Dergiler / Journal of Universal History Studies / 2026 / Cilt: 9 Sayı: 1

Orta Çağ’da Yamyamlık: İnsan Eti Yemenin Tarihsel Sebepleri ve Psikolojisi Üzerine Notlar

Cannibalism in the Middle Ages: Notes about the Historical Reasons and Psychology of Eating Human Flesh

Ahmet Selçukoğlu(MARDİN ARTUKLU ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-0092-5447
Sayfa
1–29
Yayın Tarihi
2026-06-26
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu makale, bir yandan Orta Çağ’da gerçekleşmiş olan yamyamlık eylemlerinin sebep ve gerekçelerini sınıflandırmayı, diğer yandan bu tür eylemlerin ardında yatan değişken psikolojiyi analiz etmeyi hedeflemektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Yamyamlık olgusu, modern akademik çevreler tarafından çoğunlukla şüpheli görülse de farklı mekân, zaman ve kültür çevrelerinde kaleme alınmış çok sayıda Orta Çağ kaynağı bu hususta zengin olay örneğini barındırır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bununla birlikte muhtelif vaka örnekleri, bu sıra dışı faaliyetin farklı coğrafya ve kültür daireleri içerisinde değişik gerekçelerle gerçekleştiğine işaret etmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Bu makale, bir yandan Orta Çağ’da gerçekleşmiş olan yamyamlık eylemlerinin sebep ve gerekçelerini sınıflandırmayı, diğer yandan bu tür eylemlerin ardında yatan değişken psikolojiyi analiz etmeyi hedeflemektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Yamyamlık · Kıtlık · Açlık Krizi

Özet

Yamyamlık olgusu, modern akademik çevreler tarafından çoğunlukla şüpheli görülse de farklı mekân, zaman ve kültür çevrelerinde kaleme alınmış çok sayıda Orta Çağ kaynağı bu hususta zengin olay örneğini barındırır. İnsan eti yemek gibi bir eylem, günlük hayatın olağan kıldığı fiillerden olmasa da etraflı bir sebepler analizi yapmadan dönemin kroniklerinde ısrarla kümelenen anlatıları tümüyle hayal ürünü saymak yanılgıya neden olabilir. Orta Çağ müellifleri, yamyamlığın en yaygın sebebi olarak şiddetli açlık krizini ve zaruret hallerini ön plana çıkarır. Bununla birlikte muhtelif vaka örnekleri, bu sıra dışı faaliyetin farklı coğrafya ve kültür daireleri içerisinde değişik gerekçelerle gerçekleştiğine işaret etmektedir. Dönemin kaynaklarında çokça hadise anlatılmasına rağmen Ortaçağ’da gerçekleşen yamyamlıkları değerlendiren, kategorize eden veya zihniyet analizine tabi tutan özel çalışmalar sınırlıdır. Bu makale, bir yandan Orta Çağ’da gerçekleşmiş olan yamyamlık eylemlerinin sebep ve gerekçelerini sınıflandırmayı, diğer yandan bu tür eylemlerin ardında yatan değişken psikolojiyi analiz etmeyi hedeflemektedir.

Abstract

Although the phenomenon of cannibalism is often seen with suspicion by modern academic circles, numerous medieval sources written in different locations, time periods and cultures contain rich examples of events on this subject. Although an act such as eating human flesh is not a commonplace of daily life, it would be a mistake to dismiss the narratives that persistently cluster in the chronicles of the period as purely fictitious without a thorough analysis of the causes. The most common causes of cannibalism were severe starvation crises and famine, according to medieval authors. However, various case examples indicate that this extraordinary activity took place in different geographical and cultural circles for different reasons. Although many incidents are narrated in the sources of the period, specific studies evaluating, categorizing or subjecting mentality analysis to cannibalism in the Middle Ages are limited. This article aims, on one hand, to classify the causes and justifications of cannibalistic acts that took place in the Middle Ages, and on the other hand, to analyse the variable psychology behind such acts.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Selçukoğlu, A. (2026). Orta Çağ’da Yamyamlık: İnsan Eti Yemenin Tarihsel Sebepleri ve Psikolojisi Üzerine Notlar. Journal of Universal History Studies, Cilt: 9 Sayı: 1, 1–29. https://doi.org/10.38000/juhis.1646152

