Dergiler / Afyon Kocatepe Üniversitesi Akademik Müzik Araştırmaları Dergisi / 2026 / Cilt: 12 Sayı: 2

NÂSIR ABDÜLBÂKÎ DEDE’YE AİT “GÜLRÛH” ADLI TERKÎBİN İNCELENMESİ

İsmail Yörükçüoğlu(SİVAS CUMHURİYET ÜNİVERSİTESİ, TÜRK MÜZİĞİ DEVLET KONSERVATUVARI, TÜRK MÜZİĞİ BÖLÜMÜ, TÜRK SANAT MÜZİĞİ ANABİLİM DALI)0000-0002-7534-8963
Sayfa
182–197
Yayın Tarihi
2026-08-04
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çalışmanın sonucunda eserde yer alan seyrin genel itibariyle günümüze ulaşan Gülrûh tarifleriyle uyumlu yapıda olduğu tespit edilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Nâsır Abdülbâkî Dede, Sultân III.
📊
Temel Bulgular & Veri:Araştırmada Gülrûh adlı terkîbe ilişkin bilgiler değerlendirilmiş, örneklem kümesine seçilen nota örneği Arel-Ezgi-Uzdilek notalama sistemine çevrilerek incelenmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Çalışmanın sonucunda eserde yer alan seyrin genel itibariyle günümüze ulaşan Gülrûh tarifleriyle uyumlu yapıda olduğu tespit edilmiştir.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Gülrûh · Nâsır Abdülbâkî Dede · Terkîp

Özet

Nâsır Abdülbâkî Dede, Sultân III. Selîm döneminde yaşamış, Türk müziği repertuvarına ve nazariyatına önemli katkılar sağlamış bir mûsikîşinastır. Bu çalışmada Nâsır Abdülbâkî Dede’nin buluşu olan Gülrûh adlı terkîp incelenmiştir. Araştırmada Gülrûh adlı terkîbe ilişkin bilgiler değerlendirilmiş, örneklem kümesine seçilen nota örneği Arel-Ezgi-Uzdilek notalama sistemine çevrilerek incelenmiştir. Araştırmada, Gülrûh adlı terkîp ve ilgili terkîpte bestelenmiş, örneklem olarak seçilen nota örneğinin karşılaştırmalı olarak incelenerek alana katkı sağlanması amaçlanmaktadır. Yapılacak olan çalışma, terkîbe ilişkin bilgilerin bir araya getirilerek incelenmesi bakımından da önem arz etmektedir. Araştırma, eserin Arel-Ezgi-Uzdilek notalama sistemine çevrilerek günümüz repertuvarına katkı sağlayacak olması bakımından da önemlidir. Araştırma sürdürülürken bestelenmiş bir eser örneğine, bu eserin de iki farklı notasına ulaşılmıştır. Nota örneklerinden birisi rastgele örnekleme yöntemiyle seçilmiştir. Seçilen nota örneği Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri, Osmanlı Arşivi, Leon Hancıyan Koleksiyonu 2 numaralı defter içerisinde yer almaktadır. Eser, ilgili arşivde TRT. MD. d. 401-12 dosya-gömlek numarasıyla belirtilmektedir. Eserin bestekârı Neyzen İsmâîl Dede olarak kayıtlıdır. Eser peşrev formunda ve tek diyez-tek bemol notalama sistemine benzer bir müzik yazısıyla kayıt altına alınmıştır. Araştırma, betimsel araştırma niteliği taşımaktadır. Nâsır Abdülbâkî Dede tarafından meydana getirilen Gülrûh adlı terkîbin ve Gülrûh peşrevin karşılaştırmalı analizi amacıyla tarama modelinden faydalanılmıştır. Gülrûh terkîbinin ve araştırmaya konu olan peşrev formundaki eserin incelenmesi amacıyla çalışmada içerik analizi uygulanmıştır. Araştırmada öncelikle terkîbe ilişkin günümüze ulaşan tarifler bir araya getirilmiştir. Tarifler doğrultusunda terkîbin yapısı hakkında çıkarımlar yapılmıştır. Esere ilişkin ulaşılabilen notalar, yer bilgileri ve müzik yazıları tanıtılmıştır. Araştırma örneklemini oluşturan eser, Arel-Ezgi-Uzdilek notalama sistemine çevrilerek hâne ve mülâzime bölümleri dâhilinde incelenmiştir. Çalışmanın sonucunda eserde yer alan seyrin genel itibariyle günümüze ulaşan Gülrûh tarifleriyle uyumlu yapıda olduğu tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Gülrûh, Nâsır Abdülbâkî Dede, Terkîp, Türk Müziği.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Yörükçüoğlu, İ. (2026). NÂSIR ABDÜLBÂKÎ DEDE’YE AİT “GÜLRÛH” ADLI TERKÎBİN İNCELENMESİ. Afyon Kocatepe Üniversitesi Akademik Müzik Araştırmaları Dergisi, Cilt: 12 Sayı: 2, 182–197. https://ajindex.com/articles/1441145

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (13)

  1. Alanka, D. (2024). Nitel Bir Araştırma Yöntemi Olarak İçerik Analizi: Teorik Bir Çerçeve. Kronotop İletişim Dergisi, 1 (1), 64-84.
  2. Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2022). Eğitimde Bilimsel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi Yayınları.
  3. Coşkun, M. R. (2001). Nasır Abdülbaki Dede’nin Tahririye’si (Çeviri Yazım ve İncelemesi). Yayınlanmış Yüksek Lisans Tezi, Süleyman Demirel Üniversitesi SBE, Isparta.
  4. Elitaş, Ö., ve Kaynarca, B. (2024). Tarihsel süreç içinde Nevrûz Makâmı. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 14 (3), 1066-1083. Doi: https://doi.org/10.48146/odusobiad.1196057
  5. Ergen, A. (t. y.). Notam 1.0 Dijital Türk Müziği Repertuvarı Programı, [1A Takımı Bilgisayar Yazılımı]. İstanbul: Aytaç Ergen (tarihsiz).
  6. Hancıyan, L. (1947). 2 Numaralı Defter. [Nota Defteri]. Leon Hancıyan Koleksiyonu (Dosya- Gömlek Numarası TRT. MD. d. 401-12). Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı, Osmanlı Arşivi, İstanbul.
  7. Karasar, N. (2022). Bilimsel Araştırma Yöntemi. Ankara: Nobel Yayınları.
  8. Kıral, B. (2020). Nitel Bir Veri Analizi Yöntemi Olarak Doküman Analizi. Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8 (15), 170-189.
  9. Muallim İsmail Hakkı Bey (1927). 217 Numaralı Defter. [Nota Defteri]. Muallim İsmail Hakkı Bey Koleksiyonu (Dosya-Gömlek Numarası TRT. MD. d. 321-289). Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı, Osmanlı Arşivi, İstanbul.
  10. Öztuna, Y. (2006). Türk Mûsikîsi Akademik Klasik Türk San’at Mûsikîsi’nin Ansiklopedik Sözlüğü I-II. Ankara: Orient Yayınları.
  11. Tırışkan, A. G. (2000). Hâşim Bey’in Edvârı. Yayımlanmış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi SBE, İstanbul.
  12. Tura, Y. (2006). Tedkîk ü Tahkîk, İstanbul: Pan Yayınları.
  13. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2003). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayınları.