KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi / 2026 / Issue: 2

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli 5. Sınıf Türkçe Ders Kitabındaki Edebî Metinlerin Eleştirel Düşünme Becerileri Açısından Değerlendirilmesi

An Evaluation of the Literary Texts in the 5th Grade Turkish Textbook within the Scope of the Türkiye Century Education Model in Terms of Critical Thinking Skills

Hulusi Geçgel(ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ, EĞİTİM FAKÜLTESİ, TÜRKÇE VE SOSYAL BİLİMLER EĞİTİMİ BÖLÜMÜ, TÜRKÇE EĞİTİMİ ANABİLİM DALI)0000-0002-9277-6417
Fatih Kana(ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ, EĞİTİM FAKÜLTESİ, TÜRKÇE VE SOSYAL BİLİMLER EĞİTİMİ BÖLÜMÜ, TÜRKÇE EĞİTİMİ ANABİLİM DALI)0000-0002-1087-4081
Arda Köroğlu(ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ, LİSANSÜSTÜ EĞİTİM ENSTİTÜSÜ, TÜRKÇE EĞİTİMİ ANABİLİM DALI, TÜRKÇE EĞİTİMİ (YL))0000-0001-5557-2055
Sayfa
—
Yayın Tarihi
2026-03-18
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

In this respect, the study underscores the need to restructure textbooks with a stronger emphasis on critical thinking and aims to contribute to the evaluation and development of instructional materials.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:This study aims to evaluate the literary texts included in the 5th grade Turkish textbook used in the 2024–2025 academic year in terms of their support for critical thinking skills.
📊
Temel Bulgular & Veri:In particular, the competencies of "formulating questions" and "focusing on an issue" were found to be prominently represented, whereas competencies such as "evaluating the credibility of a source" and "using valid sources" were significantly underrepresented.
💡
Sonuç & Katkı:In this respect, the study underscores the need to restructure textbooks with a stronger emphasis on critical thinking and aims to contribute to the evaluation and development of instructional materials.
🔬Tür:Research Article
📍Kapsam:2024–2025 Verileri
⚙️Değişkenler:Türkiye Century maarif model · Turkish course · literary text

Özet

This study aims to evaluate the literary texts included in the 5th grade Turkish textbook used in the 2024–2025 academic year in terms of their support for critical thinking skills. Critical thinking is a multidimensional cognitive process that involves high-level mental skills such as analysis, interpretation, decision-making, and inquiry. The research was conducted using the document analysis method, a qualitative research design. The textbook selected through criterion sampling was examined using an analysis tool developed based on Robert Ennis’s theory of critical thinking. The findings revealed that certain dispositions and competencies related to critical thinking were frequently emphasized in the texts. In particular, the competencies of "formulating questions" and "focusing on an issue" were found to be prominently represented, whereas competencies such as "evaluating the credibility of a source" and "using valid sources" were significantly underrepresented. The results indicate that literary texts play an important role in fostering critical thinking skills; however, these skills are not equally or comprehensively addressed across all components. In this respect, the study underscores the need to restructure textbooks with a stronger emphasis on critical thinking and aims to contribute to the evaluation and development of instructional materials.

Abstract

This study aims to evaluate the literary texts included in the 5th grade Turkish textbook used in the 2024–2025 academic year in terms of their support for critical thinking skills. Critical thinking is a multidimensional cognitive process that involves high-level mental skills such as analysis, interpretation, decision-making, and inquiry. The research was conducted using the document analysis method, a qualitative research design. The textbook selected through criterion sampling was examined using an analysis tool developed based on Robert Ennis’s theory of critical thinking. The findings revealed that certain dispositions and competencies related to critical thinking were frequently emphasized in the texts. In particular, the competencies of "formulating questions" and "focusing on an issue" were found to be prominently represented, whereas competencies such as "evaluating the credibility of a source" and "using valid sources" were significantly underrepresented. The results indicate that literary texts play an important role in fostering critical thinking skills; however, these skills are not equally or comprehensively addressed across all components. In this respect, the study underscores the need to restructure textbooks with a stronger emphasis on critical thinking and aims to contribute to the evaluation and development of instructional materials.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Geçgel, H., Kana, F., Köroğlu, A. (2026). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli 5. Sınıf Türkçe Ders Kitabındaki Edebî Metinlerin Eleştirel Düşünme Becerileri Açısından Değerlendirilmesi. Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, Issue: 2. https://doi.org/10.14686/buefad.1760020

