KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Eğitim ve Toplum Araştırmaları Dergisi / 2026 / Cilt: 13 Sayı: 1

Matematik Öğretim Programında Taksonomik Sınıflandırmaların Kullanıldığı Lisansüstü Tezlerin İncelenmesi

Examining Graduate Theses Covering Taxonomic Classifications in the Mathematics Curriculum

Rümeyda İspir(GAZİ ÜNİVERSİTESİ, EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, EĞİTİM PROGRAMLARI ve ÖĞRETİM ANA BİLİM DALI YÜKSEK LİSANS (TEZSİZ))0009-0000-6691-7215
Sevil Filiz(GAZİ ÜNİVERSİTESİ, GAZİ EĞİTİM FAKÜLTESİ, EĞİTİM BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, EĞİTİM PROGRAMLARI VE ÖĞRETİM ANABİLİM DALI)0000-0002-4955-4405
Sayfa
183–204
Yayın Tarihi
2026-06-23
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular, çalışmaların büyük ölçüde yüksek lisans düzeyinde gerçekleştirildiğini ve en yaygın kullanılan taksonominin Bloom Taksonomisi olduğunu göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu araştırmanın amacı, Türkiye’de ilkokul ve ortaokul matematik öğretim programı kapsamında, farklı taksonomik sınıflandırmalar bağlamında gerçekleştirilen lisansüstü tezleri çeşitli değişkenler açısından incelemektir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Veriler, YÖK Ulusal Tez Merkezi veri tabanında 2011–2024 yılları arasında yayımlanan tezlerin incelenmesiyle elde edilmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgular, çalışmaların büyük ölçüde yüksek lisans düzeyinde gerçekleştirildiğini ve en yaygın kullanılan taksonominin Bloom Taksonomisi olduğunu göstermektedir.
🔬Tür:Derleme
📍Kapsam:2011–2024 Verileri
⚙️Değişkenler:Matematik Öğretim Programı · Bloom Taksonomisi · SOLO Taksonomisi

Özet

Bu araştırmanın amacı, Türkiye’de ilkokul ve ortaokul matematik öğretim programı kapsamında, farklı taksonomik sınıflandırmalar bağlamında gerçekleştirilen lisansüstü tezleri çeşitli değişkenler açısından incelemektir. Araştırmada doküman inceleme yöntemi kullanılmıştır. Veriler, YÖK Ulusal Tez Merkezi veri tabanında 2011–2024 yılları arasında yayımlanan tezlerin incelenmesiyle elde edilmiştir. Araştırma kapsamında 37 yüksek lisans ve 1 doktora tezi olmak üzere toplam 38 lisansüstü tez analiz edilmiştir. Bulgular, çalışmaların büyük ölçüde yüksek lisans düzeyinde gerçekleştirildiğini ve en yaygın kullanılan taksonominin Bloom Taksonomisi olduğunu göstermektedir. Araştırmalarda çoğunlukla nitel yöntemlerin tercih edildiği, veri kaynaklarının ise ağırlıklı olarak kazanımlar, ders kitapları ve sınav sorularından oluştuğu belirlenmiştir. Çalışmaların büyük kısmının öğretim programının kazanım ve içerik ögelerine odaklandığı görülmüştür. Bulgular doğrultusunda, doktora düzeyinde daha fazla çalışma yapılması ve farklı taksonomilerin karşılaştırmalı biçimde ele alınması önerilmektedir.

Abstract

The aim of this study is to examine graduate theses conducted within the context of primary and secondary school mathematics curricula in Türkiye in terms of different taxonomic classifications and various variables. Document analysis was employed as the research method. The data were obtained by examining theses published between 2011 and 2024 in the National Thesis Center database of the Council of Higher Education. Within the scope of the study, a total of 38 graduate theses, including 37 master's theses and one doctoral dissertation, were analyzed. The findings indicate that most of the studies were conducted at the master's level and that Bloom’s Taxonomy was the most frequently used classification. It was also determined that qualitative research methods were predominantly preferred and that data sources mainly consisted of learning outcomes, textbooks, and exam questions. The theses mostly focused on the objectives and content elements of the curriculum. Based on the findings, it is recommended to increase doctoral level studies and to conduct comparative analyses using different taxonomies.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

İspir, R., Filiz, S. (2026). Matematik Öğretim Programında Taksonomik Sınıflandırmaların Kullanıldığı Lisansüstü Tezlerin İncelenmesi. Eğitim ve Toplum Araştırmaları Dergisi, Cilt: 13 Sayı: 1, 183–204. https://doi.org/10.51725/etad.1811590

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (36)

