KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Kastamonu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi / 2025 / Cilt: 27 Sayı: 2

Binek Otomobillerde Türkiye’nin Karşılaştırmalı Üstünlüğü (HS 8703): RCA ve Vollrath Endeksleri ile Bir Değerlendirme

Türkiye’s Comparative Advantage in Passenger Cars (HS 8703): An Empirical Analysis with RCA and Vollrath Indices (2004-2024)

Şule Güngör(TARSUS ÜNİVERSİTESİ, MESLEK YÜKSEKOKULU)0000-0002-6154-8817
Sayfa
745–773
Yayın Tarihi
2025-12-29
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Elde edilen bulgular, Türkiye’nin binek otomobil ihracatında genel olarak karşılaştırmalı üstünlüğünü koruduğunu ve 2010 sonrasında daha istikrarlı bir artış eğilimi gösterdiğini ortaya koymaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Türkiye’nin dış ticaret yapısı ve rekabet gücünün stratejik bileşenlerinden biri olan binek otomobil ihracatı (HS 8703), 2024 yılı itibarıyla toplam ihracatın yaklaşık %12,4’ünü oluşturmuş ve 32.4 Milyar ABD Doları seviyesine ulaşmıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu çalışma Türkiye’nin 2004-2024 yılları arasındaki karşılaştırmalı üstünlüğünü Balassa’nın RCA endeksi ile birlikte Vollrath’ın ticaret avantajı ölçütleri (RXA, RMA, RTA, RC) üzerinden incelemektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Elde edilen bulgular, Türkiye’nin binek otomobil ihracatında genel olarak karşılaştırmalı üstünlüğünü koruduğunu ve 2010 sonrasında daha istikrarlı bir artış eğilimi gösterdiğini ortaya koymaktadır.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:2024 Verileri
⚙️Değişkenler:Ticaret Rekabet Gücü · Otomotiv Sektörü · Binek Otomobiller (HS 8703)

Özet

Türkiye’nin dış ticaret yapısı ve rekabet gücünün stratejik bileşenlerinden biri olan binek otomobil ihracatı (HS 8703), 2024 yılı itibarıyla toplam ihracatın yaklaşık %12,4’ünü oluşturmuş ve 32.4 Milyar ABD Doları seviyesine ulaşmıştır. Bu çalışma Türkiye’nin 2004-2024 yılları arasındaki karşılaştırmalı üstünlüğünü Balassa’nın RCA endeksi ile birlikte Vollrath’ın ticaret avantajı ölçütleri (RXA, RMA, RTA, RC) üzerinden incelemektedir. Elde edilen bulgular, Türkiye’nin binek otomobil ihracatında genel olarak karşılaştırmalı üstünlüğünü koruduğunu ve 2010 sonrasında daha istikrarlı bir artış eğilimi gösterdiğini ortaya koymaktadır. Dalgalanmalara rağmen2024 verileri, Türkiye’nin küresel pazarlarda rekabetçi konumunu sürdürdüğünü doğrulamaktadır. Bununla birlikte teknoloji yoğun bileşenlerde ithalata bağımlılık ve ihracatın büyük ölçüde AB pazarlarına yoğunlaşması yapısal kırılganlıklara işaret etmektedir. Ayrıca analiz küresel ölçekte elektrikli araçlara geçişin Türkiye’nin ihracat rekabetçiliği üzerinde yeni zorluklar yarattığını göstermektedir. Genel olarak çalışma, uzun vadeli rekabet gücünün korunabilmesi için daha yüksek katma değerli üretime, pazar çeşitliliğine ve teknolojik ve çevresel dönüşümlerle daha güçlü uyum sağlanması gerektiğini vurgulamaktadır. Bu yönüyle literatüre yeni ampirik bulgular sunmakta ve sanayi politikalarına yönelik uygulanabilir çıkarımlar sağlamaktadır.