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (29)

  1. Avcı, Y., & Coşkun, A. (2021). Pal Sokaği Çocukları Romanının Kora Şemasına Göre Analizi. In. F. Kana & H. Geçgel (Eds), Türkçe öğretiminde edebî metinlerin kullanımı (pp. 43–70). Paradigma.
  2. Başoğlu, N., & Mutlu, B. (2012). İlköğretim Türkçe Ders Kitaplarında Yer Alan Metinlerin Eleştirel Düşünme Eğitimine Uygunluğu. Kastamonu Education Journal, 20(3), 983-998.
  3. Başkale, H. (2016). Nitel Araştırmalarda Geçerlik, Güvenirlik ve Örneklem Büyüklüğünün Belirlenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 9(1), 23-28.
  4. Batur, Z., & Soyuçok, M. (2019). Atasözlerinde Eleştirel Düşünme Unsurları: Türkçe Ders Kitapları. Folklor/Edebiyat, 25(100), 1119-1132.
  5. Cin, A., Dalioğlu, S., Kavas, M., Dönmez, A., Han, C., Şener, F., Akyurt, G., Angın, L., Hülür Taşin, N., Sayılır, S., & Sayılır, T. (2019). 5. sınıf Türkçe ders kitabı. Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları.
  6. Çağlar, E., & Yılmaz, O. (2022). Türkçe Ders Kitaplarinda Yer Alan Metinlerde “Düşünme”ye İlişkin Görünümler. EKEV Akademi Dergisi, 89, 51-68.
  7. Demir, H., & Baş, Ö. (2019). Türkçe Ders Kitabındaki Metinlerin Eleştirel Düşünme Ölçütlerini Karşılaması Üzerine Nitel Bir Araştırma. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 8(2), 983-1006.
  8. Dilekçi, A., & Karatay, H. (2021). Türkçe Dersi Öğretim Programlarinda 21. Yüzyil Becerileri. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 10(4), 1430-1444.
  9. Dilekçi, A., & Karatay, H. (2022). Türkçe Dersi Kitaplarındaki Etkinliklerin Eleştirel Düşünme Becerisine Göre İncelenmesi. Mehmet Akif Ersoy University Journal of Education Faculty, 64, 78-101. https://doi.org/10.21764/maeuefd.1026402
  10. Elkıran, Y. M., & Kılıçoğlu, A. (2021). Milli Kültür Teması Bağlamında Ağrıdağı Efsanesi Adlı Eserin İncelenmesi. In F. Kana & H. Geçgel (Eds.), Türkçe öğretiminde edebî metinlerin kullanımı (pp. 119–130). Paradigma Akademi.
  11. Esemen, A., & Sadioğlu, Ö. (2021). İlkokul Türkçe Ders Kitaplarının Eleştirel Okuma Becerisi Açısından İncelenmesi. Türk Kütüphaneciliği, 35(3), 436-460. https://doi.org/10.24146/tk.937561
  12. Ennis, R. H. (1987). A taxonomy of critical thinking dispositions and abilities. In J. B. Baron & R. J. Sternberg (Eds.), Teaching thinking skills: Theory and practice (pp. 9–26). W. H. Freeman.
  13. Amanvermez İncirkuş, F., & Özçetin, K. (2021). Türkçe ders kitaplarındaki metni anlama sorularının eleştirel düşünme becerilerine göre incelenmesi. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 22, 290-311. https://doi.org/10.29000/rumelide.895805
  14. Kutluca, A. Y., Yılmaz, A., & İbiş, E. (2018). Öğretmen Adaylarının Eleştirel Düşünme Tutumlarının Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi. Kastamonu Education Journal, 26(6), 2045-2055. https://doi.org/10.24106/kefdergi.2309