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (77)

  1. Aachen, Albert (2007), Historia Ierosolimitana: History of the Journey to Jerusalem, (Eng. Trans. S. B. Edgington), Clarendon Press, Oxford.
  2. Abbās al-Ṣafadī (2003), Nuzhat al-Mālik waʾl-Mamlūk fī Muḵhṭaṣar Sīrat man Waliya Miṣr minaʾl-Mulūk, (Thk. O. A. Tadmori), al-Maktaba al-ʿAṣriyya liʾl-Ṭibāʿa waʾl-Nashr, Beirut.
  3. Abd al-Laṭīf al-Baġdādī (1998), Kitāb al-Ifāda waʾl-Iʿtibār fīʾl-Umūr waʾl-Mushāhadāt waʾl-Ḥawādiṯ al-Muʿāyana bi-Arḍ Miṣr, 2nd Edition, (Thk. ʿAbd al-Raḥmān ʿAbd-Allāh al-Shaykh), al-Hayʾa al-Miṣriyya al-ʿĀmma liʾl-Kitāb, (Cairo).
  4. Agapius (Mahboub) de Menbidj (1912), “Kitab al-‘Unvan: Histoire universelle”, (Ed. and Fr. Trans. A. A. Vasilev), Patrologia Orientalis, II. 2, vol. VIII, (397-550). Firmin-Didot, Paris.
  5. Agathias (1975), The Histories, (Eng. Trans. J. D. Frendo), Walter De Gruyter, Berlin.
  6. Ahmad, S. M (1986), “Hind”, Encyclopedia of Islam (2nd Edition), vol. III, Leiden.
  7. Aksaraylı Kerimeddin Mahmud (1943), Müsamerat al-Ahyar (Selçukî Devletleri Tarihi), (Turk. Trans. M. N. Gençosman), Ulusoğlu Press, Ankara.
  8. al-Nuwayrī (2005), Nihāyat al-Arab fī Funūn al-Adab, vol. XXIX, (Eds. N. M. Fawwāz-H. K. Fawwāz), Dār al-Kutub al-ʿIlmiyya, Beirut.
  9. al-Utbî (1858), The Kitab-ı-Yaminî, (Historical Memoirs the Amir Sabaktagin, and the Sultan Mahmud of Ghazna), (Eng. Trans. J. Reynolds), W. H. Allan & Co, London.
  10. Anonymous (1979), The Deeds of the Franks and Other Pilgrims to Jerusalem, (Ed. R. Hill), Clarendon Press, Oxford.
  11. Anonymous (2001), The Secret History of the Mongols, (Eng. Trans. U. Onon), Routledge, London.
  12. Anonymous (2011), The Chanson of D’Antioche: An Old French Account of First Crusade, (Eng. Trans. S. B. Edginton-C. Sweetenham), Ashgate Publishing, Farnham.
  13. Bar Hebraeus (2003), The Chronography of Gregory Abû’l Faraj, vol. I, (Eng. Trans. E. A. W. Budge), Gorgias Press, New Jersey.
  14. Başkumandan Simbat (1946), Vekayinâme (951-1334), (Turk. Trans. H. D. Andreasyan), [unpublished copy of the TTK].
  15. Blake, Robert P.- Frye, Richard N. (1949), “History of the Nation of the Archers (The Mongols) by Grigor of Akancͺ Hitherto Ascribed to Matakͺia The Monk: Armenian Text Edited with an English Translation and Notes”, Harvard Journal of Asiatic Studies, 12, ¾, (269-399).
  16. Bosworth, C. Edmund (1968), “The Political and Dynastic History of the Iranian World (A.D. 1000-1217)”, Cambridge History of Iran, vol. V, (1-203).
  17. Bosworth, C. Edmund (1995), “Nicobars”, Encyclopedia of Islam (2nd Edition), vol. VIII, Leiden.
  18. Brock, Sebastian P (1992), Studies in Syriac Christianity, Variorum, Hampshire.
