KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi / 2026 / Issue: 3

Doğal Afet Konulu Resimli Çocuk Kitaplarının İncelenmesi

Examination of Illustrated Children's Books on Natural Disasters

Tuğçe Yakar Ulusoy0009-0002-9637-8026
Kübra Kanat(BOLU ABANT İZZET BAYSAL ÜNİVERSİTESİ)0000-0001-6259-755X
Sayfa
—
Yayın Tarihi
2026-05-11
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çalışma bulgularına göre fiziksel özellikler teması; kapak, boyut, yazı, yaş grubu ve resimler kategorilerinden oluşmuştur.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma, erken çocukluk dönemi için hazırlanmış doğal afetlerle ilgili resimli çocuk kitaplarını incelemek amacıyla yapılmıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Buna göre çalışmaya 20 adet resimli çocuk kitabı dahil edilmiş ve bu kitapların incelenmesinde, ilgili literatüre uygun olarak araştırmacılar tarafından hazırlanan “Doğal Afetlerle İlgili Resimli Çocuk Kitapları Değerlendirme Formu” kullanılmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Çalışma bulgularına göre fiziksel özellikler teması; kapak, boyut, yazı, yaş grubu ve resimler kategorilerinden oluşmuştur.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:20 adet
⚙️Değişkenler:Natural disaster · illustrated children’s books · early childhood

Özet

Bu çalışma, erken çocukluk dönemi için hazırlanmış doğal afetlerle ilgili resimli çocuk kitaplarını incelemek amacıyla yapılmıştır. Bu amaç doğrultusunda, çalışma grubunu belirlemek için amaçlı örnekleme yöntemlerinden biri olan ölçüt örnekleme yöntemi kullanılarak bir doküman incelemesi yapılmıştır. Buna göre çalışmaya 20 adet resimli çocuk kitabı dahil edilmiş ve bu kitapların incelenmesinde, ilgili literatüre uygun olarak araştırmacılar tarafından hazırlanan “Doğal Afetlerle İlgili Resimli Çocuk Kitapları Değerlendirme Formu” kullanılmıştır. Bu form aracılığı ile çalışma grubundaki kitaplar; fiziksel, çizim, içerik ve dil özellikleri olmak üzere toplam 4 tema altında incelenmiştir. İçerik analizi yöntemiyle araştırma verileri kodlanarak kategoriler oluşturulmuş ve örnekleri tablolarda sunulmuştur. Çalışma bulgularına göre fiziksel özellikler teması; kapak, boyut, yazı, yaş grubu ve resimler kategorilerinden oluşmuştur. Çizim özellikleri; betimleme, boyut, teknikler ve karakter devamlılığı kategorilerinden oluşmuştur. İçerik özellikleri; anlatım, coğrafi ve kültürel özellikler, konuyu işleyiş, karakterler, yaş grubu ve olay örgüsü kategorilerinden oluşmuştur. Olay örgüsü kategorisine yönelik giriş, gelişme ve sonuç alt kategorileri oluşmuştur. Dil özellikleri teması ise anlatım, yazım kuralları, afet konusunda kelime zenginliği ve betimlemeler kategorilerinden oluşmuştur Çalışma sonucunda çocukların doğa afetler konusuna ilişkin doğrudan veya dolaylı olarak duyarlı hale getirilmesi ve ne yapmaları gerektiği konusunda bilgilendirilmesi gerekliliği göz önüne alınarak, kaliteli resimli çocuk kitaplarının yayın sayısının artırılması, bu kitapların etkililiğine ilişkin farklı çalışmalar yapılması gibi önerilerde bulunulmuştur.

Abstract

This study was conducted to examine illustrated children's books on natural disasters prepared for the early childhood period. To this end, a document review was conducted using criterion sampling, one of the purposive sampling methods, to determine the study group. Accordingly, 20 illustrated children's books were included in the study, and the “Illustrated Children's Books on Natural Disasters Evaluation Form” prepared by the researchers in accordance with the relevant literature was used in the examination of these books. Through this form, the books in the study group were examined under a total of four themes: physical, drawing, content, and language characteristics. The research data was coded using content analysis methods to create categories, and examples were presented in tables. According to the study findings, the physical features theme consisted of the categories of cover, design, dimensions, typography, target age group, and illustrations. The illustration features theme comprised the categories of description, dimensions, techniques, and character continuity. The content features theme comprised the categories of narration, geographical and cultural elements, handling of the disaster theme, characterization, age group relevance, and plot structure. The plot structure category comprised the subcategories of introduction, development, and conclusion. The language features theme consists of the categories of narration, grammar and punctuation, vocabulary related to disasters, and descriptive language. Considering the need to make children directly or indirectly sensitive to the subject of natural disasters and to inform them about what to do, the study recommends increasing the number of high-quality illustrated children's books published and conducting different studies on the effectiveness of these books.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Ulusoy, T. Y., Kanat, K. (2026). Doğal Afet Konulu Resimli Çocuk Kitaplarının İncelenmesi. Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, Issue: 3. https://doi.org/10.14686/buefad.1818206

