Dergiler / Eskiz: Şehir ve Bölge PLanlama Dergisi / 2025 / Cilt: 07 Sayı: 02

Ekolojik Düşüncede Çeşitlilik ve Bütünlüğün Çağdaş Mimarlık Tartışmalarındaki Yansımaları

Ecological Thought: Diversity, Wholeness and Their Resonance in Contemporary Architectural Discourse

Sayfa
1–20
Yayın Tarihi
2025-12-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Böylece, birbirinden farklı ölçek ve araçlara sahip olsalar da bu figürlerin üretimleri, mimarlık alanında ekolojinin özünü doğa korumacılığından çok, varlıkların karşılıklı bağımlılığına dayalı ilişkisel bir ontolojiye geçiş olarak yeniden tanımlayan ortak bir düşünsel zemine işaret etmektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:19. yüzyılda bilimsel bir disiplin olarak ortaya çıkan ekoloji, kavramsal kapsamını giderek genişleterek salt bir doğa bilimi olmanın ötesine geçmiş; sosyal teori, etik ve felsefe alanlarındaki söylemleri de etkilemiştir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Ekolojik düşünceyle genişleyen tartışmalar, zamanla, mekanik ve sistem tabanlı modellerden, ilişkisel, yenileyici ve doğa sonrası çerçevelere uzanan çok sayıda paradigma üretmiş; her biri insan -çevre ilişkisine dair farklı ontolojik ve epistemolojik anlayışlar sunmuştur.
💡
Sonuç & Katkı:Böylece, birbirinden farklı ölçek ve araçlara sahip olsalar da bu figürlerin üretimleri, mimarlık alanında ekolojinin özünü doğa korumacılığından çok, varlıkların karşılıklı bağımlılığına dayalı ilişkisel bir ontolojiye geçiş olarak yeniden tanımlayan ortak bir düşünsel zemine işaret etmektedir.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:ekolojik mimarlık · çağdaş ekolojik söylem · rejeneratif tasarım

Özet

19. yüzyılda bilimsel bir disiplin olarak ortaya çıkan ekoloji, kavramsal kapsamını giderek genişleterek salt bir doğa bilimi olmanın ötesine geçmiş; sosyal teori, etik ve felsefe alanlarındaki söylemleri de etkilemiştir. Ekolojik düşünceyle genişleyen tartışmalar, zamanla, mekanik ve sistem tabanlı modellerden, ilişkisel, yenileyici ve doğa sonrası çerçevelere uzanan çok sayıda paradigma üretmiş; her biri insan -çevre ilişkisine dair farklı ontolojik ve epistemolojik anlayışlar sunmuştur. Bu çalışma, söz konusu kavramsal gelişmeleri izlemek ve bunların çağdaş mimari düşünce ve pratiğine nasıl yansıdığını incelemek amacıyla nitel ve yorumlayıcı bir araştırma yaklaşımı benimsemektedir. Araştırmanın merkezinde, ekolojik söylemdeki temel dönüşümleri örnekleyen dört mimar ve kuramcının -Sim Van der Ryn, Michael Sorkin, Chrisna du Plessis ve Neri Oxman- teorik ve uygulamalı üretimleri yer almaktadır. Van der Ryn’in sistem ekolojisi ve etik çevreciliği; Sorkin’in toplumsal boyutlu kentsel ekoloji anlayışı; du Plessis’in yenileyici tasarım düşüncesi ve Oxman’ın biyolojik bilgiyle şekillenen maddi ekolojileri, ekolojik paradigmaların çeşitliliğini ama birbiriyle örtüşen yaklaşımlarını ortaya koymaktadır: Farklı metodoloji ve bağlamlarda çalışsalar da bu figürler, doğayı ayrı bir varlık değil, karşılıklı bağımlılıklar ağı olarak gören ilişkisel düşünceye katkı sunan yaklaşımlarıyla ön plana çıkmaktadırlar. Böylece, birbirinden farklı ölçek ve araçlara sahip olsalar da bu figürlerin üretimleri, mimarlık alanında ekolojinin özünü doğa korumacılığından çok, varlıkların karşılıklı bağımlılığına dayalı ilişkisel bir ontolojiye geçiş olarak yeniden tanımlayan ortak bir düşünsel zemine işaret etmektedir.

Abstract

Emerging as a scientific discipline in the nineteenth century, ecology gradually expanded its conceptual scope and moved beyond the boundaries of a natural science, exerting influence on social theory, ethics, and philosophy. As ecological thought widened, debates evolved from mechanistic and systems-based models toward relational, regenerative, and post-nature frameworks—each offering distinct ontological and epistemological interpretations of the human–environment relationship. This study adopts a qualitative and interpretive research approach to trace these conceptual developments and examine their resonance within contemporary architectural theory and practice. At the centre of the analysis are the theoretical and practical contributions of four architects and theorists, Sim Van der Ryn, Michael Sorkin, Chrisna du Plessis, and Neri Oxman, whose work exemplifies key transitions in ecological discourse. Van der Ryn’s systems ecology and ethical environmentalism, Sorkin’s socially oriented urban ecology, du Plessis’s regenerative design thinking, and Oxman’s biologically informed material ecologies collectively illustrate the plurality of ecological paradigms while revealing their shared foundations. Despite working across different scales, methods, and contexts, these figures converge on a relational understanding of nature—not as an external entity, but as a network of mutual dependencies. Accordingly, their work signals a shift in architecture from an ecology grounded in environmental preservation toward one rooted in a relational ontology that redefines the discipline’s conceptual foundations.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Baş, M. C., Masatlıoğlu, C. S. E. (2025). Ekolojik Düşüncede Çeşitlilik ve Bütünlüğün Çağdaş Mimarlık Tartışmalarındaki Yansımaları. Eskiz: Şehir ve Bölge PLanlama Dergisi, Cilt: 07 Sayı: 02, 1–20. https://doi.org/10.5281/zenodo.18095126

