Dergiler / Doğu Araştırmaları / 2025 / Cilt: 1 Sayı: 31

HELLMUT RİTTER’İN EDİSYON KRİTİK YÖNTEMİ

Ayten Tanınmış(İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, ARAP DİLİ VE EDEBİYATI (DR))0009-0009-2367-6082
Ömer İshakoğlu(İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-3304-3897
Sayfa
129–152
Yayın Tarihi
2025-06-23
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çalışma, Ritter’in, Batılı filolojik yöntemleri Doğu el yazmalarına başarıyla uyguladığını ve Türkiye’de modern tenkitli neşir anlayışının öncülüğünü üstlendiğini ortaya koymaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışmada, yazma eserlerin bilimsel biçimde yayımlanması sürecinde temel bir yöntem olan edisyon kritik disiplini, Doğu ve Batı’daki tarihsel gelişim süreçleri çerçevesinde ele alınmakta, çalışmanın odak noktasında ise Türkiye’de bu yöntemin yerleşmesini sağlayan ilim insanlarından biri olan Alman şarkiyatçı Hellmut Ritter’in katkıları değerlendirilmektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu amaç doğrultusunda edisyon kritiğin temel kavramları ve kuramsal çerçevesi sunulmuş, ardından Ritter’in özellikle Bibliotheca Islamica serisinde yayımladığı Ferîdüddin Attâr’ın İlâhînâme’si gibi örnekler üzerinden yöntemleri analiz edilmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Çalışma, Ritter’in, Batılı filolojik yöntemleri Doğu el yazmalarına başarıyla uyguladığını ve Türkiye’de modern tenkitli neşir anlayışının öncülüğünü üstlendiğini ortaya koymaktadır.
🔬Tür:Tez Özeti
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Edisyon Kritik · Hellmut Ritter · Metin Tenkidi

Özet

Bu çalışmada, yazma eserlerin bilimsel biçimde yayımlanması sürecinde temel bir yöntem olan edisyon kritik disiplini, Doğu ve Batı’daki tarihsel gelişim süreçleri çerçevesinde ele alınmakta, çalışmanın odak noktasında ise Türkiye’de bu yöntemin yerleşmesini sağlayan ilim insanlarından biri olan Alman şarkiyatçı Hellmut Ritter’in katkıları değerlendirilmektedir. Bu amaç doğrultusunda edisyon kritiğin temel kavramları ve kuramsal çerçevesi sunulmuş, ardından Ritter’in özellikle Bibliotheca Islamica serisinde yayımladığı Ferîdüddin Attâr’ın İlâhînâme’si gibi örnekler üzerinden yöntemleri analiz edilmiştir. Çalışma, Ritter’in, Batılı filolojik yöntemleri Doğu el yazmalarına başarıyla uyguladığını ve Türkiye’de modern tenkitli neşir anlayışının öncülüğünü üstlendiğini ortaya koymaktadır.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Tanınmış, A., İshakoğlu, Ö. (2025). HELLMUT RİTTER’İN EDİSYON KRİTİK YÖNTEMİ. Doğu Araştırmaları, Cilt: 1 Sayı: 31, 129–152. https://ajindex.com/articles/1473861

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (19)

  1. Afîfî, Fevzî Sâlim, Neş’etu ve tetavvuru’l-kitâbeti’l-hattiyyeti’l-‘Arabiyye ve devruhâ’s-sekâfî ve’l-ictimâ‘î, Kuveyt, Vekâletu’l-Matbû‘ât, 1980.
  2. Ateş, Ahmed, “Metin Tenkidi Hakkında (Dasitân-ı tevârih-i mülûk-i âl-i Osman münasebeti ile)”, Türkiyat Mecmuası, C. VII, 1942, s. 253-267.
  3. Çelik, Ahmet Faruk, “Yazma Eserlerde Varaklara Numara Atama ve Varak-Sayfa Eşleştirmesi”, USAD, Bahar, Sayı 16, 2022, s. 145-162.
  4. el-Cerrâh, Abbâs Hâni, Tahkîku’l-mahtûtât menâhicuhu-kavâ‘iduhu-a‘lâmuhu, Beyrut, Dâru’l-kutubi’l-‘ilmiyye, 2014.
  5. Fischer, Alexander Achilles, “Bibeltext/Textkritik (AT)”, Das Wissenschaftliche Bibellexikon im Internet, (Çevrimiçi), http://www.bibelwissenschaft.de/stichwort/15273/, 20 Nisan 2025.
  6. Hârûn, Abdusselâm Muhammed, Tahkîku’n-nusûs ve neşruhâ, 7.bsk., Kahire, Mektebetu’l-hanci, 1998.
  7. Karimullah, Kamran, Critical Edition, (Çevrimiçi), https://genealogiesofknowledge.net/research-network/outputs-and-activities/critical-edition/, 22 Nisan 2025.
  8. Kavakçı, Yusuf Ziya, İslâm Araştırmalarında Usul, Ankara, Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 1976.
  9. Kirbac, Corc Mihail, “et-Turâsu’l-‘arabî: el-Mahtût beyne mâzîhi ve hâzirihi”, et-Turâsu’l-‘arabî, Sayı. 18, Ocak 1985, s. 124-131.
  10. Maas, Paul, Textkritik, 3.bs., Leipzig, B.G.Teubner Verlagsgesellschaft,1957.
  11. Özçelik, Sadettin, “Sözlü Edebiyat ürünü Yazmaların Edisyon Kritik Yöntemi ile okunması: Dede Korkut Örneği”, Önsöz, TDAY Belleten, C. 65, Sayı. 1, 2017, s. 91-104.
  12. Ritter, Hellmut, Asrār al-balāgha. The Mysteries of Eloquence ʻAbdalqāhir al-Jurjānī, Istanbul, Matbaatu vezâreti’l-Me‘ârif, 1954.
  13. Ritter, Hellmut, Das biographische Lexikon (al-Wāfī bil-wafayāt) des Ṣalāḥaddīn Ḫalīl Ibn Aibak aṣ-Ṣafadī. Teil 1., Leipzig, Brockhaus, 1931.
  14. Ritter, Hellmut, Die dogmatischen Lehren der Anhänger des Islam (Maqālāt al-islāmiyīn wa-xtilāf al-muṣallīn) von Abu l-Ḥasan ʻAlī ibn Ismāʻīl al-Ašʻarī, Leipzig, 1929-1933.
  15. Ritter, Hellmut, Die Sekten der Schīʻa (Kitāb Firaq aš-šīʻa) von al-Ḥasan ibn Mūsā an-Naubaḫtī, Leipzig, Brockhaus, 1931.
  16. Ritter, Hellmut, Ilahi-Name. Die Gespräche des Königs mit seinen sechs Söhnen. Eine mystische Dichtung von Farīdaddīn ʻAṭṭār, İstanbul-Leipzig, 1940.
  17. Saraç, Ahmet Emin, “Modern Metin Tenkidi ve Tesisi Usulünün Türkiye’ye Girişi”, Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi, C. 63, Sayı:2, 2023, s. 361-381.
  18. Üzüm, İlyas, “Nevbahtî, Hasan b. Mûsâ”, DİA, C. XXXIII, İstanbul, 2007, s. 35-36.
  19. Yılmaz, Okan Kadir, İSAM Tahkikli Neşir Kılavuzu, İsam Yayınları&TDV Yayınları, İstanbul, 2020.