KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları (HÜTAD) / 2025 / Sayı: 43

II. MEŞRUTİYET DÖNEMİ’NDE KADIN DAYANIŞMASI: ‘KIZ KARDEŞLİK’ VE MİLLİYETÇİLİĞİN DUYGUSAL BOYUTLARI

Women’s Solidarity During the Second Constitutional Period: ‘Sisterhood’ and the Emotional Dimensions of Nationalism

Aylin Benazır Ateş(HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-3757-3024
Sayfa
201–234
Yayın Tarihi
2025-11-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu çalışma, milliyetçi ideolojilerin kadın dayanışmasını hem destekleyen hem de sınırlandıran yönlerini ortaya koyarak, toplumsal cinsiyet ve milliyetçilik çalışmalarına katkıda bulunmayı hedeflemektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Meşrutiyet dönemi kadın dayanışması ve milliyetçilik arasındaki ilişki, duygular tarihi perspektifinden incelenmektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Duygular yalnızca bireysel deneyimler olarak değerlendirilmemektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Bu çalışma, milliyetçi ideolojilerin kadın dayanışmasını hem destekleyen hem de sınırlandıran yönlerini ortaya koyarak, toplumsal cinsiyet ve milliyetçilik çalışmalarına katkıda bulunmayı hedeflemektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Milliyetçilik · II. Meşrutiyet · kadın dayanışması

Özet

Çalışmada II. Meşrutiyet dönemi kadın dayanışması ve milliyetçilik arasındaki ilişki, duygular tarihi perspektifinden incelenmektedir. Kadınların toplumsal rollerinin yeniden tanımlandığı bu dönemde, “kız kardeşlik” kavramı hem bir dayanışma aracı hem de milliyetçi ideolojilerin şekillendirdiği bir olgu olarak öne çıkmaktadır. Çalışma, milliyetçiliğin kadın dayanışmasını nasıl dönüştürdüğünü ve kadınların milliyetçi projelere nasıl dahil edildiğini ele almaktadır. Milliyetçi söylemler, kadınları ulusun annesi, eğitimcisi ve kültürel taşıyıcısı olarak konumlandırarak, dayanışmayı belirli ideolojik çerçeveler içine hapsetmektedir. Bu çalışma, kadınların toplumsal rollerinin ve duygusal pratiklerinin milliyetçi söylemlerle nasıl şekillendiğini ele almaktadır. Duygular yalnızca bireysel deneyimler olarak değerlendirilmemektedir. Çalışmada toplumsal dayanışmayı güçlendiren veya sınırlandıran bir araç olarak duyguların işlevine dikkat çekilmektedir. Bu bağlamda, tarihsel ve sosyolojik analiz yöntemleri kullanılarak, duyguların millî kimlik inşasında ve kadınların dayanışma pratiklerinde oynadığı rol incelenmektedir. Çalışmada dönemin kadın gazeteleri gibi birincil kaynaklardan yararlanılarak, kadınların milliyetçilik ekseninde inşa edilen toplumsal rollerine dair yeni bir perspektif sunma amaçlanmaktadır. Bu çalışma, milliyetçi ideolojilerin kadın dayanışmasını hem destekleyen hem de sınırlandıran yönlerini ortaya koyarak, toplumsal cinsiyet ve milliyetçilik çalışmalarına katkıda bulunmayı hedeflemektedir.