Abstract

Passenger car exports (HS 8703) constitute a strategic pillar of Türkiye’s trade structure and competitiveness. In 2024, passenger car exports accounted for approximately 12.4% of Türkiye’s total exports, reaching USD 32.4 billion. This study explores Türkiye’s comparative advantage between 2004 and 2024, drawing on Balassa’s RCA index alongside Vollrath’s trade advantage measures (RXA, RMA, RTA, RC). The results reveal that Türkiye has generally maintained its comparative advantage in passenger car exports, with a relatively steadier upward trend after 2010. Although some fluctuations are observed, the 2024 data confirm that Türkiye continues to hold a competitive position in global markets. Nevertheless, reliance on imported technology-intensive components and the concentration of exports in EU markets highlight structural vulnerabilities. The analysis also shows that the global transition towards electric vehicles has posed new challenges for Türkiye’s export competitiveness. Overall, the study emphasizes that sustaining long-term competitiveness requires greater value-added production, market diversification, and closer alignment with technological and environmental transformations, thereby offering fresh empirical evidence to the literature and actionable insights for industrial policy.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Güngör, Ş. (2025). Binek Otomobillerde Türkiye’nin Karşılaştırmalı Üstünlüğü (HS 8703): RCA ve Vollrath Endeksleri ile Bir Değerlendirme. Kastamonu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Cilt: 27 Sayı: 2, 745–773. https://doi.org/10.21180/iibfdkastamonu.1774051

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (62)

