Dergiler / Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi / 2026 / Cilt: 13 Sayı: 4

Yükseköğretim Kurumlarında Stratejik Yönetim: Teorik Çerçeve ve Uygulama İmkânları

Strategic Management in Higher Education Institutions: Theoretical Framework and Practical Applications

Mehmet Teyfur(AĞRI İBRAHİM ÇEÇEN ÜNİVERSİTESİ)0000-0001-7573-0241
Taleh Xelilov(Nakhchivan State University,)0000-0003-2350-743X
Sayfa
1–12
Yayın Tarihi
2026-09-19
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Stratejik yönetimi salt bir yönetim tekniği olarak değil, kurumsal kimliğin ve vizyonun bir yansıması olarak benimseyen üniversitelerin daha dirençli ve yenilikçi yapılara kavuşacağı öngörülmektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Günümüzde yükseköğretim kurumları, küreselleşme, artan rekabet ve değişen paydaş beklentileri gibi çok boyutlu baskılarla yüzleşmek zorunda kalmaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Stratejik yönetim, üniversitelerin sürdürülebilir bir rekabet üstünlüğü elde edebilmesi için önemli bir araç hâline gelmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Stratejik yönetimi salt bir yönetim tekniği olarak değil, kurumsal kimliğin ve vizyonun bir yansıması olarak benimseyen üniversitelerin daha dirençli ve yenilikçi yapılara kavuşacağı öngörülmektedir.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Stratejik yönetim · yükseköğretim · stratejik planlama

Özet

Günümüzde yükseköğretim kurumları, küreselleşme, artan rekabet ve değişen paydaş beklentileri gibi çok boyutlu baskılarla yüzleşmek zorunda kalmaktadır. Stratejik yönetim, üniversitelerin sürdürülebilir bir rekabet üstünlüğü elde edebilmesi için önemli bir araç hâline gelmiştir. Makale, stratejik yönetimin teorik altyapısını sistematik bir literatür taramasıyla derinlemesine ele almakta; ardından bu teorik birikimi yükseköğretim ortamına özgü pratik uygulama modelleriyle ilişkilendirmektedir. Araştırmanın temel katkısı, yalnızca yapısal dönüşümleri değil, kurumsal kültürün köklü biçimde yeniden şekillendirilmesini de stratejik yönetimin ayrılmaz bir parçası olarak konumlandırmasında yatmaktadır. Strateji uygulamalarının başarısızlıkla sonuçlandığı pek çok vakada kültürel direncin belirleyici bir etken olabildiği görülmektedir. Makalenin önerdiği uygulama modeli üç temel bileşen üzerine inşa edilmiştir: stratejinin tasarımı, hayata geçirilmesi ve sistematik biçimde değerlendirilmesi. Bu döngüsel süreç, üniversitelerin dinamik çevresel koşullara uyum sağlama kapasitesini artırma potansiyeli taşımaktadır. Özellikle değerlendirme aşamasının sürekli bir geri bildirim mekanizmasına dönüştürülmesi, stratejik öğrenme kültürünün kurumsallaşması açısından kritik bir işlev üstlenmektedir. Çalışma, üniversitelerin rekabet gücünü kalıcı biçimde güçlendirmek için liderlik kapasitesinin geliştirilmesi, paydaş katılımının derinleştirilmesi ve veri temelli karar alma mekanizmalarının yaygınlaştırılması gerektiğini vurgulamaktadır. Stratejik yönetimi salt bir yönetim tekniği olarak değil, kurumsal kimliğin ve vizyonun bir yansıması olarak benimseyen üniversitelerin daha dirençli ve yenilikçi yapılara kavuşacağı öngörülmektedir.

Abstract

Higher education institutions today operate under complex pressures arising from globalization, increasing competition, and changing expectations among stakeholders. In this context, strategic management has become an important means of strengthening institutional capacity and maintaining sustainable competitive advantage. This article examines the theoretical foundations of strategic management through a systematic review of the relevant literature and considers how these theoretical perspectives can be translated into practices appropriate to the higher education context. Particular attention is given to the relationship between structural change and institutional culture, as cultural resistance may substantially affect the implementation of strategic initiatives. On this basis, the study develops an application framework consisting of three interconnected stages: strategy formulation, implementation, and systematic evaluation. Rather than treating these stages as a linear sequence, the proposed framework approaches them as a continuous cycle through which institutions can respond to changing environmental conditions and organizational needs. Within this cycle, evaluation serves not only to measure performance but also to generate feedback that can support organizational learning and the refinement of subsequent strategic decisions. The analysis further emphasizes the importance of strengthening leadership capacity, broadening stakeholder participation, and integrating data-informed decision-making into institutional management. The study argues that strategic management in higher education extends beyond the application of managerial techniques; it is also closely connected to institutional identity, organizational priorities, and the capacity to translate a shared vision into sustained action.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Teyfur, M., Xelilov, T. (2026). Yükseköğretim Kurumlarında Stratejik Yönetim: Teorik Çerçeve ve Uygulama İmkânları. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, Cilt: 13 Sayı: 4, 1–12. https://ajindex.com/articles/1443440

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (29)