Abstract

This article investigates the interplay between female solidarity and nationalism during the Second Constitutional Period through the analytical framework of the history of emotions. During this period, when’s social roles were being redefined, the concept of “sisterhood” emerged both as a tool of solidarity and as a phenomenon shaped by nationalist ideologies. The analysis demonstrates how nationalist ideologies redefined the parameters of female solidarity and incorporated women into broader nation-building projects. Within these discourses, women were inscribed as “mother of the nation”, educators, and cultural transmitters, thereby situating their solidarity within circumscribed ideological boundaries. This study also addresses how women’s social roles and emotional practices were shaped by nationalist narratives. Emotions are not evaluated as individual experiences; rather, the study highlights their function as tools that could either strengthen or restrict social solidarity and through historical and sociological analysis, it examines the role of emotions in the construction of national identity and women’s solidarity practices. Utilizing primary sources such as women’s periodicals of the era, the paper aims to offer a new perspective on the social roles of women constructed within the framework of nationalism. In this context, through historical and sociological analysis, the role of emotions in the construction of national identity and women’s solidarity practices is examined. Drawing on primary sources such as women’s periodicals of the era, the study aims to offer a new perspective on the social roles of women within the framework of nationalism. By revealing how nationalist ideologies both supported and constrained female solidarity, this research seeks to contribute to the fields of gender and nationalism studies.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Ateş, A. B. (2025). II. MEŞRUTİYET DÖNEMİ’NDE KADIN DAYANIŞMASI: ‘KIZ KARDEŞLİK’ VE MİLLİYETÇİLİĞİN DUYGUSAL BOYUTLARI. Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları (HÜTAD), Sayı: 43, 201–234. https://doi.org/10.20427/turkiyat.1607251

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (62)

