SavedAdd your journal

Journals / Afyon Kocatepe Üniversitesi Akademik Müzik Araştırmaları Dergisi / 2026 / Cilt: 12 Sayı: 2

NÂSIR ABDÜLBÂKÎ DEDE’YE AİT “GÜLRÛH” ADLI TERKÎBİN İNCELENMESİ

İsmail Yörükçüoğlu(SİVAS CUMHURİYET ÜNİVERSİTESİ, TÜRK MÜZİĞİ DEVLET KONSERVATUVARI, TÜRK MÜZİĞİ BÖLÜMÜ, TÜRK SANAT MÜZİĞİ ANABİLİM DALI)0000-0002-7534-8963
Pages
182–197
Publication Date
2026-08-04
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Anahtar Kelimeler: Gülrûh, Nâsır Abdülbâkî Dede, Terkîp, Türk Müziği.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Nâsır Abdülbâkî Dede, Sultân III.
📊
Key Findings & Data:Araştırmada Gülrûh adlı terkîbe ilişkin bilgiler değerlendirilmiş, örneklem kümesine seçilen nota örneği Arel-Ezgi-Uzdilek notalama sistemine çevrilerek incelenmiştir.
💡
Conclusion & Impact:Anahtar Kelimeler: Gülrûh, Nâsır Abdülbâkî Dede, Terkîp, Türk Müziği.
🔬Design:Survey & Empirical Study
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Gülrûh · Nâsır Abdülbâkî Dede · Terkîp

Özet

Nâsır Abdülbâkî Dede, Sultân III. Selîm döneminde yaşamış, Türk müziği repertuvarına ve nazariyatına önemli katkılar sağlamış bir mûsikîşinastır. Bu çalışmada Nâsır Abdülbâkî Dede’nin buluşu olan Gülrûh adlı terkîp incelenmiştir. Araştırmada Gülrûh adlı terkîbe ilişkin bilgiler değerlendirilmiş, örneklem kümesine seçilen nota örneği Arel-Ezgi-Uzdilek notalama sistemine çevrilerek incelenmiştir. Araştırmada, Gülrûh adlı terkîp ve ilgili terkîpte bestelenmiş, örneklem olarak seçilen nota örneğinin karşılaştırmalı olarak incelenerek alana katkı sağlanması amaçlanmaktadır. Yapılacak olan çalışma, terkîbe ilişkin bilgilerin bir araya getirilerek incelenmesi bakımından da önem arz etmektedir. Araştırma, eserin Arel-Ezgi-Uzdilek notalama sistemine çevrilerek günümüz repertuvarına katkı sağlayacak olması bakımından da önemlidir. Araştırma sürdürülürken bestelenmiş bir eser örneğine, bu eserin de iki farklı notasına ulaşılmıştır. Nota örneklerinden birisi rastgele örnekleme yöntemiyle seçilmiştir. Seçilen nota örneği Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri, Osmanlı Arşivi, Leon Hancıyan Koleksiyonu 2 numaralı defter içerisinde yer almaktadır. Eser, ilgili arşivde TRT. MD. d. 401-12 dosya-gömlek numarasıyla belirtilmektedir. Eserin bestekârı Neyzen İsmâîl Dede olarak kayıtlıdır. Eser peşrev formunda ve tek diyez-tek bemol notalama sistemine benzer bir müzik yazısıyla kayıt altına alınmıştır. Araştırma, betimsel araştırma niteliği taşımaktadır. Nâsır Abdülbâkî Dede tarafından meydana getirilen Gülrûh adlı terkîbin ve Gülrûh peşrevin karşılaştırmalı analizi amacıyla tarama modelinden faydalanılmıştır. Gülrûh terkîbinin ve araştırmaya konu olan peşrev formundaki eserin incelenmesi amacıyla çalışmada içerik analizi uygulanmıştır. Araştırmada öncelikle terkîbe ilişkin günümüze ulaşan tarifler bir araya getirilmiştir. Tarifler doğrultusunda terkîbin yapısı hakkında çıkarımlar yapılmıştır. Esere ilişkin ulaşılabilen notalar, yer bilgileri ve müzik yazıları tanıtılmıştır. Araştırma örneklemini oluşturan eser, Arel-Ezgi-Uzdilek notalama sistemine çevrilerek hâne ve mülâzime bölümleri dâhilinde incelenmiştir. Çalışmanın sonucunda eserde yer alan seyrin genel itibariyle günümüze ulaşan Gülrûh tarifleriyle uyumlu yapıda olduğu tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Gülrûh, Nâsır Abdülbâkî Dede, Terkîp, Türk Müziği.

🔖

Cite This Article

Yörükçüoğlu, İ. (2026). NÂSIR ABDÜLBÂKÎ DEDE’YE AİT “GÜLRÛH” ADLI TERKÎBİN İNCELENMESİ. Afyon Kocatepe Üniversitesi Akademik Müzik Araştırmaları Dergisi, Cilt: 12 Sayı: 2, 182–197. https://ajindex.com/articles/1441145

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (13)

  1. Alanka, D. (2024). Nitel Bir Araştırma Yöntemi Olarak İçerik Analizi: Teorik Bir Çerçeve. Kronotop İletişim Dergisi, 1 (1), 64-84.
  2. Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2022). Eğitimde Bilimsel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi Yayınları.
  3. Coşkun, M. R. (2001). Nasır Abdülbaki Dede’nin Tahririye’si (Çeviri Yazım ve İncelemesi). Yayınlanmış Yüksek Lisans Tezi, Süleyman Demirel Üniversitesi SBE, Isparta.
  4. Elitaş, Ö., ve Kaynarca, B. (2024). Tarihsel süreç içinde Nevrûz Makâmı. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 14 (3), 1066-1083. Doi: https://doi.org/10.48146/odusobiad.1196057
  5. Ergen, A. (t. y.). Notam 1.0 Dijital Türk Müziği Repertuvarı Programı, [1A Takımı Bilgisayar Yazılımı]. İstanbul: Aytaç Ergen (tarihsiz).
  6. Hancıyan, L. (1947). 2 Numaralı Defter. [Nota Defteri]. Leon Hancıyan Koleksiyonu (Dosya- Gömlek Numarası TRT. MD. d. 401-12). Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı, Osmanlı Arşivi, İstanbul.
  7. Karasar, N. (2022). Bilimsel Araştırma Yöntemi. Ankara: Nobel Yayınları.
  8. Kıral, B. (2020). Nitel Bir Veri Analizi Yöntemi Olarak Doküman Analizi. Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8 (15), 170-189.
  9. Muallim İsmail Hakkı Bey (1927). 217 Numaralı Defter. [Nota Defteri]. Muallim İsmail Hakkı Bey Koleksiyonu (Dosya-Gömlek Numarası TRT. MD. d. 321-289). Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı, Osmanlı Arşivi, İstanbul.
  10. Öztuna, Y. (2006). Türk Mûsikîsi Akademik Klasik Türk San’at Mûsikîsi’nin Ansiklopedik Sözlüğü I-II. Ankara: Orient Yayınları.
  11. Tırışkan, A. G. (2000). Hâşim Bey’in Edvârı. Yayımlanmış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi SBE, İstanbul.
  12. Tura, Y. (2006). Tedkîk ü Tahkîk, İstanbul: Pan Yayınları.
  13. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2003). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayınları.