Dergiler / Uluslararası Türk Lehçe Araştırmaları Dergisi (TÜRKLAD) / 2026 / Cilt: 1 Sayı: 1

DOĞU TÜRKİSTAN TARİHİNİ ANLATAN BİR ESER: KİTÂB-I GAZÂT DER MÜLK-İ ÇİN

Naciye Karahan Kök(KAFKAS ÜNİVERSİTESİ)
Sayfa
138–146
Yayın Tarihi
2017-06-20
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu çalışmada “Kitâb-ı Gazât der Mülk-i Çin” adlı eser, eserin müellifi, istinsah tarihi, içeriği, imlâ ve dil özellikleri, eserde tespit edilen savaş, askerlik, devlet yönetimi, meslek ve yer adları ile Türk dili ile aynı dil ailesine mensup Moğolcaya ait kelime ve yer adları gibi özellikli kelimeler üzerinde durulacaktır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Türklerin tarihleri boyunca en fazla ilişkide bulundukları milletlerden birisi de Çinlilerdir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Çinliler kuzey komşuları olan Türklerle kimi zaman dostane, çoğu zaman da mücadele içerisinde olmuşlardır.
💡
Sonuç & Katkı:Bu çalışmada “Kitâb-ı Gazât der Mülk-i Çin” adlı eser, eserin müellifi, istinsah tarihi, içeriği, imlâ ve dil özellikleri, eserde tespit edilen savaş, askerlik, devlet yönetimi, meslek ve yer adları ile Türk dili ile aynı dil ailesine mensup Moğolcaya ait kelime ve yer adları gibi özellikli kelimeler üzerinde durulacaktır.
🔬Tür:Tez Özeti
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Kitâb-ı Gazât der Mülk-i Çîn · Molla Bilal Nâzım · Çağatay Türkçesi

Özet

Türklerin tarihleri boyunca en fazla ilişkide bulundukları milletlerden birisi de Çinlilerdir. Çinliler kuzey komşuları olan Türklerle kimi zaman dostane, çoğu zaman da mücadele içerisinde olmuşlardır. Bu mücadele bilinen en eski Türk devleti olan Hunlarla başlayarak Göktürkler, Uygurlar, Karahanlılar, Türk-Moğol devletleri ile bunların mirası üzerine kurulan hanlıklar dönemine kadar aralıksız devam etmiştir. Aralıksız devam eden Türk-Çin mücadeleleri ardında sadece Çin imparatorluğunun kuzey sınırlarını korumak için inşa ettirmiş olduğu Çin Seddi gibi muazzam bir sanat eseri bırakmakla kalmamış, tarihten edebiyata, dilden ekonomiye, askerlikten diplomasiye kadar pek çok alanda zengin bir mirasın doğmasına da vesile olmuştur. Bu mirasın yazıya geçirilmesinde Çinliler öncülük etseler de Türkler de onu gelecek nesillere taşıma uğraşı içerisinde olmuşlardır. Türkler arasında bu bilinçle hareket edenlerden birisi de Molla Bilal Nâzımî’dir. Bu çalışmada “Kitâb-ı Gazât der Mülk-i Çin” adlı eser, eserin müellifi, istinsah tarihi, içeriği, imlâ ve dil özellikleri, eserde tespit edilen savaş, askerlik, devlet yönetimi, meslek ve yer adları ile Türk dili ile aynı dil ailesine mensup Moğolcaya ait kelime ve yer adları gibi özellikli kelimeler üzerinde durulacaktır.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Kök, N. K. (2017). DOĞU TÜRKİSTAN TARİHİNİ ANLATAN BİR ESER: KİTÂB-I GAZÂT DER MÜLK-İ ÇİN. Uluslararası Türk Lehçe Araştırmaları Dergisi (TÜRKLAD), Cilt: 1 Sayı: 1, 138–146. https://doi.org/10.30563/turklad.312368

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (8)

  1. AÇIKGÖZ, F. (1995). Bilâl Nâzım Şeriyatıdan. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul: İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  2. BUYAR, C. (2013). Kırgızistan’da Bir Etnik Grup: Sart Kalmaklar. Turkish Studies, V. 8/9, s.819-831.
  3. ECKMANN, J. (1958). Çağatay Dili Hakkında Notlar. Türk Dili Araştırmaları Yıllığı Belleten, s. 115-126.
  4. İPEKTEN, H. (2010). Eski Türk Edebiyatı Nazım Şekilleri ve Aruz. İstanbul: DergâhYayınları.
  5. KARAHAN KÖK, N. (2016). Molla Bilal Nâzım’ın Kitâb-ı Gazât Der Mülk-i Çîn Adlı Eseri Üzerine. Hoca Ahmed Yesevî Yılı Anısına Uluslararası Türk Dünyası Eğitim Bilimleri ve Sosyal Bilimler Kongresi Bildirileri III. Cilt: Türkoloji, s. 433-442.
  6. MOLLAVUTOV, S. (2014). Bilal Nazım (1825-1900). Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi, S. 4, s. 57-63.
  7. ÖZYETGİN, A. M. (1996). Altın Ordu, Kırım ve Kazan Sahasına Ait Yarlık ve Bitiklerin Dil ve Üslup İncelenmesi. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  8. YUNUSOĞLU KEMAL, M. (2013). Molla Bilal Nazim ve Uniñ Dastanlari Heqqide. Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi, S. 1/1, s. 145-151.