  1. Arı, A. (2013). Bilişsel alan sınıflamasında Yenilenmiş Bloom, SOLO, Fink, Dettmer taksonomileri ve uluslararası alanda tanınma durumları. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 6(2), 259-290. https://doi.org/10.12780/UUSBD164
  2. Anderson, L.W., Krathwohl, D.R., Airasian, P.W., Cruikshank, K.A., Mayer, R.E., Pintrich, P.R., Raths, J. ve Wittrock, M.C. (2001). A taxonomy for learning, teaching, and assessing: A revision of Bloom’s Taxonomy of Educational Objectives. New York: Longman.
  3. Aktan, O. (2020). İlkokul matematik öğretim programı dersi kazanımlarının yenilenen Bloom Taksonomisine göre incelenmesi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 48, 15-36. https://doi.org/10.9779/pauefd.523545
  4. Aslan Efe, H., İz, H., Gün, G. ve Erol, R. (2021). Marzano Taksonomisi’ne göre 5., 6., 7. ve 8. sınıf fen bilimleri dersi öğretim programındaki kazanımların incelenmesi. Anadolu Öğretmen Dergisi, 5(2), 275-295. https://doi.org/10.35346/aod.847209
  5. Aydoğdu, A. ve Gültekin, S. (2025). Yenilenmiş Bloom Taksonomisi bağlamında LGS matematik dersi sorularının ve 8. sınıf matematik dersi program kazanımlarının incelenmesi. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 16(1), 619-649. https://doi.org/10.51460/baebd.1555329
  6. Aygün, B., Baran Bulut, D. ve İpek, A. (2016). İlköğretim matematik dersi sınav sorularının MATH Taksonomisine göre analizi. Turkish Journal of Computer and Mathematics Education (TURCOMAT), 7(1), 62-88. https://doi.org/10.16949/turcomat.97548
  7. Baki, A. ve Köğçe, D. (2009). Farklı türdeki liselerin matematik sınavlarında sorulan soruların Bloom Taksonomisine göre karşılaştırılması. Kastamonu Eğitim Dergisi, 17(2), 557-574. https://search.trdizin.gov.tr/tr/yayin/detay/103146 sayfasından erişilmiştir.
  8. Baltacı, A. (2019). Nitel araştırma süreci: Nitel bir araştırma nasıl yapılır? Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (AEÜSBED), 5(2), 368–388.https://doi.org/10.31592/aeusbed.598299
  9. Biber, A. Ç. ve Tuna, A. (2017). Ortaokul matematik kitaplarındaki öğrenme alanları ve Bloom Taksonomisine göre karşılaştırmalı analizi. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 36(1), 161 - 174. https://doi.org/10.7822/omuefd.327396
  10. Biggs, J. ve Collis, K. (1982). Evaluating the quality of learning: The SOLO taxonomy. New York: Academic Press. chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://resolutionresources.com.au/wp-content/uploads/2022/02/Biggs-Collis-1982.pdf sayfasından erişilmiştir.
  11. Bloom, B. S., Engelhart, M. D., Furst, E. J., Hill, W. H. ve Krathwohl, D. R. (1956). Taxonomy of educational objectives: The classification of educational goals. Handbook I: Cognitive domain. New York, NY: David McKay.
  12. Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27-40. https://doi.org/10.3316/QRJ0902027
  13. Bümen, N. T. (2006). Program geliştirmede bir dönüm noktası: Yenilenmiş Bloom Taksonomisi. Eğitim ve Bilim, 31(142), 3-14. https://educationandscience.ted.org.tr/article/view/710/695 sayfasından erişilmiştir.
  14. Çelikkaya, K. (2019). 2018 Ortaöğretim kimya dersi öğretim programının kazanımlarının yeni Marzano Taksonomisi ile değerlendirilmesi. Yüksek Lisans Tezi. Atatürk Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Erzurum.
  15. Doğan, A. (2020). İlkokul matematik öğretim programındaki kazanımların SOLO sınıflandırmasına göre incelenmesi. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 9(3), 2305-2325 http://www.itobiad.com/tr/pub/issue/56503/768583 sayfasından erişilmiştir.
  16. Erbaş, İ. (2021). Ortaokul matematik dersi öğretim programı kazanımlarının ve matematik ders kitabı değerlendirme sorularının SOLO Taksonomisi çerçevesinde incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi. Necmettin Erbakan Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Konya.
  17. Kablan, Z. (2017). Hedef belirleme: Bilişsel, duyuşsal ve devinişsel alanlar. H. Şeker (Ed.), Eğitimde program geliştirme: Kavramlar, yaklaşımlar (ss. 1–35). Ankara: Anı Yayıncılık. https://www.researchgate.net/profile/Zeynel-Kablan/publication/272748732_Bolum_5_HEDEF_BELIRLEME_BILISSEL_DUYUSSAL_VE_DEVINISSEL_ALANLAR/links/54ed845f0cf2465f5330f6f9/Boeluem-5-HEDEF-BELIRLEME-BILISSEL-DUYUSSAL-VE-DEVINISSEL-ALANLAR.pdf sayfasından erişilmiştir.
  18. Karahan, M. ve Ergene, Ö. (2023). Matematik eğitimi alanında SOLO Taksonomisi bağlamında yapılan araştırmaların analizi: Bir meta-sentez çalışması. Journal of Interdisciplinary Education: Theory and Practice, 5(2), 107-122. https://doi.org/10.47157/jietp.1386034