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (46)

  1. Akman, A. & Yıldırım, S. (2022). Okul öncesi öğrencilerinde afet yönetimine dair bir gözlem: Iğdır’da bir ilkokul örneği. Anasay, 6(21), pp. 341–355. https://doi.org/10.33404/anasay.1156639
  2. Arizpe, E., Noble, K., & Styles, M. (2023). Children reading pictures: New contexts and approaches to picturebooks (3rd ed.). Routledge.
  3. Bağbancı, S. (2015) Doğal afetlerin afetzedeler üzerine psikolojik etkileri: Trabzon ili örneği. [Unpublished master’s thesis]. Gümüşhane University.
  4. Baker, L., Mackler, K., Sonnenschein, S. & Serpell, R. (2001). “Parents” interactions with their first-grade children during storybook reading and relations with subsequent home reading activity and reading achievement’. Journal of School Psychology, 39(5), pp. 415–438.
  5. Balat, G.U. & Önkol, F.L. (2017). Okul öncesi dönemde fen eğitimi öğretim yöntemleri (5th ed.). Pegem.
  6. Bilgin, N. (2011) 5-6 Yaş çocuklarına yönelik 1990-2010 yılları arasında basılan resimli kitapların çocuğa görelik kavramına göre incelenmesi. [Unpublished master’s thesis]. Marmara University.
  7. Creswell, J.W. (2007). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (2nd ed). SAGE Publications.
  8. Crisp, T., & Hiller, B. (2011). “Is this a boy or a girl?” Rethinking sex-role representation in Caldecott Medal–winning picturebooks. Children's Literature in Education, 42(3), 196–212. https://doi.org/10.1007/s10583-011-9128-1
  9. Dağlıoğlu, E.H. & Çamlıbel Çakmak, O. (2009). Okul öncesi çocuklarına yönelik yayınlanan hikâye kitaplarının şiddet ve korku öğeleri açısından incelenmesi. Türk Kütüphaneciliği, 23(3), pp. 510–534.
  10. Danko-McGhee, K. & Slutsky, R. (2011). Judging a book by its cover: Preschool children’s aesthetic preferences for picture books. International Journal of Education through Art, 7(2), pp. 171–185. https://doi.org/10.1386/ETA.7.2.171_1
  11. Dedeoğlu, H., İnce, N.B. & Ulusoy Ünlü, A. (2021). Türkiye’de yayımlanmış resimli çocuk kitapları üzerine kültürel bir analiz. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 9(2), pp. 561–576. https://doi.org/10.16916/aded.852848
  12. Dirican, R. & Dağlıoğlu, E.H. (2014) 3-6 yaş grubu çocuklarına yönelik yayımlanan resimli hikaye kitaplarının bazı temel değerler açısından incelenmesi. Cumhuriyet International Journal of Education, 3(2), pp. 44–69. https://doi.org/10.30703/cije.321341
  13. Dönmezler, E. (2019) Türkiye’deyayınlanmış 5-8 yaş resimli çocuk kitaplarının biçim, resim ve içerik açısından incelenmesi. [Unpublished master’s thesis]. Mersin University.
  14. Erkan, S. (2010). Deprem yaşayan ve yaşamayan okul öncesi çocukların davranışsal/duygusal sorunlarının karşılaştırmalı olarak incelenmesi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 28, pp. 56–62.
  15. Erol, F.Z., Elhakan, G.B. & Burulday, V. (2021) 3-6 yaş dönemindeki resimli çocuk kitaplarinin iç ve diş yapi özelliklerinin incelenmesi, Akademik Matbuat, (5), p.p. 115–130.
  16. Gönen, M. & Veziroğlu, M. (2013). Çocuk edebiyatı in Gönen, M. (ed.) Çocuk Edebiyatının Genel Hedefleri. Eğiten Kitap, pp. 1–12.
  17. Gönen, M., Uygun, M., Erdoğan, O. & Katrancı, M. (2012). Resimli çocuk kitaplarının fiziksel, içerik ve resimleme özellikleri açısından incelenmesi. Milli Eğitim Dergisi, 42(196), pp. 258–272.
  18. Güngör, G. (2022) Okulöncesi dönemi resimli çocuk kitaplarında mitolojik öyküler üzerinden kavramların anlatımı ve bir resimli kitap tasarımı. [Unpublished master’s thesis]. Hacettepe University.
  19. Johnson, H., Mathis, J., & Short, K. (2017). Critical content analysis of children’s and young adult literature: Reframing perspective. Routledge.
  20. Kalaycıoğlu, A. (2012) Aylık türk ve yabancı çocukların ebeveyn ve öğretmenlerinin resimli çocuk kitabı seçme ölçütlerinin incelenmesi. [Unpublished master’s thesis]. Hacettepe University.