  19. Can, Umut (2021), 1234 Yılı Anonim Süryani Vekâyinamesi’nin Tercüme, Tahlil, Tenkid ve Sunumu (7-13. Yüzyıllar/İslâm Sonrası Döneme Ait Kayıtlar), Celal Bayar Üniversitesi, Manisa. (Unpublished Doctoral Thesis).
  20. Canard, M (1991), “Fatimids”, Encyclopedia of Islam (2nd Edition), vol. II, Leiden.
  21. Carpini, G. di P (1996), The Story of the Mongols Whom We Call the Tartars, (Eng. Trans. E. Hildinger), Branden Publishing Co., Boston.
  22. Duygu, Zafer (2017), Süryani Tarih Yazıcılığında Geç Antikçağ, Divan Publications, İstanbul.
  23. Ebü’l-Fida (2017), Ebü’l-Fida Coğrafyası. (Turk. Trans. R. Şeşen), Yeditepe Publications, İstanbul.
  24. en-Nedîm, Muhammed b. İshak (2019), el-Fihrist, (Turk. Trans. R. Şeşen), TYEKB Publications, İstanbul.
  25. Ewald, Volhard (1939), Der Kannibalismus, Strecker Und Schröder, Stuttgart.
  26. Fulcher of Chartres (1998), The First Crusade the Chronicle of Fulcher of Chartres and Other Source Materials, (Ed. E. Peters), University of Pennsylvania Press, Philadelphia.
  27. Henninger, J (1940), “Kannibalismus in Arabien? Eine quellenkritische Untersuchung im Anschluß an eine neue Monographie über den Kannibalismus”, Anthropos, 35/36, (631-646).
  28. Herodotus (1859), The Histories, (Eng. Trans. H. Cary), Harper & Brothers Publishers, New York.
  29. Hetum (2004), History of the Tartars: The Flower of Histories of the East, (Eng. Trans. R. Bedrosian), New Jersey. https://www.attalus.org/armenian/hetumtoc.html (Access Date: 11. 01. 2025).
  30. Ibn al-Athir (2002), The Annals of Saljuq Turks: Selection from al-Kâmil fi’l Ta’rikh of İzz al-Din İn al-Athir, (Eng. Trans. D. S. Richards), Routledge, London.
  31. Ibn al-Athir (2016), The Chronicle of Ibn al-Athir for the Crusading Period from al-Kâmil Fi’l-Ta’rikh, vol. I-III, (Eng. Trans. D. S. Richards), Routledge, London.
  32. İbn Kalanisî (2023), Zeylü Tarihi Dımaşk Tercümesi, (Turk. Trans. H. Aydın), KDY Yayın, İstanbul.
  33. İbn Kesir (1994), Büyük İslam Tarihi (el-Bidâye ve’n-Nihâye), vol. XI-XIII, (Turk. Trans. M. Keskin), Çağrı Publications, İstanbul.
  34. İbnü’l Verdî (2017), Bir Ortaçağ Şairinin Kaleminden Selçuklular, (Turk. Trans. M. Alican), Kronik Publications, İstanbul.
  35. İbnü’l-Adîm (2011), Biyografilerle Selçuklular Tarihi: İbnü’l Adim Bugyetü’t-taleb fi Tarihi Haleb (Seçmeler), (Turk. Trans. A. Sevim), TTK Publications, Ankara.
  36. İbnü’l-Adîm (2014), Zübdetü`l-Haleb min Târîhi Haleb`de Selçuklular (h. 447-521=1055-1127), TTK Publications, Ankara.
  37. Ibn al-Jawzî (1992), al-Muntazam fi Tarikh al-Umam wa-l-Muluk, Dār al-Kutub al-ʿIlmiyya, Beirut.
  38. Ibn al-Qalânisî (2002), The Damascus Chronicle of the Crusades, (Eng. Trans. H. A. R. Gibb), Dover Publications, New York.
  39. Ibn Battuta (1958), The Travels of Ibn Battuta (A.D. 1325-1354), vol. I, (Eng. Trans. H. A. R. Gibb), Cambridge University Press, Cambridge.