  1. Acar, E. (2024). Otomotiv Yan Sanayinin Rekabet Gücü Analizi: Almanya ve Türkiye Örneği (Unpublished Master's Thesis). Marmara University, İstanbul.
  2. Akbay, A. & Karaer, F. (2025). Türk Otomotiv Yan Sanayiinde Sıcak Şekillendirme Süreçlerinde Kaynak Verimliliğini Artırmaya Yönelik Teknolojik Yenilikler ve Sürdürülebilirlik. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi, 30(2), 473-486.
  3. Altay, B. & Gürpinar, K. (2008). Açıklanmış Karşılaştırmalı Üstünlükler ve Bazı Rekabet Gücü Endeksleri: Türk Mobilya Sektörü Üzerine Bir Uygulama. Afyon Kocatepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 10(1), 257-274.
  4. Altuntaş, S. C. (2021). Türkiye Otomotiv Endüstrisinin Açıklanmış Karşılaştırmalı Üstünlük Modeli Açısından Rekabet Analizi. Gümrük ve Ticaret Dergisi, 8(25), 36-49.
  5. Ayoğlu, A. G. D. D. & Kıymalıoğlu, A. G. D. Ü. (2006). Oyak-Renault: Otomotiv Sanayinin Gelişimindeki Rolü ve Türk Ekonomisindeki Yeri. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 11(2), 349-360.
  6. Balassa, B. (1965). Trade Liberalisation and “Revealed” Comparative Advantage 1. The Manchester School, 33(2), 99-123.
  7. Başkol, O. (2008). Türkiye Otomotiv Sektörünün Rekabet Gücü Üzerine Bir Değerlendirme. Mühendis ve Makina, 50(596), 26-34.
  8. Başkol, Ö. M. O. (2011). Türk Otomotiv Sektörünün Uluslararası Rekabet Gücü (1996-2010). Paradoks Ekonomi Sosyoloji ve Politika Dergisi, 7(2), 63-78.
  9. Baykara, T. C. & Akiş, E. (2022). Türk Otomotiv Sanayii’nin Rekabet Gücü Analizi (2011-2020). Kırklareli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 11(1), 1-25.
  10. Bedir, A. (2002). Türkiye’de Otomotiv Sanayii Gelişme Perspektifi (T.C. Başbakanlık Devlet Planlama Teşkilatı No. 2660). https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2022/08/Turkiyede_Otomotiv_Sanayii_Gelisme_Perspektifi.pdf
  11. Bozdağ, E. G. & Saraçoğlu, S. (2013). Analysis of Competitiveness of Türkiye and Commonwealth of Independent States in Their Automotive Market. International Conference on Eurasian Economies 2013, 41-49.
  12. Çetin, R. & Uğur, B. (2022). Otomotiv Sektöründe Türkiye, Polonya ve Çekya’nın Rekabet Güçlerinin Karşılaştırılması. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, (62), 121-142.
  13. Çiçek, R. & Çağma, S. (2014). Türk Otomotiv Ana Sanayinin Uluslararası Pazardaki Rekabet Gücü: Otomotiv Yan Sanayi Üzerine Bir Uygulama. Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 14(28), 260-277.
  14. Dalyanoğulları, M. (2007). Küreselleşme, Küreselleşmenin Otomotiv Ana ve Yan Sanayi Sektörüne Etkileri (Unpublished Master’s Thesis). Anadolu University, Eskisehir.
  15. Demir, A. (2020). Türkiye’nin Otomobili’nin GZFT Analizi. ESAM Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 1(1), 24-46.
  16. Dindar, E. (2025). Performance Evaluation of Economic, Environmental, and Social Sustainability and GRI-Based SDG Disclosures in Turkey’s Automotive Sector. Sustainability, 17(19), 8905.
  17. Eken A. & Yazıcı D. (2024). Binek Otomobil İthalatının Yapısı: Bazı Tespitler ve Öneriler. Gümrük ve Ticaret Dergisi, 11(36), 69-79.
  18. Elgün, M.N. & Asıkoğlu, N.O. (2024). Otomotiv Sektöründe Rekabet Üstünlüğü Elde Etmede Araştırma Geliştirme Yönetiminin Etkileri. Social Sciences Studies Journal (SSSJournal), 5(40), 4076-4082.
  19. European Automobile Manufacturers’ Association (ACEA). (2023). New Passenger Car Registrations by Fuel Type in the European Union. European Automobile Manufacturers’ Association. Access Date: 12.07.2025. Access Address: https://www.acea.auto/nav/?content=press-releases.
  20. European Automobile Manufacturers’ Association (ACEA). (2024). The Automobile Industry Pocket Guide 2024. European Automobile Manufacturers Association. Access Date: 12.07.2025. Access Address: https://www.acea.auto/publication/the-automobile-industry-pocket-guide-2024-2025/.