  1. Abadan, Y. (2006). Tanzimat Fermanı’nın Tahlili. M. Seyitdanlıoğlu ve H. İnalcık (Ed.), Tanzimat Sürecinde Osmanlı Tanzimat Değişim Sürecinde Osmanlı İmparatorluğu içinde (ss. 37-65). Ankara: Phoenix Yayınevi.
  2. Ahmad, F. (1995). Osmanlı İmparatorluğu’nun Son Dönemlerinde Milliyetçilik ve Sosyalizm Üzerine Bazı Düşünceler. M. Tunçay ve E. J. Zürcher (Ed.), Osmanlı İmparatorluğu’nda Sosyalizm ve Milliyetçilik (1876-1923) içinde (ss. 13-32). İstanbul: İletişim Yayınları.
  3. Akagündüz, Ü. (2016). II. Meşrutiyet Döneminde Kadın Hareketi ve Şukufe Nihal’in Bugünün Genç Kadınına Adlı Yazısı. Fe Dergi, 8(1), 111-117.
  4. Akçura, Y. (1976). Üç Tarz-ı Siyaset. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi.
  5. Akşin, S. (2007). Kısa Türkiye Tarihi. İstanbul: Türkiye İş Bankası Yayınları.
  6. Akyıldız, A. (2012). Osmanlı Bürokrasisi ve Modernleşme (4. bs). İstanbul: İletişim Yayınları.
  7. Akyılmaz, G. (2017). Osmanlı Devleti’nde Kadınların Mülkiyet Hakları ve Karşılaştıkları Hukuki Sorunlar. TBB Dergisi, 30(Özel Sayı 2017), 325-364.
  8. Akyüz, Y. (2007). Türk Eğitim Tarihi M.Ö. 1000 - M.S. 2007 (11. bs). Ankara: Pegem Yayıncılık.
  9. Alkan, M. Ö. (2000). Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Modernleşme Sürecinde Eğitim İstatistikleri 1839-1924 (Tarihi İstatistikler Dizisi C. 6). Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü.
  10. Arai, M. (2016). Jön Türk Dönemi Türk Milliyetçiliği (6. bs). İstanbul: İletişim Yayınları.
  11. Baggio, A. M. (2013). The Forgotten Principle: Fraternity in Its Public Dimension. Claritas: Journal of Dialogue and Culture, 2(2), 35-52.
  12. Barclay, K. (2020). The History of Emotions: A Student Guide to Methods and Sources. Bloomsbury Publishing.
  13. Berkes, N. (2003). Türkiye’de Çağdaşlaşma (4. bs). İstanbul: YKY.
  14. Chatterjee, P. (2016). Kadın Sorununa Milliyetçi Çözüm. Vatan Millet Kadınlar (6. bs) (A. G. Altınay, Ed.). İstanbul: İletişim Yayınları.
  15. Çakır, S. (2016). Osmanlı Kadın Hareketi (5. bs). İstanbul: Metis Yayıncılık.
  16. Çalen, M. K. (2017). Osmanlıcılık ve İslamcılık Karşısında Türkçülük. İstanbul: Ötüken.
  17. Demir, Ş. (2011). Tanzimat Döneminde Bir Devlet Politikası Olarak Osmanlıcılık. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, (29), 331-348.
  18. Duhé, A. (2024). A Brotherhood of Nations: Imagining the Nation-Based Order During the Springtime of Nations (1848). Review of International Studies, 51(2), ss. 312-337.
  19. Durgun, Ş. (2020). Türk Ulusal Kimliğinin Dönüşümü ve Yeni Osmanlıcılık. Stratejik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 4(2), 299-316.
  20. Febvre, L. (1941). “La sensibilité et l’histoire: Comment reconstituer la vie affective d’autrefois?”, Annales d’histoire Sociale (1939-1941), 3(1/2), 5-20.
  21. Godechot, J. (1971). Nation, Patrie, Nationalisme et Patriotisme en France au XVIIIe siècle. Annales historiques de la Révolution française, (206), 481-501.
  22. Gökalp Z. (1976). Türkleşmek, İslamlaşmak, Muasırlaşmak (Kültür Bakanlığı Ziya Gökalp Yayınları Seri: 4). Ankara: Emel Matbaacılık.
  23. Gökalp Z. (2019). Türkçülüğün Esasları. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları.
  24. Hayes, C. J. H. (1937). Patriotism, Nationalism and the Brotherhood of Man. NY: The Paulist Press.
  25. Hechter, M. (2000). Containing Nationalism. Oxford University Press.
  26. Heuer, J. N. (2007). The Family and the Nation: Gender and Citizenship in Revolutionary France, 1789-1830. Cornell University Press.
  27. Hobsbawm, E. J. (2010). Milletler ve Milliyetçilik (4. bs) (O. Akınhay, Çev.). İstanbul: Ayrıntı.
  28. İnalcık, H. (2013a). Osmanlı ve Modern Türkiye. İstanbul: Timaş Yayınları.
  29. İnalcık, H. (2013b). Rönesans Avrupası Türkiye’nin Batı Medeniyetiyle Özdeşleşme Süreci (4. bs). İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
  30. İnalcık, H. (2016). Türklük, Müslümanlık ve Osmanlı Mirası (3. bs). İstanbul: Kırmızı Yayınları.
  31. Kandiyoti, D. (2013). Cariyeler, Bacılar, Yurttaşlar Kimlikler ve Toplumsal Dönüşümler (4. bs) İstanbul: Metis.
  32. Karakışla, Y. S. (2015). Osmanlı İmparatorluğu’nda Savaş Yılları ve Çalışan Kadınlar Kadınları Çalıştırma Cemiyeti (1916-1923). İstanbul: İletişim.
