the construction of national identities. In this context, the ethno-symbolist approach developed by Anthony D. Smith, while accepting the argument that nations acquire political form in the modern era, defines nations as formations rooted in historical ethnic communities, myths, symbols, and cultural elements. Güngör’s emphasis, at the general level, on national culture, history, language, and the construction of national identity as a whole, and, more specifically, his explanation of the continuity of the nation on a cultural rather than a biological basis, makes it possible to interpret his thought through the lens of ethno-symbolism. Within this framework, the article examines, from the perspective of ethno-symbolism, Güngör’s emphasis on the Ottoman Empire and Islam as the historical foundations of the national identity, in contrast to the ethno-secular identity established during the early Republican period. This article aims to position Güngör’s understanding of nationalism as an indigenous ethno-symbolist perspective in the history of Turkish political thought and to discuss his contribution to the theoretical foundations of modern Turkish nationalism within this framework.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Yavaşça, K., Ergüç, V. (2026). Erol Güngör'ün Millî Kimlik İnşası Anlayışı: Etno-Sembolist Çerçevede Bir Değerlendirme. Milliyetçilik Araştırmaları Dergisi, Cilt: 8 Sayı: 2, 125–152. https://doi.org/10.53425/madergisi.1919382

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (55)

  1. Bergson, H. (2011). Metafiziğe giriş (A. Altınörs, Çev.). Paradigma Yayınları.
  2. Anderson, B. (1991). Imagined communities: Reflections on the origin and spread of nationalism. Verso.
  3. Armstrong, J. A. (1982). Nations before nationalism. The University of North Carolina Press.
  4. Armstrong, J. A. (2018). Milliyetçilikten önce milletler (S. E. Türközü, Çev.). İletişim Yayınları.
  5. Aslan, U. T. (2010). Mazi kabrinin hortlakları Türklük, melankoli ve sinema. Metis Yayınları.
  6. Atay, T. (2006). Gelenekçilikle karşı-gelenekçiliğin gelgitinde Türk “gelenek-çi” muhafazakârlığı. A. Çiğdem (Ed.), Modern Türkiye’de siyasî düşünce içinde (Cilt 5, ss. 154-178). İletişim Yayınları.
  7. Balkanlı, N. (2010). Cumhuriyet Dönemi’nde milliyetçi düşüncede dini dönüşümler: Ziya Gökalp ve Erol Güngör ekseninde bir inceleme [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Marmara Üniversitesi.
  8. Barker, E. (1995). Bizans toplumsal ve siyasal düşünüşü (M. Tunçay, Çev.). İmge Kitabevi.
  9. Berktay, H. (1989). İktisat tarihi: Osmanlı Devletinin yükselişine kadar Türklerin iktisadî ve toplumsal tarihi. S. Akşin (Ed.), Türkiye tarihi 1 Osmanlı Devletine kadar Türkler içinde (ss. 23-136). Cem Yayınevi.
  10. Breuilly, J. (1982). Nationalism and the state. Manchester University Press.
  11. Çiğdem, A. (2007). Batılılaşma, modernite ve modernizasyon. U. Kocabaşoğlu (Ed.), Modern Türkiye’de siyasî düşünce içinde (Cilt 3, ss. 68-81). İletişim Yayınları.
  12. Deutsch, K. (1966). Nationalism and social communication: An inquiry into the foundations of nationality. MIT.
  13. Dilthey, W. (2012). Hermeneutik ve tin bilimleri (D. Özlem, Çev.). Notos Kitap.
  14. Ersal, A. (2012). Türkiye’de ulus devlet ve Ziya Gökalp Mümtaz Turhan Erol Güngör. Ötüken Neşriyat.
  15. Ergüç, V. (2013). Türkiye’de muhafazakâr milliyetçilik: Erol Güngör örneği [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
  16. Gellner, E. (1983). Nations and nationalism. Blackwell.
  17. Greenfeld, L. (2017). Milliyetçilik Moderniteye giden beş yol - İngiltere, Fransa, Rusya, Almanya ve Amerika örnekleri (A. Yılmaz, Çev.). Alfa Yayınları.