  21. Frohberg, K. & Hartmann, M. (1997). Comparing Measures of Competitiveness (Institute of Agricultural Development in Central and Eastern Europe (IAMO) Discussion Paper, No. 2). https://hdl.handle.net/10419/28566
  22. Gabaçlı, N. (2018). Türkiye Otomotiv Sektörü ve Küresel Rekabet Gücünün Analizi (Unpublished Master’s Thesis). Yıldız Technical University, Istanbul.
  23. Görener, A. G. Ö. (2008). Türk Otomotiv Sektörünün Ülke Ekonomisine Katkıları ve Geleceğe Yönelik Sektörel Beklentiler. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi, 3(10), 1213-1232.
  24. Humphrey, J. & Memedovic, O. (2003). The Global Automotive Industry Value Chain: What Prospects for Upgrading by Developing Countries (UNIDO Sectorial Studies Series Working Paper). https://doi.org/10.2139/ssrn.424560.
  25. Ildırar, M. & Kıral, E. (2018). Piyasa Yapısı ve Yoğunlaşma: Türk Otomotiv Sektörü Üzerine Bir Analiz. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 18(1), 93-117.
  26. International Energy Agency (IEA) (2023). Global EV Outlook 2023: Catching up with Climate Ambitions. International Energy Agency. Access Date: 10.07.2025. Access Address: https://www.iea.org/reports/global-ev-outlook-2023.
  27. International Organization of Motor Vehicle Manufacturers (OICA) (2023). Production Statistics 2023. Access Date: 11.07.2025. Access Address: https://www.oica.net/category/production-statistics/
  28. Jahanabad, H. H. & Erkut, G. (2025). From Global Production Networks to Global Knowledge Networks A Case Study on Ford-Otosan Automotive Company in Türkiye. Innovation: The European Journal of Social Science Research, 1-25.
  29. Kapetanios, G. (2005). Unit-Root Testing Against the Alternative Hypothesis of up to Structural Breaks. Journal of Time Series Analysis, 26(1), 123-133.
  30. Kara, S. (2011). Gümrük Birliğinin Türkiye’de Otomotiv Sektörüne Etkileri (Unpublished Master’s Thesis). Marmara University, Istanbul.
  31. Kesbiç, Y.C. & Bakımlı, E. (2012), İhracat Performansı Açısından Türk İmalat Sanayi Sektörlerinin AB Pazarındaki Rekabet Gücü (2000-2010), Finans Politik & Ekonomik Yorumlar Dergisi, 49(569), 49-63.
  32. Kırmızıgül, İ. E. & Baykal, B. (2023). Elektrikli Araç Tercihinde Tüketici Motivasyonu. Sosyal Bilimler Metinleri, 2023(2), 223-241.
  33. Kopuk, E. & Bayraç, H. N. (2023). OICA Üyesi AB (14) Ülkelerinde İnovasyon Belirleyicilerinin Otomotiv Sektörü Rekabet Gücü Üzerindeki Etkisi. Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 13(2), 633-663.
  34. Kurt, A. (2024). Grubel-Lloyd Endeksi ile Endüstri-İçi Ticaret Analizi: Türkiye ile Güney Kore Otomotiv Sektörü. Uluslararası İktisadi ve İdari Çalışmalar Dergisi, 2(1), 50-64.
  35. Maki, D. (2012). Tests for Cointegration Allowing for an Unknown Number of Breaks. Economic Modelling, 29(5), 2011-2015.
  36. Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD) (2021). Electric Vehicles Outlook. Access Date: 07.07.2025. Access Address: https://www.oecd.org/en/publications/global-ev-outlook-2021_3a394362-en.html.
  37. Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD) (2023). Global Trade Outlook and Statistics. Access Date: 08.07.2025. Access Address: https://www.oecd.org/en/publications/oecd-economic-outlook/volume-2023/issue-2_7a5f73ce-en.html.
  38. Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD) (2023). Global Value Chains and the Automotive Industry: Trends and Policy Implications. Access Date: 10.07.2025. Access Address: https://share.google/09EYXLXNgflEXhw49.
  39. Özdamar, G. & Albeni, M. (2011). Türkiye Otomotiv Sanayisi Dış Ticaret Rekabet Gücü Üzerine Bir İnceleme. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (13), 193-216.
  40. Özdemir-Öztürk, N. (2022). Türkiye Otomotiv Sektörünün Beş Güç Modeli ile Değerlendirilmesi. Yeni Fikir Dergisi, 14(28), 19-27.
  41. Özdoğan, O. (2017). Endüstri 4.0: Dördüncü Sanayi Devrimi ve Endüstriyel Dönüşümün Anahtarları. İstanbul: Pusula Yayınları.
