KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Dokuz Eylül Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi / 2024 / Cilt: 11 Sayı: 2

YÜKSEK VE DÜŞÜK BİLİŞ: SEMANTİK VE SENTAKTİK AÇIDAN KARŞILAŞTIRMALI BİR ANALİZ

HYPER-AND HYPOCOGNITION: A COMPARATIVE ANALYSIS FROM A SEMANTIC AND SYNTACTIC POINT OF VIEW

Özge Sinem İmrağ(SİVAS CUMHURİYET ÜNİVERSİTESİ)0000-0001-7252-803X
Sayfa
828–845
Yayın Tarihi
2024-10-22
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Yüksek biliş veya düşük bilişe yol açan semantik ve sentaktik unsurların zaman zaman birbiriyle bağlantılı olduğu ve yüksek biliş ile düşük bilişin bazen dilsel toplulukların dünya görüşünü yansıttığı sonucuna varılmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Ferdinand de Saussure, tıpkı diğer göstergeler gibi dilsel göstergelerin de bir gösterilen ve bir gösterenden oluştuğunu savunur.
📊
Temel Bulgular & Veri:Amaç, farklı diller arasında dilsel kavramların eksikliği veya çeşitliliğinden kaynaklanan farklılıkları tespit etmektir.
💡
Sonuç & Katkı:Yüksek biliş veya düşük bilişe yol açan semantik ve sentaktik unsurların zaman zaman birbiriyle bağlantılı olduğu ve yüksek biliş ile düşük bilişin bazen dilsel toplulukların dünya görüşünü yansıttığı sonucuna varılmıştır.
🔬Tür:Laboratuvar & Saha Deneyi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Yüksek Biliş · Düşük Biliş · Robert Levy

Özet

Ferdinand de Saussure, tıpkı diğer göstergeler gibi dilsel göstergelerin de bir gösterilen ve bir gösterenden oluştuğunu savunur. Dilsel bir göstergenin gösterileni içerik tarafı, göstereni ise ifade tarafıdır. Ancak gösterilen bir şeyin hiçbir göstereninin olmadığı durumlar da vardır; yani bazen bir olgunun dilsel veya bilişsel temsili eksik olabilir. Buna düşük biliş denir ve bunun tam tersi ise yüksek biliş olarak adlandırılır. Düşük biliş durumunda bir fikir, bir nesne veya duygu için herhangi bir dilsel ifade veya kelime bulunamaz; yüksek biliş durumunda ise bir kavram için dilsel ögelerin çeşitliliği söz konusudur. Bu çalışmada böyle dilsel kavramlar, dilsel göreliliği savunan Sapir-Whorf hipotezi temel alınarak Türkçe, Almanca, İngilizce ve diğer bazı diller üzerinden ele alınmaktadır. Amaç, farklı diller arasında dilsel kavramların eksikliği veya çeşitliliğinden kaynaklanan farklılıkları tespit etmektir. Bu amaçla öncelikle düşük biliş ve yüksek biliş terimleri ayrıntılı olarak tanımlanmıştır. Kullanılan araştırma yöntemi karşılaştırmalı yöntemdir ve karşılaştırma boyutu semantik ve sentaktik düzeylerle sınırlıdır. Semantik ölçütler; duygu ve renk isimleri, akrabalık terimleri ve sayı kavramıyla, sentaktik ölçütler ise zaman ve olumsuzluk kavramlarıyla sınırlandırılmıştır. Yüksek biliş veya düşük bilişe yol açan semantik ve sentaktik unsurların zaman zaman birbiriyle bağlantılı olduğu ve yüksek biliş ile düşük bilişin bazen dilsel toplulukların dünya görüşünü yansıttığı sonucuna varılmıştır.

Abstract

Ferdinand de Saussure assumes that, like other signs, linguistic signs also consist of a signified and a signifier. The signified is the content side and the signifier is the expression side of a linguistic sign. However, there are also cases in which there is no signified for a signifier, i.e., sometimes, the linguistic or cognitive representation for a phenomenon may be missing. This is called hypocognition and the opposite of this is hypercognition. In the case of hypocognition there is no linguistic expression or word for an idea, object or feeling, and in the case of hypercognition there is a multiplicity of linguistic elements for a concept. In this study, such linguistic concepts are treated in the framework of Turkish, German, English and some other languages based on the Sapir-Whorf hypothesis of linguistic relativity. The aim of this study is to identify differences resulting from the lack or diversity of linguistic concepts between different languages. For this purpose, the terms hypocognition and hypercognition are first defined in detail. The comparative method is used as research method and the comparison dimension is based on the semantic and syntactic level. Semantic criteria are limited to terms for feelings and colours, kinship terms and the number concept. Syntactic criteria are limited to tense and negation. It is concluded that semantic and syntactic aspects leading to hypercognition or hypocognition are sometimes related to each other and that hypercognition and hypocognition reflect the worldview of linguistic communities.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