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (38)

  1. Antonelli, P. (2008). Design and the elastic mind. Museum of Modern Art.
  2. Bookchin, M. (1971). Post scarcity anarchism. Black Rose Books.
  3. Bookchin, M. (2007). Social ecology and communalism. AK Press.
  4. du Plessis, C. (2012). Towards a regenerative paradigm for the built environment. Building Research & Information, 40(1), 7–22. https://doi.org/10.1080/09613218.2012.628548
  5. du Plessis, C., & Brandon, P. (2015). An ecological worldview as basis for a regenerative sustainability paradigm for the built environment. Journal of Cleaner Production, 109, 53–61. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2014.09.098
  6. Egerton, F. N. (2013). History of ecological sciences, part 47: Ernst Haeckel's ecology. Bulletin of the Ecological Society of America, 94(3), 222–244. https://doi.org/10.1890/0012-9623-94.3.222
  7. Fromm, E. (2010). The heart of man: Its genius for good and evil. American Mental Health Foundation. (Original work published 1964)
  8. Haeckel, E. (2012). Generelle Morphologie der Organismen: Allgemeine Grundzüge der organischen Formen-Wissenschaft, mechanisch begründet durch die von Charles Darwin reformirte Descendenz-Theorie (Vol. 2). Cambridge University Press. (Original work published 1866)
  9. Haraway, D. (2016). Staying with the trouble: Making kin in the Chthulucene. Duke University Press.
  10. Harvey, D. (2010). The Enigma of Capital and the Crises of Capitalism. Oxford University Press.
  11. Hes, D., & du Plessis, C. (2014). Designing for hope: Pathways to regenerative sustainability. Routledge.
  12. Latour, B. (1993). We have never been modern. Harvard University Press.
  13. Latour, B. (2005). Reassembling the social: An introduction to actor-network-theory. Oxford University Press.
  14. Latour, B. (2017). Facing Gaia: Eight lectures on the new climatic regime. Polity Press.
  15. Leopold, A. (1949). A sand county almanac and sketches here and there. Oxford University Press.
  16. Löwy, M., & Sayre, R. (2001). Romanticism Against the Tide of Modernity (C. Porter, trans). Duke University Press.
  17. Morton, T. (2007). Ecology without nature: Rethinking environmental aesthetics. Harvard University Press.
  18. Morton, T. (2013). Hyperobjects: Philosophy and ecology after the end of the world. University of Minnesota Press.
  19. Naess, A. (1995). The deep ecological movement: Some philosophical aspects. In G. Sessions (Ed.), Deep ecology for the twenty-first century (pp. 10-31). Shambhala Publications.
  20. Naess, A. (2005). The Deep Ecology Movement: Some Philosophical Aspects. H. Glasser & A. Drengson (Ed.). The Selected Works of Arne Naess: Deep Ecology of Wisdom (pp. 33-56). Springer.
  21. Oxman, N. (2010). Structuring Materiality: Design Fabrication of Heterogeneous Materials. Architectural Design, 80(4), pp. 78–85. https://doi.org/10.1002/ad.1110
  22. Oxman, N. (2021). Material ecology. Design Issues, 37(1), 91–102.
  23. Oxman. (n.d.). Oxman. https://oxman.com/
  24. Pursell, C. (2009). Sim Van der Ryn and the architecture of the appropriate technology movement. Australasian Journal of American Studies, 28(2), 17-30. https://www.jstor.org/stable/41054144
  25. Rosenthal, G. (2018). Interpretive social research: An introduction. Universitätsverlag Göttingen.
  26. Sale, K. (1985). Dwellers in the land: The bioregional vision. Sierra Club Books.
  27. Smith, N. (1990). Uneven Development: Nature, Capital, and the Production of Space. University of Georgia Press.
  28. Sorkin, M. (1991). Exquisite corpse: writing on buildings. Verso.
  29. Sorkin, M. (2006). Eutopia Now!. Harvard Design Magazine, 31, 2009-10.
  30. Stableford, B. (2010). Ecology and dystopia. In G. Claeys (Ed.), The Cambridge Companion to Utopian Literature (pp. 259–281). chapter, Cambridge: Cambridge University Press.
  31. Stauffer, R. C. (1957). Haeckel, Darwin, and ecology. The Quarterly Review of Biology, 32(2), 138–144. https://doi.org/10.1086/401743
  32. Terreform. (n.d.). New York City (Steady) State. https://www.terreform.info/nycss
  33. Thoreau, H. D. (1971). Walden. In J. L. Shanley( Ed.). Princeton University Press. (Original work published 1854)
  34. Van der Ryn, S. (n.d.). Philosophy. https://simvanderryn.com/philosophy
  35. Van der Ryn, S., & Allen, F. (2013). Design for an empathic world: Reconnecting people, nature, and self. Island Press
  36. Van der Ryn, S., & Cowan, S. (2007). Ecological design: Tenth anniversary edition. Island Press.
  37. Wilson, E. O. (1986). Biophilia. Harvard University Press.
  38. Worster, D. (1994). Nature’s economy: A history of ecological ideas. Cambridge University Press. (Original work published 1977)