  19. Karataş, Z. (2017). Sosyal bilim araştırmalarında paradigma değişimi: Nitel yaklaşımın yükselişi. Türkiye Sosyal Hizmet Araştırmaları Dergisi, 1(1), 68-86. https://izlik.org/JA59EF89MH
  20. Köse, O. (2018). Üst düzey uzamsal yeteneğe sahip matematik öğretmen adaylarının düşünme yapılarına göre SOLO Taksonomisi düzeylerinin belirlenmesi. Yüksek Lisans Tezi. Selçuk Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Konya.
  21. Krathwohl, D. R. (2002). A revision of Bloom’s taxonomy: An overview. Theory Into Practice, 41(4), 212–218. chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://cmapspublic2.ihmc.us/rid=1Q2PTM7HL-26LTFBX-9YN8/Krathwohl%202002.pdf sayfasından erişilmiştir.
  22. Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği. (2016, Nisan 20). T.C. Resmi Gazete, 29690. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2016/04/20160420-16.htm sayfasından erişilmiştir.
  23. Maden, S. ve Arıcı, Ş. (2022). Bloom Taksonomisinin öğretim sürecinde kullanılmasıyla ilgili lisansüstü tezlerin eğilimleri: Bir içerik analizi. Türkiye Eğitim Dergisi, 7(2), 413–426. https://doi.org/10.54979/turkegitimdergisi.1173577
  24. Marzano, R. J. ve Kendall, J. S. (2007). The new taxonomy of educational objectives. Thousand Oaks, CA: Corwin Press. chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://dosen.perbanas.id/wp-content/uploads/2017/12/Taxonomy-of-Educational-Objectives-.pdf sayfasından erişilmiştir.
  25. Merriam, B. S. (2018). Nitel araştırma: Desen ve uygulama için bir rehber [Qualitative research: A guide to design and ımplementation] (Çev. Ed: S. Turan). Ankara: Nobel Yayınları. chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://www.nobelyayin.com/e_tanitim/nitel-arastirma.pdf sayfasından erişilmiştir.
  26. Özcan, N. ve Masal, E. (2025). 2024 Ortaokul matematik dersi öğretim programı öğrenme çıktılarının SOLO Taksonomi düzeyleri ve süreç standartlarına göre değerlendirilmesi. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 27(4), 648-664. https://doi.org/10.17556/erziefd.1716076
  27. Pınar, F. N. ve Ocak, G. (2025). 2018 Matematik dersi öğretim programı 5. sınıf kazanımlarının Bloom ve Haladyna Taksonomileri’ne göre 21. yy becerileri açısından incelenmesi. Anadolu Journal of Educational Sciences International, 15(2), 471-506. https://doi.org/10.18039/ajesi.1565450
  28. Pişkin Tunç, M. ve Baydar, O. (2022). TEOG, LGS ve TIMSS matematik sorularının MATH Taksonomisine göre incelenmesi. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(33), 20–53. https://doi.org/10.35675/befdergi.745365
  29. Smith, G., Wood, L., Coupland, M., Stephenson, B., Crawford, K., ve Ball, G. (1996). Constructing mathematical examinations to assess a range of knowledge and skills. International Journal of Mathematical Education in Science and Technology, 27(1), 65–77. https://doi.org/10.1080/0020739960270109
  30. Tutkun, Ö. F. (2013). Bloom’un Yenilenmiş Taksonomisi üzerine genel bir bakış. Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2(1), 14-22. https://doi.org/10.19126/suje.47552
  31. Tutkun, Ö.F. ve Akay S.(2012).Bloom’un Yenilenmiş Taksonomisi üzerine genel bir bakış. Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi,1(3),14-22. chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://arastirmax.com/en/system/files/dergiler/25763/makaleler/1/3/arastirmax-bloomun-yenilenmis-taksonomisi-uzerine-genel-bir-bakis.pdf sayfasından erişilmiştir.
  32. Toker, A. (2022).Sosyal bilimlerde nitel veri analizi için bir kılavuz. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (51), 319-345. https://doi.org/10.30794/pausbed.1112493
  33. Yeşilpınar, A. B. (2024). Ortaokul matematik dersi kazanımlarının Yenilenmiş BloomTaksonomisi, TIMMS bilişsel alan sınıflaması ve Marzano Taksonomisine göre karşılıklı incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi. Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Burdur.
  34. Yeşiltepeler, E. (2023). Ortaöğretim matematik öğretim programı kazanımlarının Yenilenmiş Bloom Taksonomisinin bilişsel süreç boyutuna göre incelenmesi. Tezsiz Yüksek Lisans Proje Çalışması. Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
  35. Yüksel, S. (2007). Bilişsel alanın sınıflamasında (taksonomi) yeni gelişmeler ve sınıflamalar. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 5(3), 479-511. https://izlik.org/JA79NW76ZF
  36. Doğan, A. (2020). İlkokul matematik öğretim programındaki kazanımların SOLO sınıflandırmasına göre incelenmesi. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 9(3), 2305-2325 http://www.itobiad.com/tr/pub/issue/56503/768583 sayfasından erişilmiştir.