  18. Güngör, E. (1959). Türkiye’de yabancı kültürü. Türk Yurdu Dergisi, (2), 1-21.
  19. Güngör, E. (1966a). Türk dilini kurtarınız. Yol Dergisi, (30), 4.
  20. Güngör, E. (1966b). Türkiye’de çağdaş düşünce. Yol Dergisi, (20), 4.
  21. Güngör, E. (1974a, 2 Temmuz). İmam-hatip ortaokulları. Ortadoğu Gazetesi, s. 1.
  22. Güngör, E. (1974b, 2 Mayıs). İki elma ile üç armut kaç eder? Ortadoğu Gazetesi, s. 1.
  23. Güngör, E. (1974c). Bir sosyal tabaka olarak Türk münevverleri. Töre Dergisi, (35), 20-27.
  24. Güngör, E. (1978). Yabancı kültürler karşısında Türk millî kültürü. Türk Kültürü Dergisi, (190), 577-590.
  25. Güngör, E. (1980). Edebiyat ve din. Türk Edebiyatı Dergisi, (75), 6-14.
  26. Güngör, E. (1993). İslâm tasavvufunun meseleleri. Ötüken Yayınları.
  27. Güngör, E. (1995). Tarihte Türkler. Ötüken Yayınları.
  28. Güngör, E. (1997). İslâmın bugünkü meseleleri. Ötüken Yayınları.
  29. Güngör, E. (1998). Sosyal meseleler ve aydınlar. Ötüken Yayınları.
  30. Güngör, E. (2003). Kültür değişmesi ve milliyetçilik. Ötüken Yayınları.
  31. Güngör, E. (2007). Dünden bugünden: Tarih-kültür ve milliyetçilik. Ötüken Yayınları.
  32. Güngör, E. (2010a). Türk kültürü ve milliyetçilik. Ötüken Yayınları.
  33. Güngör, E. (2010b). Ahlâk psikolojisi ve sosyal ahlâk. Ötüken Yayınları.
  34. Güngör, Ş. (1996). Güngör, Erol. TDV İslâm Ansiklopedisi içinde (Cilt 14, ss. 305-307). Türkiye Diyanet Vakfı. https://islamansiklopedisi.org.tr/gungor-erol
  35. Hassan, Ü. (2015). İbn Haldun: Metodu ve siyaset teorisi. Doğu Batı Yayınları.
  36. Hobsbawn, E. J. (1990). Nations and nationalism since 1780. Cambridge University Press.
  37. Hutchinson, J. (1987). The dynamics of cultural nationalism: The Gaelic revival and the creation of the Irish nation state. Allen and Unwin.
  38. İbn Haldun. (2018). Devlet: Mukaddimeden seçmeler (O. Arpaçukuru, Çev.). İlke Yayıncılık.
  39. İbn Haldun. (2022). Mukaddime (S. Uludağ, Haz.). Dergâh Yayınları.
  40. İnalcık, H. (2017). Devlet-i Aliyye Osmanlı İmparatorluğu üzerine araştırmalar-I. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
  41. İrem, C. N. (1999). Muhafazakar modernlik, ‘diğer batı’ ve Türkiye’de Bergsonculuk. Toplum ve Bilim, (82), 141-179.
  42. İren, K., Karaöz, Ç., ve Kasar, Ö., (2017). Anadolu topraklarında 200 yıl ve çokkültürlülük. K. İren, Ç. Karaöz ve Ö. Kasar (Haz.), Persler Anadolu’da: Kudret ve görkem içinde (ss. X-XI). Yapı Kredi Yayınları.
  43. Johansen, K. F. (1998). A history of ancient philosophy from the beginnings to Augustine (H. Rosenmeier, Çev.). Routledge.
  44. Kedourie, E. (1960). Nationalism. Hutchinson & Co.
  45. Kohn, H. (1944). The Idea of nationalism a study in its origins and background. Macmillan.
  46. Küçük, T. (2025). Cumhuriyet sonrası dönemde Türk milliyetçiliği yorumları: Erol Güngör ve Hüseyin Nihal Atsız üzerinden bir inceleme [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Kastamonu Üniversitesi.
  47. Meriç, C. (2018). Bir dünyanın eşiğinde. İletişim Yayınları.
  48. Meriç, C. (2021). Bu ülke. İletişim Yayınları.
  49. Muhyiddin İbnü’l-Arabî. (2018). Özün özü (H. Osta, Haz.). Büyüyen Ay Yayınları.
  50. Oktay, C. (2017). Bizans siyasî ideolojisinden Osmanlı siyasî ideolojisine. M. Ö. Alkan (Ed.), Modern Türkiye’de siyasî düşünce içinde (Cilt 1, ss. 29-36). İletişim Yayınları.
  51. Ögel, B. (1991). İslâmiyet’ten önce Türk kültür tarihi. Türk Tarih Kurumu Yayınları.
  52. Özkırımlı, U. (2009). Milliyetçilik kuramları: Eleştirel bir bakış. Doğu Batı Yayınları.
  53. Smith, A. D. (2002). Ulusların etnik kökeni (S. Bayramoğlu ve H. Kendir, Çev.). Dost Yayınları.
  54. Smith, A. D. (2009). Ethno-symbolism and nationalism. Routledge.
  55. Smith, A. D. (2013). Milliyetçilik: Kuram, ideoloji, tarih (Ü. H. Yolsal, Çev.). Atıf Yayınları.