KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Eğitim ve Toplum Araştırmaları Dergisi / 2026 / Cilt: 13 Sayı: 2

İklim ve Çevre Değişikliği Farkındalığı Ölçeği: Geçerlik ve Güvenilirlik Çalışması

Climate and Environmental Change Awareness Scale: Validity and Reliability Study

H. Şenay Şen(GAZİ ÜNİVERSİTESİ, GAZİ EĞİTİM FAKÜLTESİ)0000-0002-0951-1216
Başak Beydoğan Tangör(GAZI UNIVERSITY, GAZİ FACULTY OF EDUCATION)0000-0002-9442-583X
Zühal Topcu(GAZI UNIVERSITY, GAZİ FACULTY OF EDUCATION)0000-0003-4617-2716
Elif Loğoğlu(GAZI UNIVERSITY, FACULTY OF SCIENCE)0000-0001-8254-288X
Sayfa
66–86
Yayın Tarihi
2026-09-02
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgulara dayanarak, ölçek, öğretmen adaylarının iklim ve çevre değişikliği farkındalığını ölçmede uygun, geçerli ve güvenilir bir araç olarak kabul edilmektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma, öğretmen adaylarının çevre ve iklim değişikliği farkındalığını ölçmek için geçerli ve güvenilir bir ölçek geliştirmeyi amaçlamıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Birinci çalışmada, katılımcılar 286 öğretmen adayı olmuştur.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgulara dayanarak, ölçek, öğretmen adaylarının iklim ve çevre değişikliği farkındalığını ölçmede uygun, geçerli ve güvenilir bir araç olarak kabul edilmektedir.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:İklim ve çevre değişikliği farkındalığı · Öğretmen adayları · Ölçek geliştirme

Özet

Bu çalışma, öğretmen adaylarının çevre ve iklim değişikliği farkındalığını ölçmek için geçerli ve güvenilir bir ölçek geliştirmeyi amaçlamıştır. Ölçeğin geçerliliğini ve güvenilirliğini test etmek için iki ayrı çalışma yürütülmüştür. Birinci çalışmada, katılımcılar 286 öğretmen adayı olmuştur. Varimax rotasyonlu PAF analizine dayanarak beş faktörlü bir yapı ortaya çıkmıştır. Toplam ölçek için Cronbach alfa katsayısı 0,94 olmuştur. Mann-Whitney U testine göre, kadınlar üçüncü faktörde ve toplam ölçekte erkeklerden anlamlı derecede daha yüksek puan almıştır. Ayrıca, katılımcıların iklim ve çevre değişikliği hakkındaki farkındalık düzeyleri sınıf düzeyine göre farklılık göstermemiştir. İkinci çalışma 232 öğretmen adayını içermiştir. CFA sonuçları, ölçeğin beş faktörlü yapısını doğrulamıştır. Toplam ölçek için alfa katsayısı 0,96 olmuştur. İklim ve Çevre Değişikliği Farkındalık Ölçeği'nin son versiyonu 32 maddeden ve beş faktörden oluşmaktadır. Bulgulara dayanarak, ölçek, öğretmen adaylarının iklim ve çevre değişikliği farkındalığını ölçmede uygun, geçerli ve güvenilir bir araç olarak kabul edilmektedir.

Abstract

This study aimed to develop a valid and reliable scale to measure teacher candidates' environmental and climate change awareness. Two separate studies were conducted to test the validity and reliability of the scale. In Study 1, participants were 286 teacher candidates. A five- factor structure emerged based on the PAF analysis with varimax rotation. Cronbach's alpha coefficient for the total scale was .94. Based on the Mann-Whitney U test, women scored significantly higher than men on the third factor and the total scale. Furthermore, participants' levels of awareness about climate and environmental change did not differ by grade. Study 2 involved 232 teacher candidates. CFA results confirmed the five-factor structure of the scale. The alpha coefficient for the total scale was .96. The final version of the Climate and Environmental Change Awareness Scale consisted of 32 items and five factors. Based on the findings, the scale is considered a suitable, valid, and reliable tool in measuring teacher candidates’ awareness of climate and environmental change.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Şen, H. Ş., Tangör, B. B., Topcu, Z., Loğoğlu, E. (2026). İklim ve Çevre Değişikliği Farkındalığı Ölçeği: Geçerlik ve Güvenilirlik Çalışması. Eğitim ve Toplum Araştırmaları Dergisi, Cilt: 13 Sayı: 2, 66–86. https://doi.org/10.51725/etad.1916932

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (45)