  15. Milli Eğitim Bakanlığı. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Türkçe dersi öğretim programı (İlkokul ve ortaokul). https://tymm.meb.gov.tr
  16. Mete, G. (2021). Ortaokul Öğrencilerinin Eleştirel Düşünme Becerilerinin İncelenmesi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 9(2), 492-509. https://doi.org/10.16916/aded.887592
  17. Olukcu, E., & Yıldız, D. (2022). Üst Düzey Düşünme Becerileri Kavramları Bağlamında Türkçe Ders Kitaplarının İncelenmesi. Karaelmas Eğitim Bilimleri Dergisi, 10(2), 224-246.
  18. Özkan, U. B. (2023). Doküman İnceleme Yönteminde Geçerlik ve Güvenirlik: Eğitim Bilimleri Araştırmaları Bağlamında Kuramsal Bir İnceleme. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 56, 832-848. https://doi.org/10.53444/deubefd.1258867
  19. Bayrak Özmutlu, E., & Kanık Uysal, P. (2021). Türkçe Ders Kitaplarında Yer Alan Etkinliklerin Düşünme Becerileri Açısından İncelenmesi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 52, 518-543. https://doi.org/10.9779/pauefd.745469
  20. Öztürk, E., & Razgatlıoğlu, M. (2013). 5. sınıf Türkçe ders kitaplarının eleştirel düşünme açısından analizi. Journal of Human Sciences, 10(1), 445-458. https://www.j-humansciences.com/index.php/IJHS/article/view/2552
  21. Paul, R., & Elder, L. (2008). The miniature guide to critical thinking: Concepts and tools (5th ed.). Foundation for Critical Thinking Press.
  22. Sarıkaya, B. (2021). 8. Sinif Türkçe Ders Kitabındaki Etkinliklerin Üst Düzey Düşünme Becerileri Açısından Değerlendirilmesi. Kuram ve Uygulamada Sosyal Bilimler Dergisi, 5(1), 71-89. https://doi.org/10.48066/kusob.901731
  23. Sarıkaya, B., Yayan, E., & Yamaç, A. E. (2023). Türkçe Ders Kitaplarındaki Etkinliklerin Üst Düzey Düşünme Becerileri Bağlamında İncelenmesi. Türkiye Eğitim Dergisi, 8(1), 133-158. https://doi.org/10.54979/turkegitimdergisi.1307757
  24. Semerci, Ç., & Elaldı, Ş. (2014). The role of metacognitive beliefs in the development of critical thinking skills. BUEFAD, 3(2), 317–333.
  25. Sur, E. (2021). Türkçe Ders Kitaplarında Yer Alan Öyküleyici Metinlerin Eleştirel Düşünme Becerisi Kazandırma Bağlamında İncelenmesi. Ondokuz Mayis University Journal of Education Faculty, 40(1), 403-422.
  26. Şen, Ü. (2009). Türkçe öğretmeni adaylarının eleştirel düşünmeye yönelik tutumlarının çeşitli değişkenler açısından değerlendirilmesi. Journal of World of Turks (Zeitschrift für die Welt der Türken), 1(2), 131–148.
  27. Temizkan, M. (2014). Ortaokul Türkçe Ders Kitaplarının Türkçe Dersi Öğretim Programındaki Temel Beceriler Açısından İncelenmesi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 2(1), 49-72. https://doi.org/10.16916/aded.99872
  28. UNESCO. (2021). Reimagining our futures together: A new social contract for education. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000379707
  29. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri (11th ed.). Seçkin