  21. Karabulut, D. & Bekler, T. (2019). Doğal afetlerin çocuklar ve ergenler üzerindeki etkileri. Journal of Natural Disasters and Environment, 5(2), pp. 368–376. https://doi.org/10.21324/dacd.500356
  22. Kılıc, Z., Değirmenci, S., Ünsal, F.O. & Uyanık Balat, G. (2017). Okul öncesi dönem çocuklarına yönelik resimli çocuk kitaplarında yer alan temel kavramların incelenmesi. Mehmet Akif Ersoy University Journal of Education Faculty, 44, pp. 424–441. https://doi.org/10.21764/maeuefd.319461
  23. Kılınç, F.E. (2020). Çocuk edebiyatı. in Ceylan, S. (ed.) Çocuk edebiyatının çocukların gelişimlerine katkısı. Eğiten Kitap, pp. 1–18.
  24. Mammadova, G. (2023). Soğuk rüya’da teknik ve içerik. Igdir University Journal of Social Sciences, 33, pp. 229–243. https://doi.org/10.54600/igdirsosbilder.1245148
  25. Maniam, M. (2011). What do children look forward to in a picture book? Language in India, 11(12), pp. 162–170.
  26. Merriam, S.B. (2013). Qualitative research: A guide to design and implementation (3rd ed). Translated by S. Turan. Nobel Yayın Dağıtım.
  27. Miles, M.B. & Huberman, A.M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook. SAGE.
  28. Nikolajeva, M., & Scott, C. (2006). How picturebooks work. Routledge.
  29. Örs, B. (2022) Ali Dayı çocuk kütüphanesinde yer alan erken çocukluk dönemine yönelik çocuk kitaplarının niteliklerinin incelenmesi. [Unpublished master’s thesis]. Hacettepe University.
  30. Patton, M.Q. (2002). Qualitative research and evaluation methods. SAGE.
  31. Patton, M.Q. (2014). Qualitative research and evaluation methods. Translated by M. Butun and S.B. Demir. Pegem Akademi.
  32. Pekdoğan, S. (2017) 3-6 yaş çocuğa sahip ebeveynlerin resimli çocuk kitabı seçimi ölçütlerinin incelenmesi. EKEV Academic Journal, 21(71), pp. 315–326.
  33. Russell, J.A. (1994). Is there universal recognition of emotion from facial expression? A review of the cross-cultural studies. Psychological Bulletin, 115(1), pp. 102–141. https://doi.org/10.1037/0033-2909.115.1.102
  34. Sapsağlam, Ö. (2019). Okul öncesi dönem çocuklarında doğal afet farkındalığı. Ondokuz Mayis University Journal of Education Faculty, 38(1), pp. 283–295.
  35. Sargın, M. & Kılıç, E. (2023). Peri masallarına eleştirel bir bakış.Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 12(2), pp. 607–622. https://doi.org/10.7884/teke.1312769
  36. Schickedanz, J.A. & Collins, M.F. (2012). For young children, pictures in storybooks are rarely worth a thousand words. The Reading Teacher, 65(8), pp. 539–549.
  37. Sever, S. (2008). Okul öncesi dönemdeki çocuklara seslenen kitaplarda bulunması gereken temel özellikler in Güneş, Z. (ed.) Okul öncesinde çocuk edebiyatı. Anadolu University.
  38. Sever, S. (2017). Çocuk ve edebiyat. Tudem.
  39. Sipe, L. R. (2008). Storytime: Young children’s literary understanding in the classroom. Teachers College Press.
  40. Taylor, H. & Peace, R. (2015). Children and cultural influences in a natural disaster: Flood response in Surakarta. Indonesia. International Journal of Disaster Risk Reduction, 13, pp. 76–78, 83.
  41. Torche, F. (2011). The effect of maternal stress on birth outcomes: Exploiting a natural experiment. Demography, 48(4), pp. 1473–1491.
  42. Turla, A. (2019) Okul öncesi dönemde çocuk edebiyatı. Hedef CS.
  43. Ural, S. (2019). Okul öncesi çocuk kitaplarının tanımı. in Gönen, M. (ed.) Erken Çocukluk Döneminde Çocuk Edebiyatı. Eğiten Kitap, pp. 33–55.
  44. Whitehurst, G. J., & Lonigan, C. J. (1998). Child development and emergent literacy. Child Development, 69(3), 848–872. https://doi.org/10.1111/j.1467-8624.1998.tb06247.x
  45. Yılmaz Genç, M.M. & Özen Uyar, R. (2016). Resimli çocuk kitaplarının fene yönelik kavram, konu ve temalar açısından incelenmesi. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9(46), pp. 600–607.
  46. Sargın, M. & Kılıç, E. (2023). Peri masallarına eleştirel bir bakış.Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 12(2), pp. 607–622. https://doi.org/10.7884/teke.1312769