  1. Ansoff, H. I. (1965). Corporate strategy: An analytic approach to business policy for growth and expansion. McGraw-Hill.
  2. Barney, J. (1991). Firm resources and sustained competitive advantage. Journal of Management, 17(1), 99–120. https://doi.org/10.1177/014920639101700108
  3. Birnbaum, R. (2000). Management fads in higher education: Where they come from, what they do, why they fail. Jossey-Bass.
  4. Bovaird, T. (2003). E-government and e-governance: Organisational implications, options and dilemmas. Public Policy and Administration, 18(2), 37–56. https://doi.org/10.1177/095207670301800204
  5. Bryson, J. M. (2018). Strategic planning for public and nonprofit organizations: A guide to strengthening and sustaining organizational achievement (5th ed.). Jossey-Bass.
  6. Chaffee, E. E. (1985). Three models of strategy. Academy of Management Review, 10(1), 89–98. https://doi.org/10.5465/amr.1985.4277354
  7. Chandler, A. D. (1962). Strategy and structure: Chapters in the history of the industrial enterprise. MIT Press.
  8. Clark, B. R. (1998). Creating entrepreneurial universities: Organizational pathways of transformation. Pergamon Press.
  9. Dooris, M. J., Kelley, J. M., & Trainer, J. F. (2004). Strategic planning in higher education. New Directions for Institutional Research, 2004(123), 5–11. https://doi.org/10.1002/ir.115
  10. Hill, T., & Westbrook, R. (1997). SWOT analysis: It’s time for a product recall. Long Range Planning, 30(1), 46–52. https://doi.org/10.1016/S0024-6301(96)00095-7
  11. Kaplan, R. S., & Norton, D. P. (1992). The balanced scorecard: Measures that drive performance. Harvard Business Review, 70(1), 71–79.
  12. Keller, G. (1983). Academic strategy: The management revolution in American higher education. Johns Hopkins University Press.
  13. Khalilov, T., Adilzade, I., Rzayev, O., Guliyev, N., & Yusifova, N. (2024a). The role of strategic planning in the organization of management systems in higher education institutions: Insights from international practice. Edelweiss Applied Science and Technology, 8(6), 6227–6235. https://doi.org/10.55214/25768484.v8i6.3361
  14. Khalilov, T., Aliyev, V., Guliyeva, M., & Babayeva, M. (2024b). Strategic management mechanisms, directions, and functions in higher education. Pakistan Journal of Life and Social Sciences, 22(2), 12146–12162.
  15. Maassen, P., & Stensaker, B. (2011). The knowledge triangle, European higher education policy logics and policy implications. Higher Education, 61(6), 757–769. https://doi.org/10.1007/s10734-010-9360-4
  16. Marginson, S. (2011). Higher education in East Asia and Singapore: Rise of the Confucian model. Higher Education, 61(5), 587–611. https://doi.org/10.1007/s10734-010-9384-9
  17. Mintzberg, H. (1994). The rise and fall of strategic planning. Free Press.
  18. Morphew, C. C., & Hartley, M. (2006). Mission statements: A thematic analysis of rhetoric across institutional type. The Journal of Higher Education, 77(3), 456–471. https://doi.org/10.1353/jhe.2006.0025
  19. Papenhausen, C., & Einstein, W. (2006). Insights from the balanced scorecard: Implementing the balanced scorecard at a college of business. Measuring Business Excellence, 10(3), 15–22. https://doi.org/10.1108/13683040610685757
  20. Pettigrew, A., & Whipp, R. (1991). Managing change for competitive success. Blackwell.
  21. Porter, M. E. (1980). Competitive strategy: Techniques for analyzing industries and competitors. Free Press.
  22. Ramsden, P. (1998). Learning to lead in higher education. Routledge.
  23. Seeber, M., Lepori, B., Montauti, M., Enders, J., de Boer, H. F., Weyer, E., Bleiklie, I., Hope, K., Michelsen, S., Nyhagen Mathisen, G., Frølich, N., Scordato, L., Stensaker, B., Waagene, E., Dragsic, Z., Kretek, P., Krücken, G., Magalhães, A., Ribeiro, F. M.,. Reale, E. (2015). European universities as complete organizations? Understanding identity, hierarchy and rationality in public organizations. Public Management Review, 17(10), 1444–1474. https://doi.org/10.1080/14719037.2014.943268
  24. Senge, P. M. (1990). The fifth discipline: The art and practice of the learning organization. Doubleday/Currency.
  25. Shattock, M. (2010). Managing successful universities (2nd ed.). Open University Press.
  26. Teece, D. J., Pisano, G., & Shuen, A. (1997). Dynamic capabilities and strategic management. Strategic Management Journal, 18(7), 509–533. https://doi.org/10.1002/(SICI)1097-0266(199708)18:7 3.0.CO;2-Z
  27. Teyfur, M. (2007). Eğitim bilimlerinde yeni yaklaşımlar. In N. Saylan (Ed.), Eğitim bilimine giriş (pp. 371–412). Anı Yayıncılık.
  28. Välimaa, J., & Nokkala, T. (2014). The dimensions of social dynamics in comparative higher education research. Higher Education, 67(4), 423–437.
  29. Seeber, M., Lepori, B., Montauti, M., Enders, J., de Boer, H. F., Weyer, E., Bleiklie, I., Hope, K., Michelsen, S., Nyhagen Mathisen, G., Frølich, N., Scordato, L., Stensaker, B., Waagene, E., Dragsic, Z., Kretek, P., Krücken, G., Magalhães, A., Ribeiro, F. M.,. Reale, E. (2015). European universities as complete organizations? Understanding identity, hierarchy and rationality in public organizations. Public Management Review, 17(10), 1444–1474. https://doi.org/10.1080/14719037.2014.943268