  42. Polat, M. A. (2020). Türk Otomotiv Sektörünün Ekonomik Büyümeye Etkisi: Karşılaştırmalı Bir Ekonometrik Analiz. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 19(73), 504-521.
  43. Presidency of The Republic of Türkiye Investment & Finance Office, 2024. Access Date: 19.07.2025. Access Address: https://www.invest.gov.tr/en/news/news-from-Türkiye/pages/turkish-automotive-industry-breaks-all-time-export-record-2023.aspx?utm.
  44. Ramos, M. R. & Ruiz-Gálvez, M. E. (2024). The Transformation of The Automotive Industry Toward Electrification and Its Impact on Global Value Chains: Inter-Plant Competition, Employment, and Supply Chains. European Research on Management and Business Economics, 30(1), 100242.
  45. Republic of Türkiye Ministry of Industry and Technology (2022). Türkiye Elektrikli ve Hibrit Araçlar Raporu. Access Date: 13.07.2025. Access Address: https://share.google/knyUDEwyn0Fuw0MVu.
  46. Republic of Türkiye Ministry of Trade (2022). Mobilite Araç ve Teknolojileri Yol Haritası. https://www.sanayi.gov.tr/assets/pdf/plan-program/MobiliteAracveTeknolojileriYolHaritasi.pdf
  47. Sarıboğa, N. (2008). Türkiye Otomotiv Sektörünün Gelişimi ve İhracatı Arttırma Statejileri (Unpublished Master’s Thesis). Marmara University. Istanbul.
  48. Soydal, H. (2006). Türkiye’de Doğrudan Yabancı Sermaye Yatırımlarının Verimlilik Analizi: Otomotiv Sektörü Üzerine Bir Uygulama. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (16), 577-604.
  49. Sturgeon, T., Van Biesebroeck, J. & Gereffi, G. (2008). Value Chains, Networks and Clusters: Reframing the Global Automotive Industry. Journal of Economic Geography, 8(3), 297-321.
  50. Trademap (2025). Export and Import Data. Access Date: 11.06.2025. Access Address: https://www.trademap.org/Index.aspx.
  51. Turkish Statistical Institute (TURKSTAT) (2025). Foreign Trade Statistics: Automotive Sector 2004-2024. Access Date: 22.06.2025. Access Address: https://data.tuik.gov.tr/Kategori/GetKategori?p=dis-ticaret-104.
  52. Uçan, O. (2005). Türkiye’de Otomotiv Sektörü Dış Ticaretinin Gelişimi. Sosyoekonomi, 2(2), 115-132.
  53. UN Trade and Development (UNCTAD) (2022). World Investment Report 2022. Geneva: UNCTAD. https://unctad.org/publication/world-investment-report-2022
  54. United Nations Development Programme (UNDP) (2021). Access Date: 11.07.2025. Access Adderss: https://www.undp.org/sites/g/files/zskgke326/files/migration/tr/otomotiv-tr33_eng.pdf.
  55. Uslu, H. & Demirel, O. (2022). Elektrikli Otomobil Satın Alma İstekliliğini Etkileyen Faktörler: Konya İli Örneği. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 13(35), 961-975.
  56. Ustabaş, A. (2014). Mikro ve Makro Etkileri Yönünden Elektrikli Otomobiller (Türkiye Ekonomisi Örneği). Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 36(1), 269-291.
  57. Utkulu, U. & Seymen, D. (2004). Revealed Comparative Advantage and Competitiveness: Evidence for Türkiye vis-à-vis the EU/15. European Trade Study Group 6th Annual Conference 2014, 1-26.
  58. Veloso, F. & Kumar, R. (2002). The Automotive Supply Chain: Global Trends and Asian Perspectives (Asian Development Bank Economics Working Paper Series No.3). http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.4878773
  59. Vollrath, T. L. (1991). A Theoretical Evaluation of Alternative Trade Intensity Measures of Revealed Comparative Advantage. Weltwirtschaftliches Archiv, 127(2), 265-280.
  60. Vural, B. M. (2007). Karşılaştırmalı Kurumsal Üstünlükler Bakımından Türkiye’nin Avrupa Birliği Karşısında Rekabet Gücü (Unpublished Doctoral Dissertation). Dokuz Eylul University, Izmir.
  61. Yılmaz, K. (2022). Türk Otomotiv Sektörünün Avrupa Birliği Ülkeleri Karşısındaki Rekabet Gücünün Açıklanmış Karşılaştırmalı Üstünlükler Yöntemi Ile Analizi (Unpublished Master’s Thesis), Balikesir University, Balikesir.
  62. Yılmaz, S., Taştan, K., Ecek, N. & Çınar, E. (2017). Otomotiv Sektörünün Dünyadaki ve Türkiye’deki Değişimi. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 7(3), 685-695.