  40. Ibn Battuta (1971), The Travels of Ibn Battuta (A.D. 1325-1354), vol. III, (Eng. Trans. H. A. R. Gibb), Cambridge University Press, Cambridge.
  41. Ibn Battuta (1994), The Travels of Ibn Battuta (A.D. 1325-1354), vol. IV, (Eng. Trans. H. A. R. Gibb), Cambridge University Press, London.
  42. İbn Tağrıberdî (2013), en-Nücumu’z Zahire (Parlayan Yıldızlar), (Turk. Trans. A. Batur), Selenge Publications, İstanbul.
  43. İbnü’l Esir (1991), İslam Tarihi (el-Kamil fi’t-Tarih Tercümesi), vol. VIII-IX, (Turk. Trans. A. Özaydın), Bahar Publications, İstanbul.
  44. İbnu’l İbrî (2011), Tarihu Muhtasari’d-Düvel (Turk. Trans. Ş. Yaltkaya), TTK Publications, Ankara.
  45. James of Edessa (1899), “The Chronological Canon James of Edessa”, (Eng. Trans. E. W. Brooks), Zeitschrift Für Deutschen Morgenlandischen Gesellschaft, LIII, (261-327).
  46. John of Worcester (1998), The Chronicle of John of Worcester, vol. III, (Eng. Trans. P. McGurk), Clarendon Press, Oxford.
  47. Joshua the Stylite (1882), The Chronicle of Joshua the Stylite: Composed in Syriac A.D. 507 (Eng. Trans. W. Wright), Cambridge University Press, Cambridge.
  48. Juvainî ʻAlâʼ al-Dîn ʻAtâ Malik (1958), The History of the World-Conqueror, (Eng. Trans. J. A. Boyle), Harvard University Press, Cambridge.
  49. Kaleli, Emrullah (2019), “Haçlı Seferlerinde Yamyamlık Hadiseleri”, Turkish Studies, 14 (2), (217-231).
  50. Kirakos Ganjakets’i (1986), History of Armenians, (Eng. Trans. R. Bedrosian), New York. https://www.attalus.org/armenian/kgtoc.html (Access Date: 21. 01. 2025).
  51. Krenkow, F.-Little, D. P (1995), “Safadî”, Encyclopedia of Islam (2nd Edition), vol. VIII, Leiden.
  52. Lange, Christian (2008), Justice, Punishment and the Medieval Muslim Imagination, Cambridge University Press, Cambridge.
  53. Lewis, Suzanne (1987), The Art of Matthew Paris in the Chronica Majora, University of California Press, London.
  54. Lindenbaum, Shirley (2004), “Thinking About Cannibalism”, Annual Review of Anthropology, 33 (1), (475-498).
  55. Marco Polo (1844), The Travels of Marco Polo, (Eng. Trans. H. Murray), Oliver and Boyd Co., Edinburgh.
  56. Matthew of Edessa (1993), The Chronicle of Matthew of Edessa, (Eng. Trans. A. E. Dostourtan), University Press of America, Lanham.
  57. Maulānā [Juzjanî], Minhāj-ud-dīn Abū-‘Umar-i-‘Usmān (1881), Ṭabaḳāt-i Nāṣirī: A General History of the Muḥammadan Dynasties of Asia Including Hindustan, vol. II, (Eng. Trans. M. H. G. Raverty), Gibert & Rivington Co., London.
  58. Michael the Great (2019), The Chronicle of Michael the Great (The Edessa-Aleppo Syriac Codex), (Books XV-XXI from the Year 1050 to 1195 AD), (Eng. Trans. A. Harrak), Gorgias Press, Piscataway.
