Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightMakale, sanat tarihi yazımının bu dönemde yalnızca estetik bir alan olmadığını; aynı zamanda coğrafyanın kültürel olarak anlamlandırıldığı ve sahiplenildiği bir söylem pratiği olarak işlev gördüğünü ortaya koymayı amaçlamaktadır.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Bu makale, Osmanlı İmparatorluğu’nun son döneminde kaleme alınmış üç metni tarihyazımsal bir perspektifle ele almaktadır; İhtifalci Mehmed Ziya’nın Bursa’dan Konya’ya Seyahat’ı (1909), Hüseyin Zekai Paşa’nın Mübeccel Hazineler’i (1913) ve Hüseyin Hüsnü Tengüz’ün Bedayi-i Asar-ı Osmaniye’si (1919). Çalışma, bu metinlerin birer sanat envanteri ya da seyahat anlatısının ötesinde, mimari mirası belirli bir bilgi çerçevesi ve aidiyet dili içinde yeniden anlamlandıran metinler olduğunu ileri sürmektedir. Metinlerin birlikte okunması, kültürel mirasın kayda geçirilmesi, Batılı bilgi üretiminin sorgulanması ve mimari mirasın bir sahiplenme söylemi içinde yeniden konumlandırılması biçiminde belirginleşen ortak bir tarihyazımsal örüntüyü görünür kılmaktadır. Eyal Ginio’nun “yenilgi kültürü” kavramı çerçevesinde değerlendirildiğinde, bu yönelimlerin Balkan Savaşları sonrasında şekillenen toplumsal travma ve millî yenilenme arayışıyla doğrudan ilişkili olduğu anlaşılmaktadır. Makale, sanat tarihi yazımının bu dönemde yalnızca estetik bir alan olmadığını; aynı zamanda coğrafyanın kültürel olarak anlamlandırıldığı ve sahiplenildiği bir söylem pratiği olarak işlev gördüğünü ortaya koymayı amaçlamaktadır.
Abstract
This article examines three texts written in the final decades of the Ottoman Empire from a historiographical perspective: İhtifalci Mehmed Ziya’s Bursa’dan Konya’ya Seyahat (1909), Hüseyin Zekai Paşa’s Mübeccel Hazineler (1913), and Hüseyin Hüsnü Tengüz’s Bedayi-i Asar-ı Osmaniye (1919). The study argues that these works go beyond art inventories or travel narratives; rather, they redefine architectural heritage within a particular framework of knowledge and a language of belonging. A comparative reading reveals a shared historiographical pattern characterized by the systematic documentation of cultural heritage, the contestation of Western knowledge production, and the repositioning of architectural monuments within a discourse of appropriation. When situated within Eyal Ginio’s concept of a “culture of defeat”, these orientations appear closely linked to the collective trauma and the search for national renewal that followed the Balkan Wars. The article aims to demonstrate that art historical writing in this period functioned not merely as an aesthetic field but as a discursive practice through which geography was culturally reinterpreted and claimed.