İmrağ, Ö. S. (2024). YÜKSEK VE DÜŞÜK BİLİŞ: SEMANTİK VE SENTAKTİK AÇIDAN KARŞILAŞTIRMALI BİR ANALİZ. Dokuz Eylül Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, Cilt: 11 Sayı: 2, 828–845. https://doi.org/10.69878/deuefad.1431184

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (23)

  1. Beste, G., Bremerich-Vos, A., Kämper-van den Boogart (Hrsg.). (2010). Wissensspeicher Deutsch (2. Auflage). Berlin: Cornelsen Verlag.
  2. Deutscher, G. (2013). Dilin Aynasından – Kelimeler Dünyamızı Nasıl Renklendirir? (Çev. Cemal Yardımcı). İstanbul: Metis.
  3. Eco, U. (1972). Einführung in die Semiotik. München: Wilhelm Fink Verlag.
  4. Ernst, P. (2008). Germanistische Sprachwissenschaft. Wien: Facultas Verlags- und Buchhandels AG korrigierter Nachdruck.
  5. Everett, D. L. (2005). “Cultural Constraints on Grammar and Cognition in Pirahã - Another Look at the Design Features of Human Language.” in: Current Anthropology. Chicago: The University of Chicago Press Journals.
  6. Everett, D. L. (2012). Language – The Cultural Tool. New York: Pantheon Books.
  7. İmrağ, Ö. S. (2019). Düzenleme Dönüşüm İşleminden Kaynaklanan Makine Çevirisi Hatalarına Aritmetiksel Bir Yaklaşım. In: Balcı, T., Öztürk A. O. Serindağ, E. (Ed). Schriften zur Sprache und Literatur. Vol. III. London: Ijopec Publication.
  8. Konecny, E. & Leitner, M. L. (2005). Psychologie (8. Auflage). Wien: Braumüller.
  9. Launay, M. (2018). Çetele Kemiklerinden Yapay Zekâya Matematiğin Kısa Tarihi. (Çev. Gülşah Ünal). İstanbul: Say.
  10. Levy, R. (1975). Tahitians – Mind and Experience in the Society Islands. Chicago: University of Chicago Press:.
  11. Malmqvist, A. (2000). Sparsamkeit und Geiz, Großzügigkeit und Verschwendung. Ethische Konzepte im Spiegel der Sprache. Umeå: Umeå universitet.
  12. Markowitsch, H. J. (2023, July). Hypokognition der Emotion aus neurowissenschaftlicher Perspektive. Anthropologie der Emotionen (pp. 115-124). Dietrich Reimer Verlag.
  13. Pelz, H. (1982). Linguistik für Anfänger (5. Auflage ). Hamburg: Hoffmann und Campe Verlag.
  14. Rosch, E. H. (1973). On the Internal Structure of Perceptual and Semantic Categories. In: T. E. Moore (Ed.): Cognitive development and the acquisition of language. New York, San Francisco, London. S. 111— 144.
  15. Rousseau, J. J. (2013). Melodi ve Müziksel Taklit ile İlişki İçinde Dillerin Kökeni Üstüne Deneme. (Çev. Ömer Albayrak). (4. Basım): İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları
  16. Stroińska, M. (2001). Beyond Language and Culture: Relative Points of View. inStroińska, Magda (Ed.).: Relative Points of View – Linguistic Representations of Culture. Berghahn Books: New York.
  17. Waring, C. (2015). Sıfırdan Sonsuza Matematiğin Öyküsü. (2 b) (Çev. İbrahim Hoca). İstanbul: Say.):.
  18. Whorf, B. L. (1940). Science and Linguistics. Mass.: Technology Review: Cambridge.
  19. Wu, K. & Dunning, D. A. (2018). Hypocognition: Making Sense of the World beyond one’s conceptual reach. Rewiew of General Psychology, 22(1), 25-35.
  20. Wu, K. & Dunning, D. A. (2020, February 16). Hypocognition and the Invisibility of Social Privilege. Thye, S.R. and Lawler, E.J. (Ed.) Advances in Group Processes, Vol.37), Emerald Publishing Limited, Leeds. https://doi.org/10.1108/S0882-614520200000037001
  21. Wu, Kaidi & Dunning, David. (2018). Unknown unkowns: The Problem of Hypocognition. https://blogs.scientificamerican.com/observations/unknownunknowns- the-problem-of-hypocognition/
  22. Levy, R. (1975). Tahitians – Mind and Experience in the Society Islands. Chicago: University of Chicago Press:.
  23. Waring, C. (2015). Sıfırdan Sonsuza Matematiğin Öyküsü. (2 b) (Çev. İbrahim Hoca). İstanbul: Say.):.