Dergiler / Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları (HÜTAD) / 2020 / Sayı: 33

GAGAUZ KONUŞMA DİLİNDE İKİNCİL UZUN ÜNLÜLER: KIPÇAK KASABASI ÖRNEĞİ

Secondary Long Vowels in Spoken Gagauz: The Example of the Town of Kıpçak

Victor Copuşciu(HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ, TÜRKİYAT ARAŞTIRMALARI ENSTİTÜSÜ)0000-0003-2045-3296
Sayfa
127–142
Yayın Tarihi
2020-11-18
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Anahtar kelimeler: Gagauzca, konuşma dili, ses bilgisi, uzun ünlüler, Kıpçak kasabası.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Öz: XX. yüzyılda geliştirilen ve okul müfredatına 1986 yılından başlayarak dâhil edilen Gagauz yazı dili, konuşma dili kadar yaygın değildir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Moldova ve Ukrayna’da yaşayan Gagauzların çoğunun hakim oldukları ana dili, konuşma dilleridir.
💡
Sonuç & Katkı:Anahtar kelimeler: Gagauzca, konuşma dili, ses bilgisi, uzun ünlüler, Kıpçak kasabası.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Gagauzca · konuşma dili · ses bilgisi

Özet

Öz: XX. yüzyılda geliştirilen ve okul müfredatına 1986 yılından başlayarak dâhil edilen Gagauz yazı dili, konuşma dili kadar yaygın değildir. Moldova ve Ukrayna’da yaşayan Gagauzların çoğunun hakim oldukları ana dili, konuşma dilleridir. Gagauz konuşma dilinin ses bilgisinin en belirgin özelliklerinden biri, değişik nedenlerle meydana gelen ikincil uzun ünlülerdir. Ünsüz düşmesi sonucunda oluşan uzun ünlüler bazı durumlarda yazıya yansır, diğer durumlarda ise ancak konuşma metinlerinde görülür. Konuşma dilinde değişkenlik gösteren uzun ünlülerin oluşması, genellikle [r] ve [n] ünsüzlerinin düşmesinden kaynaklanır. Bu çalışmada, geçmişte ünsüz düşmesi sonucunda meydana gelen diftongların bugünkü Gagauz konuşma dilinde uzun ünlülere dönüştüğü kaydedilmiştir. Verilen örnekler, Moldova Cumhuriyeti Gagauzya Özerk Bölgesi’ndeki Kıpçak kasabasında yapılan alan araştırması sonucunda elde edilmiştir. Anahtar kelimeler: Gagauzca, konuşma dili, ses bilgisi, uzun ünlüler, Kıpçak kasabası.

Abstract

Abstract: The written form of the Gagauz language developed in the course of the 20th century and included in the school curriculum in 1986, is not used as widely as the spoken form. Most Gagauz living in Moldova and Ukraine use the spoken Gagauz as their native language. One of the most pronounced phonetic characteristics of spoken Gagauz is the appearance of secondary long vowels. In some cases, the written language shows evidence of long vowels which came about with the loss of consonants; in other cases, however, these long vowels are seen only in samples of the spoken language. Long vowels which developed in the spoken language came about as the result of the loss of consonants [r] and [n]. In this study it is noted that diphthongs which originated in consonant loss in the past have turned into long vowels in contemporary spoken Gagauz. The examples cited here were collected during field research in the city of Kıpçak in the Autonomous Territorial Unit of Gagauzia Republic of Moldova. Keywords: Gagauz, spoken language, phonetics, long vowels, town of Kıpçak.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Copuşciu, V. (2020). GAGAUZ KONUŞMA DİLİNDE İKİNCİL UZUN ÜNLÜLER: KIPÇAK KASABASI ÖRNEĞİ. Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları (HÜTAD), Sayı: 33, 127–142. https://doi.org/10.20427/turkiyat.632251

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (14)

  1. Baskakov, N. A. (1952). K voprosu o klassifikatsii tyurkskih yazıkov. İzvestiya Akademii nauk SSSR. Otdelenie literaturı i yazıka, 11(2), 121-134.
  2. Güner Dilek, F. (2015). Güney Sibirya Altay Türkçesi Ağızları: Karşılaştırmalı Ses Bilgisi. Ankara: TDK Yayınları.
  3. Moşkov, V. A. (1895). Materialı k izuçeniyu gagauzskogo nareçiya tyurkskogo yazıka. Tekst i perevod. Kazan: Tipo-litorgrafiya İmperatorskogo Universiteta.
  4. Moşkov, V. A. (1904). Obraztsı narodnoy literaturı tyurkskih plemen, izdannıe V. Radlovım. Çast X. Nareçiya bessarabskih gagauzov. Tekstı sobranı i perevedenı V. Moşkovım (s dvumya pribavleniyami). Sankt-Peterburg: Tipografiya İmperatorskoy Akademii Nauk.
  5. Pokrovskaya, L. A. (1964). Grammatika gagauzskogo yazıka. Fonetika i morfologiya. Moskva: Nauka.
  6. Pokrovskaya, L. A. (1973). Kratkiy oçerk grammatiki gagauzskogo yazıka. Gagauzsko-russko-moldavskiy slovar. G. A. Gaydarji, E. K. Koltsa, L. A. Pokrovskaya, B. P. Tukan (Haz.). Moskva: Sovetskaya Entsiklopediya, 612-664.
  7. Pokrovskaya, L. A. (1997). Sovremennıy gagauzskiy yazık (kurs lektsiy). Komrat.
  8. Pravila orfografii i punktuatsii gagauzskogo yazıka. Novaya redaktsiya. (2014). P. A. Çebotar, M. İ. Kopuşçu, İ. D. Bankova (Haz.). Kişinev.
  9. Saaya, O. M. (2018). Emfatiçeskie dolgie glasnıe tuvinskogo yazıka. Vestnik: Sotsialnıe i gumanitarnıe nauki 1, 48-53.
  10. Stamova, M. (2001). Gagauz Türkçesinin ve Ağızlarının Karşılaştırmalı Ses Bilgisi. Basılmamış Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi, Ankara.
  11. Stamova Tufar, M. (2007). Gagauz Türkçesinin Ses Düzeni. Modern Türklük Araştırmaları Dergisi, 4(3), 91-104.
  12. Şçerbak, A. M. (1970). Sravnitelnaya fonetika tyurkskih yazıkov. Leningrad: Nauka.
  13. Trubetskoy, N. S. (2000). Osnovı fonologii. A. A. Holodoviç (Çev.). 2 baskı. Moskva: Aspekt Press.
  14. Tukan, B. P. (1964). Vulkaneştskiy dialekt gagauzskogo yazıka. Basılmamış Doktora Tezi, İnstitut yazıka i literaturı AN Moldavskoy SSR, Kişinev-Moskva.