  59. Miskawaihî (1921), The Concluding Portion of the Experiences of the Nations, vol. II, (Eng. Trans. D. S. Margoliouth), B. Blackwell, Oxford.
  60. Müverrih Vardan (2017), Türk Fetihleri Tarihi (889-1269), (Turk. Trans. H. D. Andreasyan), Post Publications, İstanbul.
  61. Peter Tudebode (1974), Historia de Hierosolymitano Itinere, (Eng. Trans. J. Hugh-L. L. Hill), The American Philosophical Society, Philadelphia.
  62. Polat, İrfan (2019), “Anlatılardan Seyahatnamelere Olağanüstü Bir Varlık: Keftar ya da Kaftarküski̇”, Türük Dergisi, 7 (19), (399-408).
  63. Polat, İrfan (2020), “Yamyamlığın Tarihi ve Van’da İnsan Yiyen Bir Topluluk: Mirovharlar”, Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, 13/29, (1-19).
  64. Price, Merrall Lewelyn (2003), Consuming Passions: The Uses of Cannibalism in Late Medieval and Early Modern Europe, Routledge, London.
  65. Raymond D’aguilers (1968), Historia Francorum Qui Ceperunt Iherusalem, (Eng. Trans. J. H. Hill-L. L. Hill), The American Philosophical Society, Philadelphia.
  66. Robert the Monk (2016), Robert the Monk’s History of the First Crusade (Historia Iherosolimitana), (Eng. Trans. C. Sweetenham), Routledge, London.
  67. Rubenstein, Jay (2008), “Cannibals and Crusaders”, French Historical Studies, 31/4, (525-552).
  68. Rubruck, W (1900), The Journey of William of Rubruck to The Eastern Parts of the World (Eng. Trans. W. W. Rockhill), Ashgate Publishing Co., London.
  69. Sarı, Ahmet (2010), “Türk ve Alman Masallarında İnsan Yiyicilik (Antropophagy)”, Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, 14/35, (229-249).
  70. Simon de Saint Quentin (2006), Bir Keşiş’in Anılarında Tatarlar ve Anadolu 1245-1248, (Turk. Trans. E. Özbayoğlu), Daktav Publications, Antalya.
  71. Süleyman el-Tâcir (2018), Doğu’nun Kalbine Seyahat, (Turk. Trans. R. Şeşen), Yeditepe Publications, İstanbul.
  72. Tabarî (1987), The History of al-Tabari (Ta'rikh al-rusul wa'l-muluk), vol. VII, (Eng. Trans. W. M. Watt & M. V. McDonald), State University of New York Press, New York.
  73. Tvrtkovic, Rita George (2013), A Christian Pilgrim in Medieval Iraq Riccoldo Da Montecroce’s Encounter with Islam, Brepols Publishers, Turnhout.
  74. William Archbishop of Tyre (1943), A History of Deeds Done Beyond the Sea, (Eng. Trans. E. A. Babcock-A. C. Krey), Colombia University Press, New York.
  75. William of Malmesbury (1847), William of Malmesbury’s Chronicle of the Kings of England: From the Earliest Period to the Reign of King Stephen, (Eng. Trans. J. A. Giles), H.G. Bohn, London.
  76. Zachariah of Mtylene (1899), The Syriac Chronicle Known as That of Zachariah Mtylene (Eng. Trans. E. W. Brooks-F. J. Hamilton), Methuen & Co, London.
  77. Zonaras (2008), Tarihlerin Özeti, (Turk. Trans. B. Umar), Arkeoloji & Sanat Publications, İstanbul.