  1. Açıkalın, Ş. N., Sarı, E., & Erçetin, Ş. Ş. (2024). Role of education in awareness on climate change. Current Perspectives in SocialSciences, 28(1), 56–63. https://doi.org/10.53487/atasobed.1454546
  2. Akrofi, M. M., Antwi, S. H., & Gumbo, J. R. (2019). Students in climateaction: A study of some influential factors and implications of knowledgegaps in Africa. Environments, 6(2),12. https://doi.org/10.3390/environments6020012
  3. Ataklı, G., & Kuran, H. (2022). Development of climate change awarenes sscale. Biological Diversity and Conservation, 15(2), 150–161. https://doi.org/10.46309/biodicon.2022.1079715
  4. Bandura, A. (1977). Social learning theory. Englewood Cliffs, NJ: PrenticeHall.
  5. Baş, M., Tuncer-Teksoz, G., & Ertepinar, H. (2011). Emphasizing local features for effective environmental education: Environmental attitudes of elementary school students living in ancient Halicarnassus. Science Education International, 22(2), 119–132. Retrieved from https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ941670.pdf
  6. Budziszewska, M., & Głód, Z. (2021). These are the very small things that lead us to that goal: Youth climate strike organizers talk about activism empowering and taxing experiences. Sustainability, 13(19), 11119. https://doi.org/10.3390/su131911119
  7. Büyüköztürk, Ş., Kılıç-Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2018). Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri (25. bs.). Ankara: Pegem Akademi.
  8. Büyüköztürk, Ş. (2024). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı (31. bs.). Ankara: Pegem Akademi.
  9. Calculli, C., D’Uggento, A. M., Labarile, A., & Ribecco, N. (2021). Evaluating people’s awareness about climate changes and environmental issues: A case study. Journal of Cleaner Production, 324, 129244. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2021.129244
  10. Chankseliani, M., & McCowan, T. (2021). Higher education and the sustainable development goals. Higher Education, 81(1), 1–8. https://doi.org/10.1007/s10734-020-00652-w
  11. Clayton, S. D., Pihkala, P., Wray, B., & Marks, E. (2023). Psychological and emotional responses to climate change among young people worldwide: Differences associated with gender, age, and country. Sustainability, 15(4), 3540. https://doi.org/10.3390/su15043540
  12. Creswell, J. W. (2017). Eğitim araştırmaları: Nicel ve nitel araştırmanın planlanması, yürütülmesi ve değerlendirilmesi (H. Ekşi, Çev.). İstanbul: EDAM.
  13. Council of the European Union. (2007). Succeeding together: Presidency conclusions. Retrieved from https://www.consilium.europa.eu/
  14. Çokluk, Ö., Şekerci, G., & Büyüköztürk, Ş. (2010). Sosyal bilimleri çin çok değişkenliistatistik: SPSS ve LISREL uygulamaları. Ankara: PegemAkademi.
  15. Deniz, M., İnel, Y., & Sezer, A. (2021). Awareness scale of university students about global climate change. International Journal of Geography and Geography Education (IGGE), 43, 252–264. https://doi.org/10.32003/igge.818561
  16. Dorji, Y., Man Rai, C., & Nidup, T. (2021). Climate change awareness among the teachers of higher secondary schools. Asian Research Journal of Arts & Social Sciences, 15(4), 12–22. https://doi.org/10.9734/arjass/2021/v15i430263
  17. Eneji, C. V. O., Onnoghen, N. U., Acha, J. O., & Diwa, J. B. (2021). Climate change awareness, environmental education and gender role burdens among rural farmers of Northern Cross River State, Nigeria. International Journal of Climate Change Strategies and Management, 13(4/5), 397–415. https://doi.org/10.1108/IJCCSM-06-2020-0070
  18. Feinstein, N. W., & Mach, K. J. (2020). Three roles for education in climate change adaptation. Climate Policy, 20(3), 317–322. https://doi.org/10.1080/14693062.2019.1701975
  19. George, D., & Mallery, P. (2010). SPSS for Windows step by step: A simple guide and reference (10th ed.). Boston, MA: Pearson.
  20. Haas, R. (2020). The world: A brief introduction. New York, NY: Penguin Press.
  21. Halady, I. R., & Rao, P. H. (2010). Does awareness to climate change lead to behavioural change? International Journal of Climate Change Strategies and Management, 2(1), 6–22. https://doi.org/10.1108/17568691011020229
  22. Hungerford, H. R., & Volk, T. L. (1990). Changing learner behavior through environmental education. The Journal of Environmental Education, 21(3), 8–21. https://doi.org/10.1080/00958964.1990.10753743
  23. Iturriza, M., Labaka, L., Ormazabal, M., & Borges, M. (2020). Awareness-development in the context of climate change resilience. Urban Climate, 32, 100613. https://doi.org/ 10.1016/j.uclim.2020.100613
  24. Kadıoğlu, M. (2012). Türkiye’de iklim değişikliği risk yönetimi. Türkiye’nin İklim Değişikliği II. Ulusal Bildiriminin Hazırlanması Projesi Yayını, Ankara. Retrieved from https://www.researchgate.net/profile/Mikdat-Kadioglu/publication/258108645_ Turkiye’de_ Iklim_Degisikligi_Risk_Yonetimi/links/02e7e526fa28021a95000000/Türkiye’de-Iklim-Degisikligi- Risk- yonetimi. pdf.
