KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / HAFIZA / 2026 / Sayı: 15

GARİB-NÂME’DE ESMÂ-İ HÜSNÂ BAHSİ

“Asmāʾ al-Ḥusnā in Âşık Paşa’s Garib-nâme: Their Sufi Significance and Function”

Gökçen Yunus Tekin0009-0001-1117-3121
Mehmet Sait Mermutlu(DİCLE ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-4129-9884
Dergi
HAFIZA
Sayfa
27–42
Yayın Tarihi
2026-06-09
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

İnceleme sonucunda, Âşık Paşa’nın ilâhî isimleri yalnızca dinî kavramlar olarak değil aynı zamanda didaktik unsurlar olarak kullandığı tespit edilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Yüzyıl Anadolu sahasında kaleme alınan Garib-nâme, Türk tasavvuf edebiyatının en önemli didaktik mesnevilerinden biridir. Âşık Paşa (1272 – 1332), eserinde çeşitli esmâ-i hüsnâları halkın anlayabileceği bir dil ile aktarmayı amaçlamış ve bu doğrultuda çeşitli dinî kavramlardan faydalanmıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Garib-nâme’de geçen ilâhî isimler tespit edilerek beyit örnekleri üzerinden değerlendirilmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:İnceleme sonucunda, Âşık Paşa’nın ilâhî isimleri yalnızca dinî kavramlar olarak değil aynı zamanda didaktik unsurlar olarak kullandığı tespit edilmiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Garib-nâme · Âşık Paşa · Esmâ-i Hüsnâ

Özet

XIV. Yüzyıl Anadolu sahasında kaleme alınan Garib-nâme, Türk tasavvuf edebiyatının en önemli didaktik mesnevilerinden biridir. Âşık Paşa (1272 – 1332), eserinde çeşitli esmâ-i hüsnâları halkın anlayabileceği bir dil ile aktarmayı amaçlamış ve bu doğrultuda çeşitli dinî kavramlardan faydalanmıştır. Çalışmada Garib-nâme’de yer alan esmâ-i hüsnâ kullanımı incelenmiştir. Araştırmanın amacı, eserde geçen ilâhî isimlerin kullanım sıklığını, anlam boyutlarını ve işlevlerini ortaya koymaktır. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden içerik analizi tekniği kullanılmıştır. Garib-nâme’de geçen ilâhî isimler tespit edilerek beyit örnekleri üzerinden değerlendirilmiştir. İnceleme sonucunda, Âşık Paşa’nın ilâhî isimleri yalnızca dinî kavramlar olarak değil aynı zamanda didaktik unsurlar olarak kullandığı tespit edilmiştir. Bu bağlamda Garib-nâme’nin esmâ-i hüsnâyı insanın manevî olgunlaşma sürecini yönlendiren bir öğretim aracı olarak ele aldığı görülmektedir.

Abstract

Garib-nâme, written in the Anatolian field in the 14th century, is one of the most important didactic masnavis of Turkish Sufi literature. Âşık Paşa (1272–1332) aimed to convey various asmāʾ al-ḥusnā (the Beautiful Names of God) in a language understandable to the public, making use of various religious concepts in this context. This study examines the use of asmāʾ al-ḥusnā in Garib-nâme. The aim of the research is to reveal the frequency, semantic dimensions, and functions of the divine names mentioned in the work. In the study, the content analysis technique, one of the qualitative research methods, was employed. The divine names in Garib-nâme were identified and evaluated through sample couplets. As a result of the analysis, it was determined that Âşık Paşa used the divine names not only as religious concepts but also as didactic elements. In this respect, it is seen that Garib-nâme treats asmāʾ al-ḥusnā as an instructional tool guiding the spiritual maturation process of the individual.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Tekin, G. Y., Mermutlu, M. S. (2026). GARİB-NÂME’DE ESMÂ-İ HÜSNÂ BAHSİ. HAFIZA, Sayı: 15, 27–42. https://doi.org/10.56671/hafizadergisi.1949944

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (25)

  1. Âşık Paşa. (2000). Garib-nâme (K. Yavuz, Haz.), Türk Dil Kurumu Yayınları.
  2. Bursevî, İ. H. (2012). Esmâü’l-hüsna şerhi. İnsan Yayınları.
  3. Cebecioğlu, E. (1997). Tasavvuf terimleri ve deyimleri sözlüğü. Anka Yayınları.
  4. Cebecioğlu, E. (2014). Tasavvuf terimleri ve deyimleri sözlüğü. Otto Yayınları.
  5. Çelebioğlu, A. (1998). Türk edebiyatında mesnevi. Kitabevi Yayınları.
  6. Demirci, M. (2017). Tasavvufun temel öğretileri. Litera Yayıncılık.
  7. Gazâlî. (2011). El-Maksadü’l-esnâ fî şerhi esmâillâhi’l-hüsnâ (O. Demir, Çev.). Klasik Yayınları.
  8. İbn Mâce. (2012). Sünen-i İbn Mâce. (Duâ bölümü). 3860
  9. İbn Mâce. (2012). Sünen-i İbn Mâce Tercemesi ve Şerhi (Haydar Hatipoğlu, Çev.). Kahraman Yayınları, “Dua”, 10, hadis no: 3860.
  10. İbnü’l-Arabî. (2013). Fusûsu’l-Hikem (E. Demirli, Çev.). Kabalcı Yayınları.
  11. Kara, M. (2012). Tasavvuf ve tarikatlar tarihi. Dergâh Yayınları.
  12. Karagöz, İ. (2011). Esmâ-i hüsnâ. Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları.
  13. Kılıç, M. E. (2012). Tasavvufa giriş. Sufi Kitap.
  14. Konuk, A. A. (2005). Fusûsu’l-Hikem tercüme ve şerhi. Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları.
  15. Köprülü, F. (2004). Türk edebiyatında ilk mutasavvıflar. Akçağ Yayınları.
  16. Ocak, A. Y. (2011). Türk sufiliğine bakışlar. İletişim Yayınları.
  17. Öztürk, A. (2019). İslamî Türk edebiyatında esmâ-i hüsnâ. İslamî İlimler Dergisi, 14(2).
  18. Pala, İ. (2016). Ansiklopedik divan şiiri sözlüğü. Kapı Yayınları.
  19. Ramazani, R. (2009). Kur’ân ve irfan açısından esmâ-i hüsnâ (E. Ertekin & C. Bayar, Çev.). Kevser Yayınları.
  20. Şener, H. İ. (1985). Türk edebiyatında manzum esmâü’l-hüsnâlar [Doktora tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi.
  21. Tatlısu, A. O. (1949). Esmâ-i hüsnâ şerhi. Başak Yayınları.
  22. Tirmizî, el-Câmiʿu’s-Sahîh (Sünenü’t-Tirmizî), “Deavât”, 82, hadis no: 3507.
  23. Topaloğlu, B. (1995). ‘’Esmâ-i Hüsnâ’’ B. Topaloğlu, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (C. 11, ss. 404–418). TDV Yayınları.
  24. Uludağ, S. (2012). Tasavvuf terimleri sözlüğü. Kabalcı Yayınları.
  25. Yavuz, K. (2000). Âşık Paşa ve Garib-nâme üzerine incelemeler. Kitabevi Yayınları.