  33. Karpat, K. H. (2001). Ortadoğu’da Osmanlı Mirası ve Ulusçuluk (R. Boztemur, Çev.). Ankara: İmge Kitabevi.
  34. Karpat, K. (2006a). Giriş. Osmanlı’da Değişim, Modernleşme ve Uluslaşma. Osmanlı ve Dünya Osmanlı Devleti ve Dünya Tarihindeki Yeri (5. bs) (K. Karpat, Haz.). İstanbul: Ufuk Kitapları.
  35. Karpat, K. H. (2006b). Osmanlı’da Değişim, Modernleşme ve Uluslaşma (D. Özdemir, Çev.). Ankara: İmge Kitabevi.
  36. Karpat, K. (2017). Osmanlıda Milliyetçilik, Osmanlıda Milliyetçiliğin Toplumsal Temelleri. İstanbul: Timaş.
  37. Kasaba, R. (2011). Modern Dünyada Türkiye (Z. Bilgin Çev.). İstanbul: Kitap Yayınevi.
  38. Kılıç Denman, F. (Yay. Haz.). (2010). Yeni Harflerle Kadın (1908-1909) II. Meşrutiyet Döneminde Bir Jön Türk Dergisi. İstanbul: Kadın Eserleri Kütüphanesi ve Bilgi Merkezi Vakfı Yayınları.
  39. Kurnaz, Ş. (2015). Yenileşme Sürecinde Türk Kadını 1839-1923 (2. bs). İstanbul: Ötüken.
  40. Lewis, B. (1993). Modern Türkiye’nin Doğuşu (5. bs) (M. Kıratlı, Çev.) Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi.
  41. Mahir-Metinsoy, E. (2010). Kadın Tarihi Araştırmaları Açısından Türk Kadını Dergisi. B. Talay Keşeoğlu ve M. Keşoğlu (Yay. Haz.), Türk Kadını 1918/1919 (Yeni Harflerle) içinde (ss. xx-xxxvii). İstanbul: Kadın Eserleri Kütüphanesi ve Bilgi Merkezi Vakfı Yayınları.
  42. Mardin, Ş. (1991a). Modern Türkiye’de Din ve Siyaset Makaleler III. İstanbul: İletişim Yayınları.
  43. Mardin, Ş. (1991b). Türk Modernleşmesi Makaleler IV. İstanbul: İletişim Yayınları.
  44. Nagel, J. (1998). Masculinity and Nationalism: Gender and Sexuality in the Making of Nations. Ethnic and Racial Studies, 21(2), 242-269.
  45. Nagy, P. (2018). History of Emotions. Debating New Approaches to History (M. Tamm ve P. Burke, Ed.). Bloomsbury Publishing.
  46. Nişancı, Ş. (2010). Osmanlıdan Cumhuriyete Önemli Siyasal Akımlar ya da Türkiye’de Siyasetin Üç/İç Yüzü. A. Çaylak, M. Dikkaya, C. Göktepe ve H. Kaplı (Ed.), Türkiye’nin Politik Tarihi (2. bs) içinde (ss. 59-92). Ankara: Savaş Yayınevi.
  47. Oatley, K. (2004). Emotions: A Brief History. Blackwell Publishing.
  48. Qi, T. (2010). Transforming Sisterhood to an All- Relational Solidarity. Race, Gender & Class, 17(3/4), 327-335.
  49. Renan, E. (1994). Qu’est-ce qu’une nation?. J. Hutchinson J. ve A. D. Smith (Ed.). Nationalism (1994) içinde (ss. 17-18). Oxford University Press. (1882).
  50. Rosenwein, B. (2010). Problems and Methods in the History of Emotions. Passions in Context I içinde (ss. 1-32).
  51. Rosenwein, B. (2015). Generations of Feeling: A History of Emotions, 600-1700. Cambridge University Press.
  52. Sancar, S. (2017). Türk Modernleşmesinin Cinsiyeti Erkekler Devlet, Kadınlar Aile Kurar. İstanbul: İletişim.
  53. Seyitdanlıoğlu M. ve İnalcık H. (2006). Sunuş. M. Seyitdanlıoğlu ve H. İnalcık (Ed.) Tanzimat Sürecinde Osmanlı Tanzimat Değişim Sürecinde Osmanlı İmparatorluğu içinde (ss. ix) Ankara: Phoenix Yayınevi.
  54. Stearns, P. N. (1993). History of Emotions Issues of Change and Impact. M. Lewis, J. M. Haviland-Jones ve L. F. Barrett (Ed.), Handbook of Emotions (3. bs) içinde (ss. 17-32). The Guilford Press.
  55. Stearns, P. N. (2024). Emotional Remodelling: Sketching Emotion Regimes in the United States Since 1990. Emotions and Society, 6(2), ss. 144-153.
  56. Stearns, P. N. ve Stearns C. (1985). Emotionology: Clarifying the History of Emotions and Emotional Standards. The American Historical Review, 90(4).
  57. Şerifsoy, S. (2016). Aile ve Kemalist Modernizasyon Projesi, 1928-1950. A. G. Altınay (Ed.), Vatan Millet Kadınlar (6. bs) içinde (ss. 167-200). İstanbul: İletişim Yayınları.
  58. Talay Keşoğlu, B. ve Keşoğlu, M. (Yay. Haz.) (2010). Türk Kadını 1918/1919 (Yeni Harflerle). İstanbul: Kadın Eserleri Kütüphanesi ve Bilgi Merkezi Vakfı Yayınları.
  59. Toprak, Z. (2016). Türkiye’de Kadın Özgürlüğü ve Feminizm (1908-1935) (2. bs). İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
  60. Tunçay, M. (1982). Eski Sol Üzerine Yeni Bilgiler. İstanbul: Belge Yayınları.
  61. Ülken, H. Z. (2007). Millet ve Tarih Şuuru. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
  62. Zürcher, E. J. (2005). Savaş, Devrim ve Uluslaşma. İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.