KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / ETÜT Dergisi / 2026 / Sayı: 12

İkinci Dünya Savaşı'nda Türkiye'nin Dış Politika Anlayışının Savunmacı Realizm Yaklaşımı Özelinde İncelenmesi

An Examination of Türkiye's Foreign Policy Approach During World War II Focusing on Defensive Realism

Ümit Şahin0000-0002-6092-9888
Recep Çelik(GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ TARİH BÖLÜMÜ)0000-0002-4050-3812
Sayfa
32–42
Yayın Tarihi
2026-06-29
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Araştırmada görüşlerine yer verilen araştırmacı ve teorisyenler ile birlikte Türkiye’nin dış politika anlayışına dair araştırmacıların çıktıları incelendiğinde ise ülkenin savunmacı realist bir yaklaşımının bulunduğu dikkati çekmektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Uluslararası ilişkiler disiplini içerisindeki teorik yaklaşımlar arasında realizm son derece önemli bir yere sahip olmakla birlikte bu disiplinin teorik gelişiminin şartlarının da belirleyicisidir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Özellikle Birinci Dünya Savaşı sonrasında uluslararası ilişkiler açısından tartışmaların yönünü tayin eden realizm alanın tüm araştırmacı ve teorisyenleri için de bir temel yapı taşı olmuştur.
💡
Sonuç & Katkı:Araştırmada görüşlerine yer verilen araştırmacı ve teorisyenler ile birlikte Türkiye’nin dış politika anlayışına dair araştırmacıların çıktıları incelendiğinde ise ülkenin savunmacı realist bir yaklaşımının bulunduğu dikkati çekmektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Çatışma · Dış Politika · 2. Dünya Savaşı

Özet

Uluslararası ilişkiler disiplini içerisindeki teorik yaklaşımlar arasında realizm son derece önemli bir yere sahip olmakla birlikte bu disiplinin teorik gelişiminin şartlarının da belirleyicisidir. Özellikle Birinci Dünya Savaşı sonrasında uluslararası ilişkiler açısından tartışmaların yönünü tayin eden realizm alanın tüm araştırmacı ve teorisyenleri için de bir temel yapı taşı olmuştur. Her ne kadar kalıplaşmış yaklaşımlar temelinde gelişiyor olsa da realizm içerisinde farklı bir görüş olarak nitelendirilebilecek olan, ancak azımsanmayacak sayıda savunucusu da bulunan savunmacı realizm, realizmin bilindik çatışmacı doğası içerisinde farklı bir yere sahiptir. Uluslararası ilişkilerin çatışma odaklı doğasını kabul eden, ancak bunun dışında, savunma odaklı bir realizmin de mümkün olduğuna inanan savunmacı realistler açısından tarihten çeşitli örnekler bulabilmek de mümkündür. Bunlardan biri olarak Türkiye’nin İkinci Dünya Savaşı’ndaki konumu ve diplomatik anlayışı konuya dair yerinde bir örnek olacaktır. Bu araştırmanın amacı, Türkiye’nin İkinci Dünya Savaşı’nın farklı evrelerinde benimsediği dış politika anlayışının ve pratiğinin yönünü savunmacı realizm yaklaşımı ekseninde tespit etmektir. Araştırmada görüşlerine yer verilen araştırmacı ve teorisyenler ile birlikte Türkiye’nin dış politika anlayışına dair araştırmacıların çıktıları incelendiğinde ise ülkenin savunmacı realist bir yaklaşımının bulunduğu dikkati çekmektedir.

Abstract

Realism holds a central place among the theoretical approaches within the discipline of international relations, and it has also shaped the conditions for the discipline’s theoretical development. Especially after the World War I, realism, which shaped the direction of debates in international relations, became a foundational reference point for researchers and theorists in the field. Although it develops on the basis of established approaches, defensive realism, a distinct but widely supported viewpoint within realism, occupies a particular place within the familiar conflict-oriented nature of realism. The defensive-realist stance-accepting the conflict-prone nature of international relations while holding that a defensive posture remains possible-can be observed in various historical cases. One relevant example is Türkiye’s position and diplomatic approach during World War II. The aim of this research is to idenfity the direction of Türkiye’s foreign policy approach and practice during different phases of World War II, focusing on defensive posture realism. An examination of the relevant scholarship, together with the evidence on Türkiye’s wartime foreign policy, indicates that the country adopted a defensive-realist approach.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Şahin, Ü., Çelik, R. (2026). İkinci Dünya Savaşı'nda Türkiye'nin Dış Politika Anlayışının Savunmacı Realizm Yaklaşımı Özelinde İncelenmesi. ETÜT Dergisi, Sayı: 12, 32–42. https://doi.org/10.52003/etutdergisi.1947932

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (33)

