Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightDolayısıyla eserin neşri hem muhtasar türü kelâm eserleri literatüründe hem de ʿAḳāʾid-i ʿAḍudiyye geleneğinde mevcut bir boşluğu dolduracaktır.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Bu çalışma, İslâm ilim geleneğinde telif faaliyetleri içerisinde önemli bir yekûn teşkil eden muhtasar eserler bağlamında, Ali b. Hüsâm’ın (ö.?) Muḫtaṣaru Şerḥi’d-Devvânî li’l-ʿAḳāʾidi’l-ʿAḍudiyye adlı kelâm eserini konu edinmektedir. Ali b. Hüsâm, Celâlüddîn ed-Devvânî’nin (ö. 908/1502) Adudüddîn el-Îcî’nin (ö. 756/1355) el-ʿAḳāʾidü’l-ʿAḍudiyye adlı risâlesi üzerine kaleme aldığı şerhin, öğrenciler tarafından anlaşılmasını kolaylaştırmak için ihtisâr ettiğini ifade etmektedir. Ancak Ali b. Hüsâm, Devvânî’nin şerhini, sadece fırka-i nâciye yani kurtuluşa eren fırkanın görüşlerini içerecek şekilde ihtisâr etmiştir. Bu yönüyle eser, muhtasarların yalnızca hacimli eserlerdeki lafzî unsurların azaltılmasına yönelik metinler olarak değerlendirilmemesi gerektiğini, aksine eğitim sürecinde belirli bir itikâdî görüşün tercih edilmesi, sistematik hâle getirilmesi ve öğrencilere aktarılmasında da işlevsel bir rol üstlendiklerini ortaya koymaktadır. Çalışmada içerik analizi ve mukayeseli inceleme yöntemi kullanılmıştır. Bu çerçevede eser, birincil kaynakları olan Îcî’nin risâlesi ve Devvânî’nin şerhiyle mukayeseli olarak incelenmiştir. Çalışmanın temel amacı, Ali b. Hüsâm’ın söz konusu eserinin neşredilerek literatüre kazandırılmasıdır. Zira bu eser, muhtasar türü kelâm eserlerinin örneklerinden biri olmasının yanı sıra, ʿAḳāʾid-i ʿAḍudiyye literatürünün de önemli bir halkasını teşkil etmektedir. Dolayısıyla eserin neşri hem muhtasar türü kelâm eserleri literatüründe hem de ʿAḳāʾid-i ʿAḍudiyye geleneğinde mevcut bir boşluğu dolduracaktır.
Abstract
This study examines Mukhtaṣar Sharḥ al-Dawwānī li’l-ʿAqāʾid al-ʿAḍudiyya, a theological (kalām) work by Alī b. Ḥusām (d.?), within the context of abridged (mukhtaṣar) writings, which constitute a significant corpus in the Islamic scholarly tradition. Alī b. Ḥusām states that he abridged Jalāl al-Dīn al-Dawwānī’s (d. 908/1502) commentary on Aḍud al-Dīn al-Ījī’s (d. 756/1355) al-ʿAqāʾid al-ʿAḍudiyya in order to facilitate students’ understanding of a text that had proven difficult for them to comprehend. However, in producing this abridgement, Alī b. Ḥusām limited the content of al-Dawwānī’s commentary exclusively to the doctrinal views of the firqa al-nājiya (the saved sect). In this respect, the work demonstrates that mukhtaṣar texts should not be regarded merely as reductions of the lexical content of extensive works; rather, they also function as pedagogical tools through which a particular theological stance is selected, systematized, and transmitted to students. The study employs content analysis and comparative methods, examining the work in comparison with its primary sources, namely al-Ījī’s treatise and al-Dawwānī’s commentary. The principal aim of the study is to prepare a critical edition of Alī b. Ḥusām’s work and to introduce it into the scholarly literature. As such, the text represents not only an example of mukhtaṣar kalām literature but also an important link in the ʿAqāʾid al-ʿAḍudiyya tradition. Accordingly, the publication of this work seeks to fill an existing gap in both the literature on abridged theological texts and the ʿAqāʾid al-ʿAḍudiyya scholarly tradition.