  25. Karpudewan, M., Roth, W. M., & Abdullah, M. N. S. B. (2015). Enhancing primary school students' knowledge about global warming and environmental attitude using climate change activities. International Journal of Science Education, 37(1), 31–54. https://doi.org/10.1080/09500693.2014.958600
  26. Khan K. A, Chattopadhyay A, Ali I. (2022). Genderdifferences in perception and awareness of climate change in the Suru Valley of Western Himalayas, India. Current World Environment, 17(1), 88-98. https://doi.org/10.12944/CWE.17.1.8
  27. Kline, R. B. (2011). Principles and practice of structural equation modeling (3rd ed.). New York, NY: The Guilford Press. Kumar, P., Sahani, J., Rawat, N., Debele, S., Tiwari, A., Emygdio, A. P. M., Abhijith, K. V., Kukadia, V., Holmes, K., &
  28. Pfautsch, S. (2023). Using empirical science education in schools to improve climate change literacy. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 178, 113232. https://doi.org/10.1016/j.rser.2023.113232
  29. Leiserowitz, A. (2006). Climate change risk perception and policy preferences: The role of affect, imagery, and values. Climatic Change, 77, 45–72. https://doi.org/10.1007/s10584-006-9059-9
  30. Li, Y., Wang, B., & Saechang, O. (2022). Is female a more pro-environmental gender? Evidence from China. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(13), 8002. https://doi.org/10.3390/ijerph19138002
  31. Lin, E., & Shi, Q. (2014). Exploring individual and school-related factors and environmental literacy: Comparing U.S. and Canada using PISA 2006. International Journal of Science and Mathematics Education, 12(1), 73–97. https://doi.org/10.1007/s10763-012-9396-2
  32. Masud, M. M., Akhtar, R., Afroz, R., Al-Amin, A. Q., & Kari, F. B. (2015). Pro-environmental behavior and public understanding of climate change. Mitigation and Adaptation Strategies for Global Change, 20(4), 591–600. https://doi.org/10.1007/s11027-013-9509-4
  33. McCowan, T. (2019). Higher education for and beyond the sustainable development goals. London, UK: Palgrave Macmillan. https://doi.org/10.1007/978-3-030-19597-7
  34. Mochizuki, Y., & Bryan, A. (2015). Climate change education in the context of education for sustainable development: Rationale and principles. Journal of Education for Sustainable Development, 9(1), 4–26. https://doi.org/10.1177/0973408215569109
  35. Molthan-Hill, P., & Blaj-Ward, L. (2022). Assessing climate solutions and taking climate leadership: How can universities prepare their students for challenging times? Teaching in Higher Education, 27(7), 943–952. https://doi.org/10.1080/13562517.2022.2034782
  36. Onuoha, J., Eze, E., Ezeaputa, C. M. C., Okpabi, J. U., & Onyia, J. C. (2021). Does learning geography increase climate change awareness? A comparison of school subjects’ influence on climate change awareness. Journal of Geography, 120(4), 140–151. https://doi.org/10.1080/00221341.2021.1949027
  37. Özçelik, D. A. (2010). Test hazırlama kılavuzu. Ankara: Pegem Akademi.
  38. Papadimitriou, V. (2004). Prospective primary teachers’ understanding of climate change, greenhouse effect, and ozone layer depletion. Journal of Science Education and Technology, 13(2), 299–307. https://doi.org/10.1023/B:JOST.0000031268.72848.6d
  39. Potter, G. (2009). Environmental education for the 21st century: Where do we go now? The Journal of Environmental Education, 41(1), 22–33. https://doi.org/10.1080/00958960903226094
  40. Ramstetter, L., & Habersack, F. (2020). Do women make a difference? Analysing environmental attitudes and actions of Members of the European Parliament. Environmental Politics, 29(6), 1063–1084. https://doi.org/10.1080/09644016.2019.1609156
  41. Saaria, M. H., Poulton-Busler, R., & Vladimirova, A. (2024). Does sustainability really start with teachers? Reflections on integrating environmental education in pre-service teacher education in Namibia and Finland. The Journal of Environmental Education, 1(15), 2–15. https://doi.org/10.1080/00958964.2024.2375210
  42. Scannell, L., & Gifford, R. (2013). Personally relevant climate change: The role of place attachment and local versus global message framing in engagement. Environment and Behavior, 45(1), 60–85. https://doi.org/10.1177/0013916511421196
  43. Schumacker, R. E., & Lomax, R. G. (2015). A beginner’s guide to structural equation modeling (4th ed.). New York, NY: Routledge.
  44. Sustainable Development Solutions Network Australia/Pacific. (2017). Getting started with the SDGs in universities: A guide for universities, higher education institutions, and the academic sector (Australia, New Zealand and Pacific ed.). Sustainable Development Solutions Network Australia/Pacific. Retrieved from https://ap-unsdsn.org/wp-content/uploads/University-SDG-Guide_web.pdf
  45. Xu, G.-Q., & Dong, X.-Q. (2018). The questionnaire survey on climate change awareness and business response to climate change of corporates. Climate Change Research, 14(4), 429–436. https://doi.org/10.1007/s11600-018-0231-9