  1. Açıkalın, C. (1992). Cevat Açıkalın'ın anıları: 2. Dünya Savaşının ilk yılları. Belleten, 56(217), 985-1079.
  2. Altaş, H. (2025). II. Dünya Savaşında Türk dış politikası; Neoklasik realist kuram ve orta güçte devlet kavramı perspektifi. Uluslararası Afro-Avrasya Araştırmaları Dergisi, 10(20), 77-92.
  3. Aydemir, Ş. S. (2011). İkinci adam – II. Remzi Kitabevi.
  4. Aydın, M. (2002). 1939-1945: Savaş kaosunda Türkiye. Göreli özerklik-2. Baskın Oran (Ed.), Türk dış politikası, Kurtuluş Savaşından bugüne olgular, belgeler, yorumlar. İletişim Yayınları.
  5. Başarır, M. & Boy, A. (2019). İkinci Dünya Savaşı esnasında İsmet İnönü’nün meclis konuşmalarının basındaki yankıları. Tarih ve Gelecek Dergisi, 5(2), 305-334.
  6. Deringil, S. (2014). Denge oyunu – İkinci Dünya Savaşı’nda Türkiye’nin dış politikası. Tarih Vakfı Yurt Yayınları. Erim, N. (2005). Günlükler- I. Yapı Kredi Yayınları.
  7. Gönlübol, M. & Sar, C. (2013). Atatürk ve Türkiye’nin dış politikası (1919-1938). Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Atatürk Araştırma Merkezi.
  8. Gürkan, M. (2025). Defansif realist çerçeve ile Türkiye’nin NATO’ya girişi. Alınteri Sosyal Bilimler Dergisi, 9(2), 165-185.
  9. Haykır, Y. & Aslan, M. (2021). Denge esaslı Türk dış politikasına bir bakış (1939-1945). Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 31(2), 1069-1089.
  10. Karabekir, K. (2009). Günlükler. Yapı Kredi Yayınları.
  11. Kiraz, S. (2018). Dış politika analizi modeli olarak Neoklasik Realizm: İkinci Dünya Savaşı sırasındaki Türk dış politikasının analizi. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 20(2), 417-440.
  12. Knatchbull-Hugessen, H. (1949). Diplomat in peace and war. John Murray.
  13. Koçak, C. (2010). Türkiye’de millî şef dönemi (1938-1945)- II. İletişim Yayınları.
  14. Jervis, R. (1978). Cooperation under the security Dilemma. World Politics, 30(2), 167-214.
  15. Landau, J. M. (1995). Pan-Turkism: from irredentism to cooperation. Indiana University Press.
  16. Lobell, S. E. (2010). Structural realism/offensive and defensive realism. Nalanda Roy (Ed.), Oxford Research Encyclopedia of International Studies (ss. 1-23). Oxford Academic.
  17. Mearsheimer, J. J. (2009). Reckless States and Realism. International Relation, 23, 241-256.
  18. Mearsheimer, J. J. (2013). Structural Realism. T. Dunne, M. Kurki & S. Smith (Eds.), International Relations Theories Discipline and Diversity (ss 77–91). Oxford University Press.
  19. Medlicott, W. N. (1952). The Economic blockade – Volume I. Longmans, Green and Co.
  20. Powell, R. & D. A. Baldwin (1994). Anarchy in international relations theory: The Neorealist-Neoliberal debate. International Organization, 48(2), 313-344.
  21. Rose, G. (1998). Neoclassical Realism and theories of foreign policy. World Politics, 51(1), 144-172.
  22. Saray, M. (2000). Sovyet tehdidi karşısında Türkiye’nin Nato’ya girişi: III. Cumhurbaşkanı Celal Bayar’ın hatıraları ve belgeleri. Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Atatürk Araştırma Merkezi.
  23. Sarınay, Y. (1988). Türkiye’nin Batı ittifakına yönelişi ve NATO’ya girişi (1939-1952). Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayını.
  24. Soyak, H. R. (1973). Atatürk’ten hatıralar. Yapı Kredi Yayınları.
  25. Snyder, J. L. (1984). The Ideology of the offensive: military decision making and the disasters of 1914. Cornell University Press.
  26. Taliaferro, J. W. (2000). Security seeking under anarchy. International Security, 25(3), 128–161.
  27. Tuncer, H. (2012). İsmet İnönü’nün dış politikası. Kaynak Yayınları.
  28. Van Evera, S. (1999). Causes of War – power and roots of conflict. Cornel University Press.
  29. Walt, S. M. (1998). International Relations: one world, many theories. Foreign Policy, 110(Special Edition: Frontiers of Knowledge), 29-46.
  30. Walt, S. M. (2002). The Enduring relevance of the realist tradition. Ira Katznelson & Helen Milner (Eds.), Political Science: State of The Discipline (ss. 197-230). Norton & Company.
  31. Waltz, K. N. (1979). Theory of international politics. McGraw Hill.
  32. Weisband, E. (2000). İkinci Dünya Savaşı’nda İnönü’nün dış politikası I. Cumhuriyet Yayınları.
  33. Zengin, A. K. (2020). 21. yüzyılda Rusya Federasyonu’nun güvenlik belgeleri: Neo realist teori çerçevesinde bir analiz. Ulakbilge, 55, 1707–1718.